Khoa Học News

"Bóng ma" từ châu Phi biến Đông Nam Á thành tử địa suốt 1.000 năm

Những bằng chứng bất ngờ trong các hang động ở Lào đã giải thích về thiên niên kỷ mất tích trong lịch sử khảo cổ Đông Nam Á: vùng đất này đã chết theo Sahara xanh ở tận châu Phi.

Nghiên cứu từ Đại học California ở Irvine, Đại học William Parterson và Đại học Bang Pennsylvania (Mỹ) cho thấy khi Sahara xanh tươi biến đổi thành sa mạc lớn nhất thế giới vào 4.000 năm trước, nó đã kéo theo hàng loạt xáo trộn khí hậu trên khắp Trái Đất.

Cụ thể, quá trình sa mạc hóa ở miền đất Bắc Phi này đã làm gia tăng một lượng khổng lồ bụi trong không khí.

"Bóng ma" mờ mịt làm bằng bụi này đã bay rất xa, làm nguội cả Ấn Độ Dương, khiến "mô hình hoàn lưu Walker" dịch chuyển về phía Đông (ngày nay nó đi qua xích đạo Thái Bình Dương, hoạt động theo cách tương tự El Nino). Ở Đông Nam Á, tác động từ Sahara làm giảm đáng kể độ ẩm trong gió mùa, biến toàn bộ khu vực này trở thành "tử địa" trong suốt 1.000 năm.


Đông Nam Á đã thành tử địa trong suốt 1.000 năm, để lại một lỗ hổng lớn trong hồ sơ khảo cổ - (ảnh minh họa từ SCI-TECH DAILY).

"Thiên niên kỷ mất tích" trong hồ sơ khảo cổ, tức sự trống vắng đột ngột tàn tích của động thực vật, bao gồm con người, là do dân số con người đã suy giảm, những người sống sót thì phải tìm cách di cư, động vật chết nhiều và thực vật suy giảm trên diện rộng.

Rất may mắn, sau 1.000 năm chết chóc đó, Đông Nam Á đã hồi sinh. Khí hậu tốt trở lại giúp các nền văn minh trong khu vực có cơ hội phát triển nhanh chóng, dân số con người cũng gia tăng cùng sự phát triển phong phú của hệ động thực vật nhờ khí hậu nhiệt đới gió mùa như ngày nay.

Theo giáo sư Kathleen Johnson từ Đại học California ở Irvine, các kết luận đáng kinh ngạc này dựa trên sự phân tích và tái tạo mô hình khí hậu từ các mẫu măng đá lấy từ các hang động ở Bắc Lào. Các mẫu vật thể hiện mức độ đồng vị oxy, carbon và các kim loại vết. Đồng thời, các biến động về xã hội và tiến hóa cũng được các nhà khảo cổ và nhân chủng học trong nhóm thu thập suốt nhiều thập kỷ.

Nghiên cứu cũng giúp con người tái tạo lại mô hình khí hậu thời kỳ Hologen giữa, vốn còn mang nhiều bí ẩn. "Thế Hologen" là một giai đoạn địa chất kéo dài từ 11.700 năm trước cho đến tận ngày nay.

Nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Tộc người đầu tiên tiến hóa để lặn sâu 70 mét

Tộc người đầu tiên tiến hóa để lặn sâu 70 mét

Người Bajau hiện sống ở Indonesia sở hữu lá lách lớn khác thường phù hợp với hoạt động bắt cá dưới biển.

Đăng ngày: 07/11/2026
Những ghi chép về loài rồng "có thật" trong lịch sử

Những ghi chép về loài rồng "có thật" trong lịch sử

Rồng là linh vật trong truyền thuyệt được coi là sản phẩm trong trí tưởng tượng của loài người. Tuy nhiên có rất nhiều câu chuyện, truyền thuyết huyền bí đã ghi nhận sự xuất hiện của loài sinh vật to lớn, biết bay,biết khạc ra lửa này.

Đăng ngày: 07/11/2026
Chuyện về Vestal Virgin: Những trinh nữ "quyền lực" nhất La Mã cổ đại

Chuyện về Vestal Virgin: Những trinh nữ "quyền lực" nhất La Mã cổ đại

La Mã cổ đại là xã hội gia trưởng nhưng cũng chính tại đây, xuất hiện nhóm phụ nữ được tôn kính như thần thánh: Trinh nữ Vestal.

Đăng ngày: 06/11/2026
Những điều bạn chưa biết về kinh tuyến và vĩ tuyến

Những điều bạn chưa biết về kinh tuyến và vĩ tuyến

Dưới đây là những khái niệm cơ bản và dễ hiểu nhất về kinh tuyến và vĩ tuyến, cũng như cách xác định kinh tuyến và vĩ tuyến trên bản đồ, mời các bạn cùng xem.

Đăng ngày: 05/11/2026
Nơi thi thể không phân hủy do quá lạnh ở Na Uy

Nơi thi thể không phân hủy do quá lạnh ở Na Uy

Longyearbyen là một thị trấn với 2.000 cư dân chủ yếu sống dựa vào khai thác than đá ở quần đảo Svalbard xa xôi của Na Uy, theo Sun.

Đăng ngày: 04/11/2026
Tìm hiểu về lễ hội Halloween

Tìm hiểu về lễ hội Halloween

Ngày lễ Halloweem xuất phát từ một nghi lễ ở các nước phương Tây, vào ngày 31 tháng 10 hàng năm, ngay đêm trước lễ các thánh Nam Nữ.

Đăng ngày: 03/11/2026
Những đêm hội ma quỷ "quậy tưng bừng" từ Đông sang Tây

Những đêm hội ma quỷ "quậy tưng bừng" từ Đông sang Tây

Bên cạnh Halloween, vẫn còn rất nhiều lễ hội ma quỷ khác diễn ra ở khắp nơi trên thế giới. Cùng tìm hiểu một vài những lễ hội ma quỷ nổi tiếng trên toàn thế giới dưới đây.

Đăng ngày: 03/11/2026
Khoa Học News