Bật mí cách hình thành của phôi thai người

Bạn đã bao giờ tự hỏi, tại sao tay, chân hay trái tim của chúng ta lại ở đúng vị trí đó, chứ không phải ở chỗ khác?

Chúng ta đều biết về câu chuyện trứng gặp tinh trùng, được thụ tinh và trở thành một hợp tử. Các tế bào bắt đầu phân chia, rồi tập hợp lại, kết thành khổi, cho đến khi tại một số điểm bắt đầu hình thành nên các cơ quan và các bộ phận cơ thể người. Cuối cùng, khối tế bào nhỏ nhoi cũng biến thành hình dạng một sinh vật thu nhỏ.

Nhưng làm thế nào mà các tế bào biết để tạo ra một chút da ở đây, hay một ngón tay ở kia, hoặc phát triển thành một quả thận nhỏ ở đúng chỗ?

Về cơ bản, một tế bào cần được hướng dẫn để quyết định số phận của nó. Cụ thể là, các tế bào sẽ truyền tín hiệu cho nhau để thông báo thứ mà chúng sẽ trở thành.

Khi đã được xác định, các tế bào tiếp tục phân hóa thành các tế bào thần kinh, tế bào da... Tuy nhiên, bản chất của những hướng dẫn này không đơn giản.


Quá trình hình thành phôi thai người vẫn còn nhiều bí ẩn cần khám phá. (Ảnh: Leptospira/Shutterstock.com).

Việc xác định tế bào xảy ra nhờ các tín hiệu phân tử giữa các tế bào, nhưng nó cũng có thể xảy ra do sự phân bố của các phân tử nhất định trong một tế bào trước khi phân chia. Những phân tử này thường là protein hoặc mảnh RNA có thể ảnh hưởng đến các gen biểu hiện trong mỗi tế bào.

Ví dụ, nếu một tế nào mẹ có nhiều yếu tố quyết định phân tử "tế bào thần kinh" nằm rải rác ở bên trái thì sau khi phân bào, chỉ có tế bào con bên trái sẽ trở thành tế bào thần kinh, bởi vì nó mang những yếu tố quyết định cần thiết.

Tuy nhiên, hầu hết thời gian, các tế bào tiền phôi thực sự xác định số phận của nhau thông qua một hệ thống gọi là quy nạp truyền tín hiệu. Các tế bào đẩy ra một số protein lên bề mặt của chúng, lần lượt thông báo cho các tế bào lân cận về vị trí mà "hàng xóm" cần phải trở thành. Điều này có thể xảy ra thông qua tiếp xúc trực tiếp, hoặc tín hiệu cũng có thể được gửi thông qua không gian trống giữa các tế bào.

Khi nói đến việc hình thành các hình mẫu cụ thể để phát triển thành các bộ phận cơ thể, các tín hiệu hóa học trở nên phức tạp hơn. Các tế bào giải phóng một lượng khác nhau chất truyền tín hiệu được gọi là "morphogens". Chúng sẽ thông báo cho các gen trong nhân tế bào chuyển đổi, xác định bộ phận mà nhóm tế bào sẽ phát triển thành - là móng tay hay là một quả thận.

Điều thú vị là những kiến thức này gần đây mới được phát hiện. Trước đó, các nhà khoa học đã cố gắng tìm hiểu các vấn đề về việc tế bào xác định nhiệm vụ từ đầu thế kỷ 20, nhưng các gene đầu tiên gửi các loại tín hiệu hóa học chỉ được xác định bởi nhà nghiên cứu phôi Eddy De Robertis vào năm 1990, trong một phôi ếch.

Các nhà khoa học vẫn chưa biết hết được cơ chế giao tiếp hóa học phức tạp này, nhưng họ vẫn mỗi ngày khám phá được thêm một phần của vấn đề. "Trong hai thập kỷ qua, De Robertis và các nhà nghiên cứu khác đã công bố một mạng lưới các tổ chức gen cùng nhau sản xuất một loại cocktail của protein truyền tín hiệu, khuếch tán qua một phôi thai ở nồng độ khác nhau", nhà nghiên cứu Alex Riley viết trên tạp chí Naitilus.

Loading...
TIN CŨ HƠN
Mách bạn những cách tốt nhất để loại bỏ thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại trên rau củ

Mách bạn những cách tốt nhất để loại bỏ thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại trên rau củ

Căn nguyên của nhiều vụ ngộ độc thực phẩm và bệnh nguy hiểm ngày nay bắt nguồn từ chính những loại rau quả bị nhiễm thuốc, hóa chất trong quá trình trồng trọt.

Đăng ngày: 31/03/2025
12 nguồn đạm thực vật tuyệt vời thay thế đạm động vật

12 nguồn đạm thực vật tuyệt vời thay thế đạm động vật

Chất đạm được xem là nền tảng của cuộc sống do nó là dưỡng chất tạo thành các axít amin thúc đẩy sự phát triển và phục hồi của tế bào.

Đăng ngày: 29/03/2025
Các biện pháp xử trí khi bị ngộ độc thực phẩm tại nhà

Các biện pháp xử trí khi bị ngộ độc thực phẩm tại nhà

Ngộ độc thực phẩm là biểu hiện bệnh lý xuất hiện sau khi ăn, uống những thức ăn nhiễm độc, nhiễm khuẩn, thức ăn bị biến chất ôi thiu, có chất bảo quản, phụ gia.

Đăng ngày: 26/03/2025
Lịch sử tình dục của loài người

Lịch sử tình dục của loài người

Chim làm chuyện ấy, ong làm chuyện ấy, con người từ thuở sơ khai cũng đã làm chuyện ấy. Nhưng hoạt động này đã thay đổi như thế nào trong hàng nghìn năm qua, và thậm chí chỉ trong vài thập kỷ vừa rồi?

Đăng ngày: 24/03/2025
Dấu hiệu và cách chăm sóc bệnh nhân bị thủy đậu

Dấu hiệu và cách chăm sóc bệnh nhân bị thủy đậu

Bệnh thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm, do virus Varicella Zoster gây ra và thường bùng phát thành dịch vào mùa xuân.

Đăng ngày: 22/03/2025
Bóng cười là gì và bóng cười nguy hiểm thế nào?

Bóng cười là gì và bóng cười nguy hiểm thế nào?

Bóng cười là khí gây cười, tên hóa học là Đinitơ monoxit hay nitrous oxide, là hợp chất hóa học với công thức N2O. Khi bơm vào bóng bay, gọi là bóng cười (funkyball).

Đăng ngày: 19/03/2025
Bệnh tật tiềm ẩn đằng sau nụ hôn

Bệnh tật tiềm ẩn đằng sau nụ hôn

Hôn người khác có thể kéo đến từ những bệnh nhẹ như herpes miệng đến vấn đề nghiêm trọng hơn như viêm màng não do virus hoặc quai bị.

Đăng ngày: 18/03/2025
Tiêu điểm
Khoa Học News