Dùng ngưỡng BMI dành cho người châu Á, tỷ lệ thừa cân ở Nam Á cao hơn hẳn chuẩn toàn cầu

Nếu đo bằng ngưỡng chỉ số khối cơ thể (BMI) dành riêng cho người châu Á, hơn một nửa phụ nữ trong độ tuổi sinh sản ở Bangladesh đã thừa cân hoặc béo phì. Đó là một trong những kết quả của tổng quan hệ thống công bố trên tạp chí PLOS ONE ngày 18/11/2026, phân tích dữ liệu điều tra quốc gia ở Ấn Độ, Bangladesh và Nepal. Các tác giả cảnh báo việc chỉ dùng chuẩn toàn cầu đang che khuất quy mô thật của vấn đề thừa dinh dưỡng ở Nam Á.

Hai ngưỡng BMI, hai bức tranh khác nhau

BMI được tính bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Theo chuẩn toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người có BMI từ 25 kg/m² trở lên được xếp vào nhóm thừa cân. Tuy nhiên, từ hội nghị chuyên gia WHO năm 2004, giới y khoa đã điều chỉnh ngưỡng thấp hơn cho người gốc châu Á, thường là từ 23 kg/m², vì nhóm dân số này có nguy cơ đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch cao ở mức BMI thấp hơn 25.

Nhóm tác giả, gồm Rameshwor Parajuli, Wilna Oldewage-Theron và Surya Raj Niraula, liên kết với Đại học Free State (Nam Phi) và Đại học Công nghệ Texas (Mỹ), đã sàng lọc 1.185 tài liệu và giữ lại 31 nghiên cứu dựa trên các cuộc điều tra mang tính đại diện quốc gia, như Điều tra Nhân khẩu học và Sức khỏe (DHS) hay Điều tra Sức khỏe Gia đình Quốc gia của Ấn Độ (NFHS). Tổng số người tham gia trong các nghiên cứu này là 2.592.328. Các tác giả đánh giá 29/31 nghiên cứu có nguy cơ sai lệch thấp.

Kết quả: con số nhảy vọt khi đổi ngưỡng

Khi áp dụng chuẩn toàn cầu (BMI ≥ 25), tỷ lệ thừa cân và béo phì ở các nước và các nhóm dân số được so sánh dồn về một khoảng khá đồng đều, từ 21% đến 24,5%. Nhưng khi dùng ngưỡng châu Á (BMI ≥ 23), bức tranh thay đổi hẳn. Chẳng hạn, ở phụ nữ 15–49 tuổi tại Bangladesh, tỷ lệ này lên tới 49,3% theo ngưỡng châu Á, so với 24,5% theo chuẩn toàn cầu.

Xu hướng theo thời gian còn đáng lo hơn. Ở nhóm phụ nữ Bangladesh trong độ tuổi sinh sản, tính theo ngưỡng châu Á, tỷ lệ thừa cân và béo phì tăng từ 26,8% năm 2011 lên 36,4% năm 2014, 49,3% năm 2017–2018 và 55,3% năm 2022, tức tăng hơn gấp đôi chỉ trong khoảng 11 năm. Cùng năm 2022, nếu dùng chuẩn toàn cầu, con số chỉ là 36,5%. Theo các tác giả, khi chỉ dựa vào chuẩn của WHO, khoảng một phần năm phụ nữ trong nhóm nguy cơ cao này sẽ bị bỏ sót.

Ở người trưởng thành nói chung, theo ngưỡng châu Á, Ấn Độ có tỷ lệ cao nhất (40,3%), tiếp đến là Nepal (31,16%) và Bangladesh (22%). Ở phụ nữ Nepal, tỷ lệ theo ngưỡng châu Á đạt 35,2%. Với Ấn Độ, các nghiên cứu về phụ nữ trong độ tuổi sinh sản vẫn chủ yếu dùng chuẩn toàn cầu; dữ liệu NFHS-6 (2023–2024) theo chuẩn này ghi nhận tỷ lệ 30,7%.

Ai dễ thừa cân, và dữ liệu còn thiếu gì

Ở cả ba nước, thừa cân gắn chặt với nhóm “giàu – đô thị”: hộ gia đình khá giả, trình độ học vấn cao hơn và sống ở thành thị. Một số yếu tố sản khoa như sinh nhiều con, sinh mổ hay dùng biện pháp tránh thai bằng nội tiết cũng có liên quan. Tuy vậy, dữ liệu mới nhất ở Bangladesh năm 2022 cho thấy học vấn cao hơn đã chuyển thành yếu tố bảo vệ, và gánh nặng dịch chuyển sang phụ nữ trẻ, khá giả nhưng không được đi học.

Điểm yếu lớn mà nhóm tác giả chỉ ra là gần như không có nghiên cứu nào đo trực tiếp chế độ ăn và mức độ vận động. Các nghiên cứu chủ yếu dừng ở việc liên hệ thừa cân với tài sản, nhà ở hay nơi sống, thay vì những nguyên nhân trực tiếp như lượng calo nạp vào và lối sống.

Các tác giả cũng nhắc tới hiện tượng “gầy nhưng nhiều mỡ” (thin-fat): người Nam Á có xu hướng nhiều mỡ và ít cơ ở cùng mức cân nặng, nên nguy cơ chuyển hóa cao dù trông không béo. Họ ghi nhận việc điều chỉnh ngưỡng theo chủng tộc vẫn đang bị tranh luận vì có thể đơn giản hóa sự đa dạng di truyền.

Hạn chế và khuyến nghị

Do các cuộc điều tra khác nhau về độ tuổi tối thiểu và cách xử lý số liệu, nhóm tác giả không thể gộp kết quả bằng phân tích tổng hợp (meta-analysis), mà chỉ tổng hợp theo từng nhóm. Ngay trên cùng một bộ dữ liệu, các nghiên cứu khác nhau có thể báo cáo con số chênh lệch do cách loại trừ người tham gia.

Dù vậy, họ khuyến nghị các cơ quan y tế quốc gia đưa ngưỡng BMI riêng cho người châu Á vào hệ thống báo cáo, đồng thời bổ sung các chỉ số đo trực tiếp về ăn uống và vận động, để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các bệnh không lây nhiễm.

Nguồn tham khảo

Tác giả: Khoa Học News
Đăng ngày: 20/11/2026 09:32:43
Thông tin biên tập: Xem tại đây

Tin nổi bật

Tin cùng chuyên mục

Tin mới nhất