Khoa Học News

Bí ẩn hàng trăm xác ướp nguyên vẹn 4.000 năm trên sa mạc Trung Quốc

Từ khi khai quật, nguồn gốc của hàng trăm xác ướp chôn cất trong thuyền ở sa mạc khắc nghiệt nhất tại vùng Tân Cương vẫn là bí ẩn làm đau đầu giới nghiên cứu.

Được phát hiện ở lòng chảo Tarim tại Tân Cương vào thập niên 1990, các xác ướp và quần áo đi kèm vẫn nguyên vẹn dù có niên đại lên tới 4.000 năm. Bảo quản tự nhiên nhờ không khí khô nóng trên sa mạc, phần lớn xác ướp vẫn giữ được những đặc điểm gương mặt và màu tóc. Dáng vẻ phương Tây, trang phục bằng len cùng phô mai, lúa mỳ và kê trong mộ chứng tỏ họ là người chăn nuôi đường xa từ thảo nguyên Tây Á hoặc nông dân di cư từ những dãy núi và ốc đảo sa mạc ở Trung Á.


Hàng trăm xác ướp nằm rải rác trong những ngôi mộ thuyền ở sa mạc thuộc lòng chảo Tarim. (Ảnh: Đại học Tân Cương)

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu gồm các nhà khoa học Trung Quốc, châu Âu và châu Mỹ phân tích ADN của 13 xác ướp, giải trình tự hệ gene của họ lần đầu tiên và thu được phát hiện mới. Phân tích của họ chỉ ra những xác ướp không phải người mới đến khu vực mà là dân cư địa phương, hậu duệ của một quần thể người châu Á cổ đại ở kỷ Băng Hà.

"Các xác ướp từ lâu đã thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu cũng như công chúng từ khi được phát hiện. Chúng tôi tìm thấy bằng chứng họ là một cộng đồng dân cư địa phương với độ biệt lập di truyền cao. Tuy nhiên, họ dường như rất cởi mở tiếp nhận tư tưởng và công nghệ mới từ những người chăn nuôi và nông dân ở vùng lân cận, đồng thời phát triển đặc trưng văn hóa riêng biệt không có ở bất kỳ cộng đồng nào khác", Christina Warinner, phó giáo sư nhân chủng học ở Đại học Harvard, đồng tác giả nghiên cứu công bố hôm 27/10 trên tạp chí Nature, cho biết.


Điều kiện khô nóng trên sa mạc giúp bảo quản xác ướp suốt hàng nghìn năm. (Ảnh: Đại học Tân Cương)

Nhóm nghiên cứu xem xét thông tin di truyền từ những xác ướp cổ nhất ở lòng chảo Tarim, có độ tuổi từ 3.700 đến 4.100 năm, cùng với hệ gene giải trình tự từ hài cốt 5 người tại lòng chảo Dzungarian Basin phía bắc Khu tự trị Tân Cương - Duy Ngô Nhĩ. Với niên đại 4.800 - 5.000 năm, đó là các hài cốt lâu đời nhất trong vùng. ADN cổ đại có thể cung cấp bằng chứng thuyết phục về sự dịch chuyển của người dân ở thời kỳ văn bản ghi chép rất khan hiếm, theo Vagheesh Narasimhan, trợ lý giáo sư ở Đại học Texas, Austin.

Nghiên cứu phát hiện xác ướp ở lòng chảo Tarim không có dấu hiệu lai tạp với cộng đồng dân cư khác sống cùng thời kỳ. Các xác ướp là hậu duệ trực hệ của nhóm người từng phân bố rộng rãi vào kỷ Băng Hà nhưng biến mất phần lớn cách đây khoảng 10.000 năm. Dấu vết của nhóm người săn bắt - hái lượm này chỉ tồn tại ở hệ gene của người dân thời nay với tỷ lệ cao nhất ở người bản xứ Siberia và châu Mỹ.

Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ xem xét xác ướp ở một khu vực. Các nhà nghiên cứu không biết chắc liệu giải trình tự gene ở phạm vi rộng hơn tại lòng chảo Tarim có cho kết quả khác hay không. Dù kết quả ban đầu cho thấy xác ướp sống ở ven bán đảo trên sa mạc, nhóm nghiên cứu không rõ tại sao họ được chôn cất trong những chiếc thuyền phủ đầy da gia súc với mái chèo đặt ở đầu thuyền.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Phát hiện loài ếch cổ đại từng ăn thịt khủng long

Phát hiện loài ếch cổ đại từng ăn thịt khủng long

Dài 41cm và nặng hơn em bé sơ sinh, ếch Beelzebufo được coi là loài ếch lớn nhất từng tồn tại với khả năng săn mồi đáng kinh ngạc.

Đăng ngày: 25/09/2026
Ngắm xác ướp “công chúa mỉm cười” quyến rũ nhất thế giới

Ngắm xác ướp “công chúa mỉm cười” quyến rũ nhất thế giới

Nghĩa trang Xiaohe nằm trong sa mạc Taklamakan ở tây bắc Trung Quốc nổi tiếng thế giới với hàng trăm xác ướp bí ẩn.

Đăng ngày: 22/09/2026
Pharaoh Ai Cập Akhenaten bị ái nam ái nữ

Pharaoh Ai Cập Akhenaten bị ái nam ái nữ

Hoàng đế Ai Cập cổ đại Akhenaten không phải là người nam tính thực thụ, dù ông là cha của ít nhất nửa tá con. Thực tế, cơ thể ông khá nữ tính, với cái đầu hình trứng.

Đăng ngày: 10/09/2026
Phát hiện mộ cổ 2.000 năm, giật mình sinh vật sống bên trong bò ra

Phát hiện mộ cổ 2.000 năm, giật mình sinh vật sống bên trong bò ra

Đây là lần đầu tiên nhóm chuyên gia này đào được một sinh vật sống từ một ngôi mộ cổ hơn 2.000 năm.

Đăng ngày: 31/08/2026
Phát hiện hóa thạch 52 triệu năm tuổi của sinh vật kì lạ

Phát hiện hóa thạch 52 triệu năm tuổi của sinh vật kì lạ

Theo đánh giá đây là một hóa thạch rất có giá trị đối với việc giải mã những bí ẩn cổ đại.

Đăng ngày: 30/08/2026
Khủng long đã tiến hóa thành loài chim ngày nay

Khủng long đã tiến hóa thành loài chim ngày nay

Nghiên cứu mới đây từ các nhà khoa học Úc chỉ ra rằng Theropods – loài khủng long ăn thịt khổng lồ - đã tiến hóa thành loài chim nhỏ bé ngày nay sau hơn 50 triệu năm.

Đăng ngày: 28/08/2026
Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn

Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn

Nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn từ lâu đã trở thành chủ đề gây tranh cãi. Theo sử sách lưu truyền, người lập nên đế chế Mông Cổ yêu cầu được chôn trong một ngôi mộ vô danh.

Đăng ngày: 26/08/2026
Khoa Học News