Khoa Học News

Phát hiện mảng kiến tạo cổ đại bên dưới Canada

Các nhà khoa học ở Đại học Houston xác định tàn tích mảng kiến tạo biến mất cách đây 40 triệu năm, hiện nằm ở độ sâu hàng trăm kilomet bên dưới vùng Yukon.

Sự tồn tại của mảng kiến tạo mang tên "Resurrection" từ lâu vẫn là đề tài gây tranh cãi trong lĩnh vực địa chất học. Mảng kiến tạo là những mảnh lớn của vỏ Trái đất thường xuyên dịch chuyển chậm rãi. Khu vực nơi các mảng kiến tạo giao nhau thường có nhiều hoạt động địa chấn và núi lửa. Giới nghiên cứu địa chất biết rằng có hai mảng kiến tạo mang tên Kula và Farallon ở đầu Đại Tân sinh (66 triệu năm trước) ở Thái Bình Dương ngoài khơi vùng ven biển phía tây Bắc Mỹ.


Vị trí của mảng kiến tạo Resurrection cách đây 60 triệu năm. (Ảnh: Đại học Houston).

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng mảng kiến tạo thứ ba là Resurrection có thể từng tồn tại cùng với Kula và Farallon trong một thời gian trước khi chìm xuống dưới bề mặt Trái đất từ 40 đến 60 triệu năm trước trong quá trình "hút chìm". Khi Resurrection trượt xuống dưới mảng kiến tạo Bắc Mỹ chứa phần lớn Bắc Mỹ ngày nay cùng với Greenland, phía bắc Caribe, Siberia, Iceland, và quần đảo Azores, nó có thể bị chảy và biến dạng do nhiệt độ cực hạn ở trong lòng Trái đất và giảm đáng kể về kích thước.

Nhóm nghiên cứu ở Đại học Houston cho biết họ tìm thấy mảnh vỡ lớn của vỏ Trái đất, là tàn tích của Resurrection. Đầu tiên, họ phân tích ảnh chụp địa thế lớp phủ, nhằm xem xét cấu tạo bên trong Trái đất ở dưới Bắc Mỹ. Phân tích này hé lộ có một khối đá nằm ở độ sâu 402 - 595 km bên dưới Yukon. Họ đặt tên cho nó là "phiến Yukon Slab".

Sau đó, nhóm nghiên cứu sử dụng kỹ thuật lập mô hình máy tính gọi là "slab unfolding" để phục dựng hình dáng của các mảng kiến tạo bị hút chìm trong khu vực. Cách tiếp cận này hé lộ phiến Yukon rất khớp với hình dáng giả thuyết của mảng kiến tạo Resurrection ở đầu Đại Tân sinh. "Chúng tôi có bằng chứng trực tiếp cho thấy mảng kiến tạo Resurrection tồn tại", Spencer Fuston, đồng tác giả nghiên cứu ở Đại học Houston, cho biết. Fuston và đồng nghiệp công bố kết quả nghiên cứu hôm 19/10 trên tạp chí Geological Society of America Bulletin.

Nhóm nghiên cứu cho rằng phát hiện mới có thể cải thiện khả năng dự đoán nguy cơ núi lửa trong vùng và nhận dạng những mỏ khoáng sản tiềm năng, đồng thời tăng thêm hiểu biết về khía hậu Trái đất. "Núi lửa hình thành ở ranh giới mảng kiến tạo. Càng có nhiều mảng kiến tạo, càng nhiều núi lửa hoạt động. Núi lửa cũng ảnh hưởng tới biến đổi khí hậu", Jonny Wu, thành viên nhóm nghiên cứu, chia sẻ.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Cận cảnh "siêu quái vật" đào đất lớn nhất thế giới, có khối lượng lên tới 13.500 tấn

Cận cảnh "siêu quái vật" đào đất lớn nhất thế giới, có khối lượng lên tới 13.500 tấn

Bagger 288 là đơn đặt hàng của công ty khai mỏ Rheinbraun. Các kỹ sư phải mất 5 năm để lên kế hoạch thiết kế và sản xuất, thời gian lắp ráp cỗ máy khổng lồ này cũng mất thêm 5 năm nữa.

Đăng ngày: 31/10/2026
Bộ lạc bụng càng to càng quyến rũ ở Ethiopia

Bộ lạc bụng càng to càng quyến rũ ở Ethiopia

Sở hữu vòng hai khổng lồ luôn là niềm mơ ước của mỗi đứa trẻ ở bộ tộc Bodi và người sở hữu chiếc bụng to nhất sẽ được dân làng trọng vọng suốt phần đời còn lại.

Đăng ngày: 30/10/2026
Bí ẩn những món ăn trong ngày lễ ma quỷ Halloween

Bí ẩn những món ăn trong ngày lễ ma quỷ Halloween

Cũng như các ngày lễ khác, trong lễ Halloween, người ta thường ăn một số món ăn đặc trưng và mang ý nghĩa đặc biệt cho dịp này.

Đăng ngày: 29/10/2026
Chuyện gì xảy ra nếu tất cả núi lửa trên Trái Đất cùng phun trào?

Chuyện gì xảy ra nếu tất cả núi lửa trên Trái Đất cùng phun trào?

Với những dòng nham thạch nóng bỏng chảy xuống và những đốm lửa trong mây bụi, quang cảnh một ngọn núi lửa phun trào vừa đáng sợ lại vừa đáng kinh ngạc.

Đăng ngày: 28/10/2026
Nguồn gốc khoa học của quái vật Halloween

Nguồn gốc khoa học của quái vật Halloween

Người sói, thây ma, hồn ma.... những sinh vật tiêu biểu cho sự đáng sợ của mùa Halloween không phải tự dưng xuất hiện trong các câu chuyện.

Đăng ngày: 28/10/2026
Lý giải hiện tượng Mặt Trăng to hơn ở sát đường chân trời

Lý giải hiện tượng Mặt Trăng to hơn ở sát đường chân trời

Ảo ảnh quang học khiến Mặt Trăng trở nên khổng lồ khi ở sát đường chân trời là ảo giác nổi tiếng nhất thế giới mà chưa chuyên gia nào có thể đưa ra giải đáp chính xác.

Đăng ngày: 27/10/2026
Bí ẩn bức họa "Bữa tiệc cuối cùng"

Bí ẩn bức họa "Bữa tiệc cuối cùng"

Chuyên gia tin học chỉ ra rằng đằng sau bức "Bữa tiệc cuối cùng" còn có hai hình ảnh khác: Hình ảnh Chúa đang chúc phúc lành và hình ảnh một đứa trẻ nhờ hình phản chiếu của bức tranh trong

Đăng ngày: 25/10/2026
Khoa Học News