Khoa Học News

Đất đóng băng vĩnh cửu có thể giải phóng khí gây ung thư

Khi đất đóng băng vĩnh cửu tan chảy do biến đổi khí hậu, nó có thể giải phóng nhiều khí radon, loại khí không màu không mùi gắn liền với ung thư phổi.

Các nhà khoa học cảnh báo đất đóng băng vĩnh cửu rã đông ở Bắc Cực có thể giải phóng radon, khí phóng xạ có khả năng gây ung thư, Live Science hôm 23/2 đưa tin. Lớp đất đóng băng vĩnh cửu đông cứng quanh năm của Bắc Cực đóng vai trò như chiếc nắp ngăn hàng loạt khí bốc vào khí quyển. Nổi tiếng nhất trong số đó có lẽ là methane, khí nhà kính mạnh được giải phóng khi đất đóng băng tan chảy, qua đó thúc đẩy biến đổi khí hậu.


Lớp đất đóng băng vĩnh cửu ở Bắc Cực. (Ảnh: Đại học Oxford).

Trong nghiên cứu mới công bố trên số tháng 3 của tạp chí Earth-Science Reviews, các nhà nghiên cứu cho biết có một khí nguy hiểm khác ẩn dưới đất đóng băng vĩnh cửu ở Bắc Cực, đó là radon. Loại khí không màu không mùi này là một bước trong chu kỳ phân rã phóng xạ của uranium trong tự nhiên. Đôi khi, nó tích tụ trong nhà, đặc biệt ở tầng hầm, dấy lên nguy cơ ung thư đối với cư dân trong dài hạn. Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ, radon là nguyên nhân gây ung thư xếp thứ hai ở Mỹ, chịu trách nhiệm cho 21.000 ca tử vong mỗi năm.

Hiện nay, radon không phải luôn là vấn đề cấp bách ở vùng Bắc Cực hoặc cận Bắc Cực, nơi nền đất đóng băng quanh năm. Đó là vì đất đóng băng ngăn khí radon bốc lên khỏi mặt đất, theo Paul Goodfellow, chuyên gia chương trình môi trường về nguy cơ địa chất ở tổ chức Khảo sát Cục địa vật lý và Địa chất chi nhánh Alaska. Nhưng do đất đóng băng tan chảy, lá chắn bảo vệ này đang dần biến mất.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đứng đầu là Jian Cui ở Trung tâm thăm dò tổng quát tài nguyên thiên nhiên Cáp Nhĩ Tân thu thập những nghiên cứu trước đây về radon ở vùng đất đóng băng vĩnh cửu, bao gồm cả Alaska và vùng núi thuộc tỉnh Cáp Nhĩ Tân phía đông bắc Trung Quốc. Kết quả rà soát chỉ ra sự xuống cấp của đất đóng băng có thể tạo điều kiện cho radon bay vào nhà ở và nơi làm việc.

Đất đóng băng vĩnh cửu không tan chảy theo cách có tổ chức từ trên xuống dưới, theo Art Nash, chuyên gia năng lượng ở Đại học Alaska Fairbanks. Thay vào đó, tầng đất tan chảy không đồng đều, mở ra nhiều vết nứt và khe hở. Hoạt động địa chất phổ biến ở Alaska có thể tạo ra vệt đứt gãy mới mà radon có thể lọt ra qua đó.

Có nhiều câu hỏi về việc radon tương tác như thế nào với khí khác bị giữ lại bên dưới đất đóng băng vĩnh cửu. Loại khí đáng lo ngại nhất là methane. Nếu giải phóng theo số lượng lớn, methane có thể gia tăng nhanh chóng hiện tượng ấm lên toàn cầu. Một loại hóa chất cần lưu tâm khác là metyl thủy ngân, chất gây rối loạn hệ thần kinh có thể tích tụ trong nước và mô động vật trong chuỗi thức ăn.

Giải đáp những câu hỏi trên là một thách thức dài hạn. "Hy vọng trong 5 - 10 năm tới, chúng tôi sẽ thu được nhiều dữ liệu hơn", Goodfellow nói.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Nơi thi thể không phân hủy do quá lạnh ở Na Uy

Nơi thi thể không phân hủy do quá lạnh ở Na Uy

Longyearbyen là một thị trấn với 2.000 cư dân chủ yếu sống dựa vào khai thác than đá ở quần đảo Svalbard xa xôi của Na Uy, theo Sun.

Đăng ngày: 04/11/2026
Khoa học giải thích tại sao bạn lại nhìn thấy... ma!

Khoa học giải thích tại sao bạn lại nhìn thấy... ma!

Theo Sciencing, cả ma, yêu tinh và ma cà rồng đều không thực sự tồn tại. Vì vậy, việc bạn nhìn thấy ma có thể chỉ là do quá sợ hãi.

Đăng ngày: 04/11/2026
Tìm hiểu về lễ hội Halloween

Tìm hiểu về lễ hội Halloween

Ngày lễ Halloweem xuất phát từ một nghi lễ ở các nước phương Tây, vào ngày 31 tháng 10 hàng năm, ngay đêm trước lễ các thánh Nam Nữ.

Đăng ngày: 03/11/2026
Những biểu tượng bí ẩn và đáng sợ trong ngày Halloween huyền bí

Những biểu tượng bí ẩn và đáng sợ trong ngày Halloween huyền bí

Halloween được cho là có cách đây khoảng 2.000 năm và gắn liền với ngày lễ hội này là những biểu tượng đáng sợ như mèo đen, dơi, phù thủy, đèn lồng, bí ngô, vạc đựng linh hồn...

Đăng ngày: 03/11/2026
Những đêm hội ma quỷ "quậy tưng bừng" từ Đông sang Tây

Những đêm hội ma quỷ "quậy tưng bừng" từ Đông sang Tây

Bên cạnh Halloween, vẫn còn rất nhiều lễ hội ma quỷ khác diễn ra ở khắp nơi trên thế giới. Cùng tìm hiểu một vài những lễ hội ma quỷ nổi tiếng trên toàn thế giới dưới đây.

Đăng ngày: 03/11/2026
Lễ hội ma Halloween và những điều bạn chưa biết

Lễ hội ma Halloween và những điều bạn chưa biết

Halloween là lễ hội thường niên diễn ra vào cuối tháng 10 đầu tháng 11, nhưng đó là lễ hội để tưởng niệm cái gì? Tại sao người ta phải hoá trang và ăn mặc gớm ghiếc đến thế?

Đăng ngày: 02/11/2026
Điều xảy ra khi thời gian ngừng lại?

Điều xảy ra khi thời gian ngừng lại?

Khái niệm ngưng đọng thời gian xuất hiện trên phim ảnh khá nhiều. Tuy vậy, việc ngưng đọng thời gian dưới góc nhìn khoa học không lãng mạn như trên phim.

Đăng ngày: 02/11/2026
Khoa Học News