Khoa Học News

Những điều có thể bạn chưa biết về số 0 - chữ số đặc biệt nhất trong dãy số tự nhiên

Số 0 có lẽ là con số bị nhiều người "ghét" nhất trên thế giới, đặc biệt là đối với những ai đang xem số dư tài khoản ngân hàng hoặc những tín đồ môn bóng đá xem đội bóng con cưng của họ thi đấu. Vậy ai đã phát minh ra số 0? Bài viết này sẽ giải thích tại sao nó là một phát minh “để đời” của loài người, mời các bạn cùng tham khảo.

Số 0 được coi là một trong những khám phá vĩ đại nhất trong lịch sử loài người. Nếu không có số 0, các phép tính số học sẽ khó làm hơn rất nhiều, bởi vì lúc đó loài người chưa có máy tính, và chúng ta sẽ hầu như không thể giải được các phương trình toán học phức tạp, thứ mà con người có thể làm rất dễ dàng vào ngày nay.


Số 0 bắt nguồn từ Ấn Độ vào khoảng thế kỷ thứ 7.

Có lẽ các bạn đã quá quen thuộc với khái niệm "số 0", nhưng khái niệm về số 0 là một "phát minh" hẳn hoi chứ không phải là một thứ có sẵn đâu, và nó bắt nguồn từ Ấn Độ vào khoảng thế kỷ thứ 7, tức là cách đây đến hơn 14 thế kỷ.

Cho đến khi phát hiện ra số 0, việc thực hiện ngay cả những phép tính số học cơ bản cũng là rất khó khăn đối với con người. Nhiều nhà nghiên cứu đã cho rằng nhiều nền văn minh cổ đại khác nhau đã sử dụng số 0, nhưng chỉ dùng nó như một "vật giữ chỗ", tức là một biểu tượng để đại diện cho một thứ gì đó không "hiện hữu", nhưng có thể "tồn tại" sau đó. Ý tưởng về việc "đếm chỗ" có thể là điều rất tự nhiên với chúng ta ngày nay, nhưng đối với người Sumer và Babylon cổ đại thì không.


Đây là hệ thống “cột số” của người Sumer sử dụng vào khoảng 5000 năm trước.

Người Sumer là những người đầu tiên phát triển hệ thống đếm vào thời điểm cách đây khoảng 5000 năm trước và sau họ là người Babylon. Người Sumer sử dụng khoảng trắng trong các “cột số” của họ để biểu thị sự "trống rỗng" hay "vắng mặt", nhưng không sử dụng số 0. Người ta suy đoán rằng trước khi sử dụng số 0 làm "vật giữ chỗ", một cặp nêm đã được sử dụng để tượng trưng cho một chỗ trống.

Khoảng 600 năm sau, người Maya cũng phát triển số 0 như một "vật giữ chỗ" và họ sử dụng nó trong hệ thống lịch của mình. Tuy nhiên, không ai trong số họ sử dụng số 0 như một con số, hoặc cố gắng phát triển một ý tưởng như vậy. Mãi đến thế kỷ thứ 7 sau Công nguyên ở Ấn Độ, số 0 mới được sử dụng như một con số và nó có những đặc điểm riêng biệt.

Hầu hết các học giả đều cho rằng người Ấn Độ là những người đầu tiên phát minh ra số 0, lý do ra đời của "phát minh" này là vì nền tảng văn hóa và tôn giáo của Ấn Độ. Đó là do sự phát triển của Phật giáo và khái niệm triết học về "tính không" (còn được gọi là Śūnyatā trong tiếng Phạn). Nó tạo nên một cầu nối giữa toán học và giáo lý triết học.

Trong những giáo lý sơ khai của Phật giáo, khái niệm về "tính không" có liên quan chặt chẽ với khái niệm hay học thuyết về "vô ngã" (không có ngã hay linh hồn vĩnh viễn). Ý tưởng này đóng vai trò là nền tảng cho việc phát minh ra con số 0.


Nếu không có số 0 thì toán học sẽ không phát triển rực rỡ đến như vậy.

Brahmagupta, một nhà toán học Ấn Độ, là người đầu tiên đưa ra các quy tắc, phép toán và định nghĩa của số 0, và nó đã xuất hiện trong cuốn sách Brahmasphuṭasiddhānta của ông. Đây là văn bản cổ nhất cho chúng ta biết rằng số 0 được xem là một "con số" thay vì một "vật giữ chỗ".

Vào thời điểm đó, biểu tượng cho số 0 là một dấu chấm lớn, vẫn rất khác so với biểu tượng mà chúng ta sử dụng ngày nay. Có lẽ do trong quá trình phát triển, người ta thấy được tầm quan trọng của số 0, và muốn nó trở nên dễ nhìn, dễ nhận biết hơn.

Nếu không có số 0 thì toán học sẽ không phát triển rực rỡ đến như vậy, và những ngành khoa học khác như vật lý, hóa học, tin học, v.v... những ngành liên quan chặt chẽ đến toán học có lẽ cũng sẽ không đạt đến đỉnh cao của nó, và loài người sẽ không có được nền văn minh như ngày nay.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Cận cảnh "siêu quái vật" đào đất lớn nhất thế giới, có khối lượng lên tới 13.500 tấn

Cận cảnh "siêu quái vật" đào đất lớn nhất thế giới, có khối lượng lên tới 13.500 tấn

Bagger 288 là đơn đặt hàng của công ty khai mỏ Rheinbraun. Các kỹ sư phải mất 5 năm để lên kế hoạch thiết kế và sản xuất, thời gian lắp ráp cỗ máy khổng lồ này cũng mất thêm 5 năm nữa.

Đăng ngày: 31/10/2026
Bộ lạc bụng càng to càng quyến rũ ở Ethiopia

Bộ lạc bụng càng to càng quyến rũ ở Ethiopia

Sở hữu vòng hai khổng lồ luôn là niềm mơ ước của mỗi đứa trẻ ở bộ tộc Bodi và người sở hữu chiếc bụng to nhất sẽ được dân làng trọng vọng suốt phần đời còn lại.

Đăng ngày: 30/10/2026
Bí ẩn những món ăn trong ngày lễ ma quỷ Halloween

Bí ẩn những món ăn trong ngày lễ ma quỷ Halloween

Cũng như các ngày lễ khác, trong lễ Halloween, người ta thường ăn một số món ăn đặc trưng và mang ý nghĩa đặc biệt cho dịp này.

Đăng ngày: 29/10/2026
Chuyện gì xảy ra nếu tất cả núi lửa trên Trái Đất cùng phun trào?

Chuyện gì xảy ra nếu tất cả núi lửa trên Trái Đất cùng phun trào?

Với những dòng nham thạch nóng bỏng chảy xuống và những đốm lửa trong mây bụi, quang cảnh một ngọn núi lửa phun trào vừa đáng sợ lại vừa đáng kinh ngạc.

Đăng ngày: 28/10/2026
Nguồn gốc khoa học của quái vật Halloween

Nguồn gốc khoa học của quái vật Halloween

Người sói, thây ma, hồn ma.... những sinh vật tiêu biểu cho sự đáng sợ của mùa Halloween không phải tự dưng xuất hiện trong các câu chuyện.

Đăng ngày: 28/10/2026
Lý giải hiện tượng Mặt Trăng to hơn ở sát đường chân trời

Lý giải hiện tượng Mặt Trăng to hơn ở sát đường chân trời

Ảo ảnh quang học khiến Mặt Trăng trở nên khổng lồ khi ở sát đường chân trời là ảo giác nổi tiếng nhất thế giới mà chưa chuyên gia nào có thể đưa ra giải đáp chính xác.

Đăng ngày: 27/10/2026
Bí ẩn bức họa "Bữa tiệc cuối cùng"

Bí ẩn bức họa "Bữa tiệc cuối cùng"

Chuyên gia tin học chỉ ra rằng đằng sau bức "Bữa tiệc cuối cùng" còn có hai hình ảnh khác: Hình ảnh Chúa đang chúc phúc lành và hình ảnh một đứa trẻ nhờ hình phản chiếu của bức tranh trong

Đăng ngày: 25/10/2026
Khoa Học News