Bảo tàng giữa rừng

Tại một vùng rừng núi hẻo lánh ở Ngọc Thanh, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, có một "bảo tàng" đang lưu giữ hàng trăm giống động, thực vật quý được sưu tập từ khắp mọi miền đất nước.

Đó là Trạm Đa dạng sinh học Mê Linh, được Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật lập nhằm bảo tồn nguồn gene bản địa. Nằm trên diện tích hơn 170 ha, song đội ngũ "vận hành" trạm chỉ có 8 người.

Công sở chốn thiên nhiên

“Cách xa dân hàng chục cây số, anh em chúng tôi thường đùa với nhau đây là "trại tù". Tuy nhiên làm việc ở đây lại thoải mái, không bị phụ thuộc giờ giấc như công chức”, TS Lê Đồng Tấn, Trưởng trạm Đa dạng sinh học Mê Linh, nói.

TS Lê Đồng Tấn giới thiệu 88 loài cây được mang về trồng ở trạm (Ảnh: H. Quân)

TS Tấn cho biết, công việc chủ yếu của trạm là chăm sóc các giống cây bản địa được sưu tầm trên khắp cả nước đưa về. Tất cả các cây được trồng bổ sung ở đây đều được các nhà khoa học gắn số hiệu và theo dõi bằng hệ thống định vị. Các thông tin về nguồn gốc, sự phân bố, tình hình sinh trưởng đều được cập nhật định kỳ, nhằm xây dựng một kho dữ liệu đầy đủ. “Có khi theo dõi cả đời không xong vì nhiều loài cây có vòng đời lớn hơn tuổi con người”, TS Tấn nói.

Hơn 1 năm nay, KS Trịnh Xuân Thành là người duy nhất ở trạm chịu trách nhiệm quản lý, trông coi cây cối. “Công việc này phù hợp với chuyên môn và sở thích của tôi. Nhưng tôi mới vào làm, kinh nghiệm đi rừng và làm việc thực địa ít nên cho đến nay, chỉ riêng việc nhớ tên các loài cây và đặc điểm của chúng cũng không hề đơn giản. Hồi mới vào, ngay cả cây có nhựa độc tôi cũng không biết nên tôi vặt thử lá xem thế nào nên đã bị ngứa khủng khiếp”, KS Thành kể.
Ngoài trạm trưởng và trạm phó, trạm Mê Linh còn có bốn bảo vệ chịu trách nhiệm trông coi bảo vệ các trạm khỏi sự tác động của con người từ bên ngoài. Khi đi tuần, từ sáng sớm, họ đi bộ xuyên rừng đến chiều tối mới hết một vòng và trở về. “Tuy việc trông coi tốn công sức nhưng bù lại người dân ở đây có ý thức bảo vệ, giữ gìn cho trạm, nên chưa xảy cháy rừng như các khu vực xung quanh”, một bảo vệ ở đây cho biết.

Triển lãm âm thầm

TS Tấn kể, khi tiếp nhận khu vực rộng hơn 170ha để thành lập trạm vào năm 1999, phần diện tích rừng tự nhiên nhân tạo của trạm này chỉ được người dân trồng cây keo và thảm guột tự nhiên. "Hiện trạm có hơn 1.200 chủng loại cây tự nhiên và nhân tạo", TS Tấn nói.

"Hệ sinh thái" của trạm giờ đây không chỉ có các loài cây bản địa mà còn được bổ sung 88 loài thực vật trên khắp đất nước như kim giao, nghiến, sưa, sao đen, nhội, lát hoa, vàng anh, kháo, chò nâu... Một số loài hươu, rùa… bản địa cũng được được các nhà khoa học đưa tới đây nuôi. "Bộ sưu tập động vật ở trạm hiện chỉ có 11 loài rùa với hơn 50 cá thể và 8 con hươu. Các loài rùa như rùa Trung Bộ, Đất Lớn, Bốn Mắt, Núi Vàng, Sê-pôn, Sa nhân... được nuôi trong môi trường tự nhiên và bán tự nhiên để so sánh. Trạm chỉ mới có một nhân viên kiêm nhiệm cho động vật ăn và theo dõi sức khỏe của chúng",  TS Tấn cho biết.

Phần lớn rùa được tiếp nhận từ Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Sóc Sơn hoặc từ các nghiên cứu khoa học, còn hươu được mang từ vùng núi phía tây Nghệ An về.

Hơn 300 mẫu lan đều được gắn số hiệu để theo dõi (Ảnh: H. Quân)

"Bộ sưu tập" đáng kể nhất của Trạm Đa dạng sinh học Mê Linh là vườn lan với hơn 300 mẫu. Các mẫu hoa lan được mang về chủ yếu từ các địa phương vùng núi phía Bắc. Hệ thực vật ở trạm được chia thành các bộ, gồm bộ thực vật trên núi đất, thực vật trên núi đá, thực vật  hạt trần, bộ tre trúc, thực vật ưa ẩm, thực vật thủy sinh…

TS Tấn cho biết, Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật đang quy hoạch một khu vực rộng 10ha để phát triển đa dạng hệ động vật hoang dã trong môi trường bán tự nhiên. “Trong 20 - 30 năm nữa, trạm này sẽ được xây dựng thành một triển lãm sống về các loài động thực vật đa dạng vật bậc nhất. Các vườn thực vật trên thế giới mới chỉ có hệ thực vật chuyên ngành”, TS Tấn nói.

Từ khóa liên quan:

bảo tàng

rừng

vườn lan

sinh thái

TIN CŨ HƠN
Những cơn bão lớn nhất được ghi nhận trong lịch sử

Những cơn bão lớn nhất được ghi nhận trong lịch sử

Trong quá khứ có không ít cơn bão với sức gió mạnh kỷ lục nhưng lại không gây ra nhiều thiệt hại.

Đăng ngày: 08/03/2026
Sự thật về những chiếc cốc giấy dùng 1 lần

Sự thật về những chiếc cốc giấy dùng 1 lần

Các loại cốc giấy dùng 1 lần đang được rất nhiều người ưa dùng vì tính tiện dụng và nhanh gọn. Song sự thật về chúng không phải ai cũng biết.

Đăng ngày: 26/02/2026
Bí ẩn thác nước chảy vào

Bí ẩn thác nước chảy vào "Chiếc ấm của Quỷ dữ"

Thác nước đôi Devil’s Kettle, thuộc bang Minnesota, Hoa Kỳ, có một dòng chảy vào hồ Superior; tuy nhiên, điểm đến của dòng kia đến bây giờ vẫn còn là một ẩn số của thiên nhiên…

Đăng ngày: 17/02/2026
Khu rừng dưới nước tuyệt đẹp ở Kazakhstan

Khu rừng dưới nước tuyệt đẹp ở Kazakhstan

Hồ nước Kaindy dài 400m ở Kazakhstan có một vẻ đẹp rất đặc biệt với một khu rừng kỳ lạ mọc dưới đáy hồ.

Đăng ngày: 11/02/2026
Núi lửa lớn nhất thế giới ở Hawaii có dấu hiệu

Núi lửa lớn nhất thế giới ở Hawaii có dấu hiệu "thức giấc"

Ngọn núi lửa lớn nhất thế giới Mauna Loa ở tiểu bang Hawaii của Mỹ có dấu hiệu phun trào trở lại.

Đăng ngày: 08/02/2026
Động đất là gì? Động đất được hình thành như thế nào?

Động đất là gì? Động đất được hình thành như thế nào?

Động đất là hiện tượng rung động đột ngột của vỏ Trái đất, mạnh hay yếu tuỳ từng trận (xác định bằng độ Richter).

Đăng ngày: 19/01/2026
Sấm sét là gì? Tại sao có sấm sét?

Sấm sét là gì? Tại sao có sấm sét?

Một hiện tượng thiên nhiên đặc biệt phổ biến xảy ra ở khắp mọi nơi trên trái đất của chúng ta, đó là sấm sét. Nó là một luồng điện cực mạnh và sẵn sàng phá hủy mọi thứ mà nó phóng xuống.

Đăng ngày: 15/01/2026
Khoa Học News