Tại sao Đại Tây Dương ngày càng "phình ra" trong khi Thái Bình Dương ngày càng co lại?
Tác động của việc này là gì?
Mọi thứ xung quanh chúng ta đều thay đổi liên tục, và mặc dù có thể diễn ra chậm hơn so với bình thường, nhưng nó vẫn đang diễn ra ngay trước chúng ta. Bạn có biết rằng Thái Bình Dương (nơi có Biển Đông) đang dần thu hẹp lại, trong khi Đại Tây Dương đang mở rộng không? Câu trả lời nằm ở khoa học hấp dẫn về kiến tạo mảng.
Trước khi tìm hiểu lý do khiến Đại Tây Dương và Thái Bình Dương thay đổi kích thước, chúng ta hãy cùng xem lại những nguyên tắc cơ bản của kiến tạo mảng.
Thạch quyển là lớp vỏ cứng ngoài cùng nhất của Trái đất. Nó bao gồm lớp vỏ (crust) và phần trên cùng của lớp phủ (mantle); lớp này được chia thành các mảng lớn và nhỏ. Các mảng này di chuyển trên quyển mềm (asthenosphere) - một phần giống như nhựa lỏng của lớp phủ. Các dòng đối lưu trong lớp phủ là lý do cho chuyển động của mảng.
Trong hoạt động kiến tạo mảng, có ba loại ranh giới mảng: Phân kỳ, hội tụ và chuyển dạng. (Nguồn: VectorMine/Shutterstock).
Phân kỳ, hội tụ và chuyển dạng là ba loại ranh giới mảng. Hai mảng di chuyển xa nhau tại ranh giới phân kỳ, hình thành lớp vỏ mới và làm đáy đại dương rộng ra. Trong khi đó, hai mảng di chuyển gần về phía nhau tại ranh giới hội tụ, và một mảng có thể trượt bên dưới mảng kia, hình thành vùng hút chìm. Tại ranh giới chuyển dạng, hai mảng trượt qua nhau theo hướng song song.
Các kiến thức này sẽ lý giải tại sao Đại Tây Dương ngày càng mở rộng trong khi Thái Bình Dương lại ngày càng thu hẹp.
Vì sao Đại Tây Dương đang "phình ra"?
Đại Tây Dương trên hành tinh của chúng ta là một kỳ quan thiên nhiên. Đó là một khối nước rộng lớn chiếm hơn 20% bề mặt Trái đất. Đại Tây Dương là đại dương lớn thứ hai thế giới, bao phủ một diện tích đáng kinh ngạc là 106,5 triệu km vuông. Tuy nhiên, như các nhà khoa học đã nêu trước đó, con số này đang thay đổi.
Các ranh giới mảng phân kỳ chịu trách nhiệm cho việc bổ sung lớp vỏ đại dương mới, khiến Đại Tây Dương mở rộng. (Nguồn ảnh: BlueRingMedia/Shutterstock).
Vậy tại sao Đại Tây Dương vẫn tiếp tục mở rộng? Dãy núi giữa Đại Tây Dương là một chuỗi dài các dãy núi dưới biển ngăn cách hai mảng kiến tạo: Mảng Bắc Mỹ và mảng Á-Âu. Chuyển động này khiến magma từ lớp phủ Trái đất dâng lên bề mặt, dẫn đến sự hình thành lớp vỏ mới. Quá trình này được gọi là sự mở rộng đáy biển.
Sự mở rộng đáy biển này có thể tạo ra một thung lũng mới được lấp đầy nước, dẫn đến sự hình thành của một lưu vực đại dương mới bên dưới Đại Tây Dương.
Vì sao Thái Bình Dương đang co lại?
Thái Bình Dương là đại dương lớn nhất thế giới, bao phủ một vùng diện tích rộng hơn 165 triệu km vuông, chiếm 46% tổng diện tích bề mặt Trái đất.
Để giải đáp câu hỏi trên, hãy xem Thái Bình Dương như một bể bơi khổng lồ (chưa có nước). Bây giờ, hãy hình dung đến việc cố gắng đổ đầy bể bơi đó bằng tất cả nước trong tất cả các con sông, hồ và suối trên Trái đất. Bể bơi đó sẽ mất hơn 500 năm để đổ đầy - tất nhiên không tính đến sự bốc hơi hoặc rò rỉ.
Mặc dù có kích thước khổng lồ, Thái Bình Dương thực sự đang co lại. Điều này là do mảng Thái Bình Dương - mảng kiến tạo lớn nhất của Trái đất, bị đẩy xuống dưới các mảng khác trong một quá trình được gọi là sự hút chìm (subduction).
Sự hút chìm là nguyên nhân khiến Thái Bình Dương và chuỗi núi lửa Vành đai lửa co lại. (Nguồn ảnh: daulon/Shutterstock).
Mảng Thái Bình Dương co lại khi nó di chuyển sâu hơn vào lớp phủ của Trái đất, khiến đại dương phía trên nó co lại.
Như vậy, sự chuyển động của các mảng kiến tạo là nguyên nhân khiến kích thước đại dương của chúng ta thay đổi, tất nhiên quá trình diễn ra chậm. Đại Tây Dương đang mở rộng do sự hình thành lớp vỏ đại dương mới ở dãy núi giữa Đại Tây Dương, trong khi Thái Bình Dương đang co lại do sự chìm xuống của mảng Thái Bình Dương bên dưới các mảng xung quanh. Các quá trình địa chất này đang diễn ra và đã định hình thế giới như chúng ta biết trong hàng triệu năm.
Các đại dương không chỉ là những khối nước khổng lồ; chúng là kết quả của các tương tác mảng kiến tạo tiếp tục định hình địa chất của thế giới chúng ta.
Ứng dụng miễn phí
Linkitty Nối hình Onet cổ điển
Nối hai hình giống nhau với tối đa hai lần rẽ, đua với đồng hồ. Màn chơi vô tận, thử thách mỗi ngày và gần 100 món đồ cho mèo con, thỏ con.
Ứng dụng miễn phí
Trikitty Ghép 3 hình dễ thương
Chạm ô trên bàn xếp nhiều lớp, đưa xuống khay 7 ô và xếp 3 hình giống nhau liền nhau để ăn. Màn nào cũng có lời giải.
Ứng dụng miễn phí
Lịch Vạn Niên Lịch âm dương Việt Nam
Xem ngày Dương lịch và Âm lịch cùng lúc, kèm can chi của năm, tháng, ngày. Đổi ngày Âm – Dương trong vài giây.
Vì sao giun đầu búa luôn bị coi là nỗi kinh hoàng tại nhiều quốc gia?
Giun đầu búa là một trong những sinh vật kỳ lạ và nó đã nhận được rất nhiều sự chú ý của thế giới trong những năm gần đây.
Vì sao năm Mão của Việt Nam là mèo, ở Trung Quốc, Hàn Quốc là thỏ?
Sự khác biệt này được lý giải do trong quá trình tiếp nhận lịch Can - Chi, người Việt đã có sự biến đổi cho phù hợp với địa lý và văn hóa của mình.
Tại sao loài "động vật hạnh phúc nhất thế giới" có nguy cơ tuyệt chủng?
Loài động vật "hạnh phúc nhất thế giới" được nhiều người công nhận chính là họ hàng gần của chuột túi.
Tại sao thời xưa có nhiều phi tần bị vô sinh? Đến khi khám nghiệm tử thi mới biết được sự thật quá đau buồn!
Dù có hậu cung hàng ngàn giai nhân, số con cái của hoàng đế thời xưa không phải quá nhiều.
Con người đã đi vào vũ trụ từ rất lâu, nhưng tại sao biển sâu vẫn là điều bí ẩn đối với nhân loại?
Có gì ở biển sâu? Con người thậm chí đã đi vào vũ trụ từ rất lâu, tại sao biển sâu trong Trái đất vẫn chứa nhiều bí ẩn đối với nhân loại như vậy?
Vì sao khi lên núi một mình lại phải mang theo muối và bột vôi?
Khi ngày càng có nhiều người lạc vào núi rừng, nhiều biện pháp phòng ngừa khi đi vào núi một mình cũng dần xuất hiện.
