Khoa Học News

Bản năng của con người là đi theo vòng tròn

Khi không có các tín hiệu chỉ hướng bên ngoài, những người bị lạc thường không đi cách xa điểm xuất phát của họ quá 100 m, bất kể họ có đi trong bao lâu chăng nữa.

Nhiều thế kỷ nay, loài người được cho là có khuynh hướng tự nhiên đi theo vòng tròn. Vào năm 1928, nhà sinh học Asa Schaeffer khẳng định thí nghiệm cho thấy những người bị bịt mắt sẽ đi, chạy, bơi và lái xe theo hình xoắn ốc, một hiện tượng mà ông quy là do “cơ chế xoắn ốc” (spiral mechanism) trong bộ não.

Hoa tiêu hàng không Harold Gatty tin rằng con người đi theo vòng tròn chỉ vì sự bất đối xứng sinh học đơn giản; một chân thường dài hơn và khỏe hơn chân còn lại của ta. “Về cấu trúc giải phẫu, tất cả chúng ta đều thiếu cân bằng”, Harold Gatty viết.


Người dân đi bộ tại mê cung Mandala trên núi Tabor (Mỹ). (Ảnh: Mandala).

Năm 1986, nhà sinh học người Na Uy F.O. Guldberg lập luận rằng đi theo vòng tròn là một trong những “quy luật chung” trong sinh học. Ông kể chuyện lũ chim trời chao liệng xoay vòng trước ngọn hải đăng, hàng đàn cá biển sâu xoáy tròn trong ánh sáng từ ngọn đèn thợ lặn, thỏ và cáo chạy lòng vòng để thoát khỏi thợ săn, và những người bị lạc trong sương mù lang thang theo vòng tròn.

Guldberg không coi việc đi vòng tròn là một dạng lỗi. Nguyên tắc di chuyển vòng tròn, ông luận giải, là để đảm bảo rằng khi đi lạc, động vật luôn có thể tìm được đường quay về “nơi sinh ra mà những con vật đang vật lộn để sinh tồn hẳn phải quay lại thường xuyên, dù đó là bầu sữa của bò, đôi cánh ấm áp và sự dìu dắt của gà mái, hoặc là tán cây hay bụi cây che chở được lựa chọn theo bản năng người mẹ”.

Bất kể có muốn hay không, ông nêu ý kiến, chúng ta vẫn đi vòng tròn để tìm đường trở lại nơi chốn thân quen.

Vào năm 2009, một nhà nghiên cứu tên Jan Souman quyết định làm thí nghiệm về bản năng đi vòng tròn. Ông trang bị cho tình nguyện viên thiết bị theo dõi GPS và yêu cầu họ đi theo một đường thẳng qua một vùng đất xa lạ, trong rừng rậm ở Đức hay sa mạc ở Tunisia.

Không có sự hỗ trợ của những tín hiệu chỉ phương hướng, như mặt trời, các đối tượng nghiên cứu quả thật có khuynh hướng vòng về theo lối mòn của chính họ; điều này là đúng.

“Đi thành một đường thẳng nghe thì dễ đấy,” Souman bảo tôi. “Nhưng nếu anh nghĩ kỹ, thực ra việc đó chẳng dễ chút nào”. Giống như chạy xe đạp, đi theo đường thẳng thực chất là một hành động cân bằng phức tạp cần sự điều chỉnh của hệ thần kinh, chính vì vậy mà đó là cách hiệu quả để kiểm tra xem một người liệu có đang say quá.

Các thí nghiệm chuyên sâu hơn cũng loại trừ yếu tố độ dài và khỏe của chân. Souman cũng không tìm ra bằng chứng nào ủng hộ giả thuyết có “bản năng đi vòng tròn lớn hay xoắn ốc, mà là những đường ngoằn ngoèo như nét nguệch ngoạc bút màu của trẻ con". Đôi khi, chúng quay vòng về chỗ cũ - chỗ mà tại đó người đi bộ phát hiện ra một cột mốc quen thuộc, đưa ra kết luận sai lầm rằng họ đang đi theo vòng tròn, và bắt đầu phát hoảng - những người đi bộ hầu như chẳng bao giờ đi vòng về điểm xuất phát cả.

Souman kết luận rằng trung bình, khi không có các tín hiệu chỉ hướng bên ngoài, những người bị lạc thường không đi cách xa điểm xuất phát của họ quá 100m, bất kể họ có đi trong bao lâu chăng nữa.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Những sự thật "khó tin" mới được phát hiện về cái chết

Những sự thật "khó tin" mới được phát hiện về cái chết

Đối với tất cả mọi người, cuộc sống sau cái chết luôn là một vấn đề huyền bí và không người sống nào chứng minh được.

Đăng ngày: 05/10/2026
Có thực tổ tiên của người Maya là người ngoài hành tinh?

Có thực tổ tiên của người Maya là người ngoài hành tinh?

Nền văn minh Maya là một trong những nền văn minh lâu đời nhất và bí ẩn trên thế giới, xuất phát từ một tộc người đầy trí tuệ. Nền văn minh Maya phân bố ở các khu rừng rậm Trung Mỹ được sinh ra trong rừng nhiệt đới.

Đăng ngày: 04/10/2026
Xe điện năng lượng mặt trời có thể chạy 7 tháng không cần sạc

Xe điện năng lượng mặt trời có thể chạy 7 tháng không cần sạc

Lightyear, một công ty khởi nghiệp của Hà Lan mới đây đã giới thiệu mẫu xe điện Lightyear 0 được trang bị tấm pin mặt trời.

Đăng ngày: 04/10/2026
Dùng hình học hữu hạn, các nhà toán học hé lộ số vé tối thiểu người chơi cần mua để trúng xổ số

Dùng hình học hữu hạn, các nhà toán học hé lộ số vé tối thiểu người chơi cần mua để trúng xổ số

Bằng cách sử dụng hình học hữu hạn, các nhà toán học tính toán số lượng vé đủ để người chơi giành được một giải thưởng bất kỳ, nhưng không nhất thiết phải là giải độc đắc

Đăng ngày: 04/10/2026
Cây gỗ hóa ngọc sánh ngang kim cương, giá 600 tỷ đồng

Cây gỗ hóa ngọc sánh ngang kim cương, giá 600 tỷ đồng

Gỗ hóa ngọc hay còn gọi là gỗ hóa thạch, là loại gỗ được hình thành từ rừng cây nguyên sinh dưới tác động của núi lửa, gỗ bị chôn vùi trong nham thạch hàng triệu năm và hóa ngọc.

Đăng ngày: 04/10/2026
Thợ rèn 19 tuổi dùng thiên thạch 4,5 tỷ năm tuổi rèn kiếm báu

Thợ rèn 19 tuổi dùng thiên thạch 4,5 tỷ năm tuổi rèn kiếm báu

Tristan Dare là một thợ rèn dao người Mỹ mới chỉ 19 tuổi, nhưng anh đã bước vào nghề từ năm 12 tuổi. Tuy còn ít tuổi nhưng tầm nhìn và cả tư duy nghệ thuật của anh không hề nhỏ.

Đăng ngày: 03/10/2026
Bir Tawil: Mảnh đất không quốc gia nào muốn sở hữu, nhưng lại có tới 3 "quốc vương"

Bir Tawil: Mảnh đất không quốc gia nào muốn sở hữu, nhưng lại có tới 3 "quốc vương"

Bir Tawil là vùng đất nằm ở biên giới Ai Cập và Sudan. Nơi này còn được gọi là "Bi'r Tawīl", có nghĩa là "giếng nước cao" trong tiếng Ai Cập.

Đăng ngày: 03/10/2026
Khoa Học News