Bên dưới Thổ Nhĩ Kỳ, vỏ Trái đất bắt đầu nứt từ 5 triệu năm trước

Một nhóm khoa học gia quốc tế đã tìm ra bí ẩn sâu bên dưới khu vực xảy ra thảm họa động đất đầu năm nay ở Thổ Nhĩ Kỳ - Syria: Sự di chuyển phức tạp của 3 mảnh vỏ Trái đất.

Theo Live Science, nguyên nhân gây ra siêu động đất là Đứt gãy Đông Anatolia có thể hiểu nôm na là nơi vỏ Trái đất bị nứt đôi. Đường đứt gãy này đã được biết đến trước đây, nhưng vẫn còn phủ nhiều bí ẩn.

Nghiên cứu mới đã giúp xác định vết nứt khổng lồ này chỉ mới hình thành từ 5 triệu năm trước, khi lớp vỏ hành tinh tách đôi theo một đường từ Đứt gãy Bắc Anatolian đến Đứt gãy Biển Chết, tách 2 mảng kiến tạo Á - Âu và Anatolian ra. Đó cũng là sự ra đời của một mảng kiến tạo mới.


Đường màu đỏ biểu thị nơi Đứt gãy Đông Anatolia hình thành từ 5 triệu năm trước - (Ảnh: ĐẠI HỌC MINNESOTA).

Mảng kiến tạo là những mảnh vỏ của Trái đất. Các ước tính cho thấy cả hành tinh có khoảng trên dưới 20 mảng kiến tạo như vậy. Chúng cõng bên trên các lục địa và đại dương, liên tục di chuyển và là nguyên nhân khiến đất đai Trái đất nhiều lần hợp lại thành siêu lục địa rồi lại tách rời ra như ngày nay.

Đó là một quá trình tự nhiên tất yếu của hành tinh, gây ra nhiều hủy diệt nhưng cũng quan trọng trong việc ổn định môi trường và khí hậu, cân bằng hóa học, nuôi dưỡng sự sống.

Tuy nhiên trong hiện tại, Đứt gãy Đông Anatolia có thể tiềm ẩn nhiều thảm họa. Nhóm tác giả dẫn đầu bởi nhà khoa học Trái đất Donna Whitney từ Đại học Minnesota (Mỹ) cho thấy trong quá trình di chuyển, mảng kiến tạo Ả Rập đang bị mắc kẹt dưới mảng Anatolina.

Rìa của lớp vỏ bị mắc kẹt này được cho là động lực chính khiến lớp vỏ hành tinh ở khu vực đó chịu áp lực mạnh, gây ra động đất. Khu vực hai mảng kiến tạo bị mắc kẹt nằm rất gần đường đứt gãy nơi thảm họa phát sinh.

Các kết quả được tìm ra nhờ quá trình phân tích đá, vốn có nguồn gốc từ lớp phủ bên dưới được đưa lên mặt đất hàng triệu năm trước do sự di chuyển, dồn nén, xáo trộn vật liệu lớp vỏ.

Rất tiếc, các dữ liệu hiện tại chưa giúp các nhà khoa học dự đoán được trận siêu động đất đã xảy ra ngay giữa thời gian nghiên cứu.

Tuy nhiên, hiểu thêm về chúng là thêm các mảnh ghép để các nhà khoa học phân tích, đào sâu, từ đó kết hợp với các yếu tố khác nhằm cải thiện dần các mô hình dự báo động đất.

Bài công bố trên tạp chí khoa học Geology cũng cảnh báo với tuổi đời "trẻ" 5 triệu năm và vị trí bấp bênh của các mảng kiến tạo bên dưới, Đứt gãy Đông Anatolia sẽ tiếp tục gây ra động đất, dù chủ yếu là động đất vừa và nhỏ.

TIN CŨ HƠN
Tổ tiên chúng ta đã làm mát sáng tạo như thế nào? Đọc xong ngưỡng mộ trí tuệ của người xưa!

Tổ tiên chúng ta đã làm mát sáng tạo như thế nào? Đọc xong ngưỡng mộ trí tuệ của người xưa!

Với sự phát triển của những công nghệ hiện đại phục vụ con người, chúng ta đã có điều hòa để làm mát vào mùa lạnh và cả máy sưởi để giữ ấm vào mùa đông.

Đăng ngày: 26/03/2026
May bay tiếp dầu trên không như thế nào?

May bay tiếp dầu trên không như thế nào?

Ngày 22/7/1948, ba chiếc máy bay B-29 của Mỹ cất cánh từ căn cứ không quân Davit- Mongson tiến hành bay thử nghiệm bay vòng quanh thế giới. Trong quá trình bay, có hai chiếc hạ cánh 8 lần, mất 15 ngày mới hoàn thành 32.187km vòng quanh thế giới. 9 năm sau, ng

Đăng ngày: 26/03/2026
Những điều đại kỵ không nên làm trong thứ 6 ngày 13

Những điều đại kỵ không nên làm trong thứ 6 ngày 13

Truyền thuyết cho rằng, thứ 6 ngày 13 là ngày xui xẻo, nhiều người truyền tai những việc không nên làm để tránh vận xui trong ngày này.

Đăng ngày: 26/03/2026
Mont - Tàu chở dầu lớn nhất thế giới

Mont - Tàu chở dầu lớn nhất thế giới

Dù đã không còn hoạt động, nhưng Mont vẫn đang giữ danh hiệu con tàu lớn nhất thế giới.

Đăng ngày: 25/03/2026
Tìm hiểu về châu Phi

Tìm hiểu về châu Phi

Châu Phi (hay Phi châu) là châu lục đứng thứ hai trên thế giới về dân số (sau châu Á), thứ ba về diện tích (sau châu Á và châu Mỹ).

Đăng ngày: 25/03/2026
9 lý do chứng minh thuyết tiến hóa của Darwin là sai lầm

9 lý do chứng minh thuyết tiến hóa của Darwin là sai lầm

Thuyết tiến hóa của Darwin đóng vai trò rất lớn trong việc giải thích nguồn sống sự sống và sự phát triển của các loài sinh vật qua tiến hóa. Nhưng học thuyết của Darwin cũng gặp phải vô số những phản biện của giới khoa học.

Đăng ngày: 25/03/2026
Top 5 vùng đất mặt trời không bao giờ lặn, nơi “hoàng hôn không chạm tới”

Top 5 vùng đất mặt trời không bao giờ lặn, nơi “hoàng hôn không chạm tới”

Ở một số vị trí địa lý với vĩ độ cao, gần cực Trái đất, có những nơi xuất hiện ngày trắng - khi mặt trời không bao giờ lặn.

Đăng ngày: 25/03/2026
Khoa Học News