Càng phát triển, càng lo môi trường
- Ông NGUYỄN NGỌC SINH (ảnh): Năng lực của cơ quan quản lý nhà nước về môi trường còn yếu, còn thiếu, còn phải được tăng cường rất nhiều. Một tỉnh có hàng triệu dân, hàng nghìn, hàng vạn cơ sở sản xuất mà đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý môi trường chỉ có 5-6 người, nơi nào nhiều thì 15 người. Thế giới cho rằng tỉ lệ cán bộ làm công tác quản lý môi trường của chúng ta thuộc loại thấp nhất thế giới.
- Hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường đáng chú ý nhất đối với ba khu vực: khu công nghiệp, khu đô thị hóa mạnh và khu vực còn tồn dư của hậu quả chiến tranh. Những khu vực phát triển mạnh về công nghiệp cũng như đô thị hóa đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường có thể kể là Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Nha Trang, Vũng Tàu... Mặc dù trong quá trình phát triển công nghiệp, phát triển đô thị, những địa phương này đã quan tâm tới vấn đề bảo vệ môi trường, nhưng do các biện pháp đưa ra chưa đạt được mức độ cần thiết nên tình trạng ô nhiễm vẫn xảy ra.
Tôi cho rằng tới đây các địa phương cần tăng cường công bố thông tin chung về thực trạng môi trường không khí, môi trường nước. Hiện nay TP.HCM đã làm rất tốt việc công bố danh sách “đen” những cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường. Thủ tướng Chính phủ cũng đã có quyết định về kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường, trong đó liệt kê đích danh từng cơ sở đang gây ô nhiễm môi trường.
- Quan điểm thả lỏng phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường tính sau là lạc lõng vào thời điểm hiện nay. Đôi khi người ta quá coi nặng vấn đề phát triển kinh tế. Người ta lập luận rằng nếu không phát triển kinh tế thì làm sao bảo vệ môi trường được! Có thể ở đâu đó người ta thiên về vấn đề phát triển kinh tế hoặc có một số nơi lại thiên về vấn đề bảo vệ môi trường. Ở góc độ tổng thể thì phải cố gắng hài hòa vấn đề đó.
Hiện nay cũng có tình trạng một số doanh nghiệp ham lợi trước mắt nên nhập khẩu về những công nghệ sản xuất lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, việc xử lý của chúng ta chưa nghiêm.
- Tôi cho rằng vấn đề là chủ đầu tư có áp dụng công nghệ thân thiện với môi trường không, có quan niệm sau khi lập báo cáo đánh giá tác động môi trường thì phải lập đầy đủ các giải pháp bảo vệ môi trường mà báo cáo đã nêu lên không, chủ đầu tư có giáo dục cán bộ công nhân viên tuân thủ qui định về bảo vệ môi trường... Vấn đề thứ hai liên quan đến cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương và địa phương: có buộc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các qui định hậu đánh giá tác động môi trường hay không, có thường xuyên giám sát không, có tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện hay không... Thứ ba là sự giám sát của cộng đồng; cộng đồng có được quyền đòi hỏi nhà máy, xí nghiệp thực hiện bảo vệ môi trường.
- Đương nhiên điều đó sẽ ảnh hưởng tới cả ba yếu tố: kinh tế, xã hội và chất lượng cuộc sống. Thứ nhất là làm chậm tốc độ phát triển kinh tế. Nếu hàng hóa của chúng ta được sản xuất từ nơi ô nhiễm môi trường thì các nước sẽ không nhập khẩu, sẽ thận trọng hơn với việc mua sản phẩm đó hoặc sẽ thắt chặt hơn việc kiểm soát chất lượng. Thứ hai là ảnh hưởng tới xã hội. Khi sản xuất gây ô nhiễm môi trường thì người dân sẽ phản ứng với các chủ trương phát triển, ngăn chặn sản xuất, tìm cách bao vây, cô lập các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, làm náo loạn xã hội. Thứ ba là ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống. Càng ô nhiễm môi trường thì chất lượng cuộc sống càng bị ảnh hưởng.
Thách thức với VN hiện nay là làm sao hài hòa được giữa lợi ích phát triển kinh tế với việc phải đầu tư giải quyết các vấn đề về môi trường. Một trong những tiêu chí hội nhập quốc tế là phải giải quyết tốt vấn đề môi trường. Chúng ta xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài thì họ sẽ xem môi trường đất, nước, môi trường sinh học nơi chúng ta sản xuất sản phẩm thế nào, qui trình sản xuất có thân thiện với môi trường hay không. Vì thế, muốn hay không chúng ta cũng buộc phải thỏa mãn các điều kiện về môi trường. Nếu không giải quyết được vấn đề môi trường thì cũng không thể giải quyết được vấn đề phát triển trong hội nhập.