Khoa Học News

Cảnh tượng tuyệt đẹp của một ngôi sao đang chết

Tinh vân Chiếc Nhẫn trông như vòng khí khổng lồ bao quanh một ngôi sao lùn trắng. Nó được xem như đại diện cho số phận của những ngôi sao giống như Mặt trời.


Theo Forbes, có lẽ cảnh tượng nổi tiếng nhất của một ngôi sao sắp chết thuộc về Tinh vân Chiếc Nhẫn, được phát hiện vào năm 1779. Tinh vân Chiếc Nhẫn trông như vòng khí khổng lồ bao quanh một ngôi sao lùn trắng. Nó được xem như đại diện cho số phận của những ngôi sao giống như Mặt trời. Dù vẻ ngoài rất giống, đám khí xung quanh không phải là vành đai thực sự.


Đây là ngôi sao chết gần nhất với Trái Đất, cách chúng ta hơn 2.000 năm ánh sáng. Nằm giữa các ngôi sao sáng thứ 2 và 3 của chòm sao Lyra, Tinh vân Chiếc Nhẫn dễ dàng được nhìn thấy bằng bất kỳ kính viễn vọng nào, thậm chí là ống nhòm.


Khi quan sát tinh vân này, nhà thiên văn Charles Messier viết: "Nó trông buồn tẻ, nhưng được phác thảo hoàn hảo, lớn cỡ sao Mộc và giống như một hành tinh đang mờ dần". Quan sát này ban đầu bị gọi nhầm là "Tinh vân hành tinh" (một hành tinh chết dần) và tới nay vẫn được gọi như thế. Song thực ra vòng khí xung quanh xuất hiện khi ngôi sao sắp chết trục xuất các lớp bên ngoài của chúng bắt nguồn từ các mặt trời (ngôi sao) chứ không phải hành tinh. 


Các nguyên tố trong đám mây khí có trong bảng tuần hoàn. Trong khi hầu hết nguyên tố chúng ta đã biết có nguồn gốc từ các vụ nổ sao hoặc hợp nhất các sao neutron, vài nguyên tố cực kỳ quan trọng được tạo ra chủ yếu trong các tinh vân như Tinh vân Chiếc Nhẫn.


Dù trông rất giống một vành đai, các tinh vân hành tinh có nhiều hình dạng khác nhau tùy thuộc vào tính chất của hệ sao mà chúng được sinh ra, đồng thời chịu trách nhiệm phát tán nhiều nguyên tố nặng vào vũ trụ. Các ngôi sao siêu lớn và sao khổng lồ khi bước vào giai đoạn tinh vân hành tinh đều được chứng minh là nguồn gốc của nhiều nguyên tố trong bảng tuần hoàn.


Một lớp vỏ hydro khổng lồ khuếch tán bao quanh ngôi sao đang chết, theo sau là vật liệu bị thổi bay ra xung quanh. Vỏ ngoài màu đỏ là dấu hiệu của khí hydro bị ion hóa, rất lớn và có hoạt động phức tạp bên ngoài. Các ion lưu huỳnh và oxy bị bắn ra khỏi ngôi sao, tạo thành nhiều vòng màu khác nhau. Ảnh quang phổ đặc trưng của các nguyên tố giúp các nhà khoa học xác định chúng là chất gì.


Tinh vân Helix, một tinh vân hành tinh tương tự (có hình dạng bánh rán) với Tinh vân Chiếc Nhẫn được vẽ bản đồ 3D. Nó cho thấy cấu trúc của tinh vân phức tạp hơn nhiều so với một “vành đai” đơn thuần.


Do khi quan sát, cụm cấu trúc của tinh vân gần như thẳng hàng với các cực của nó nên ta trông thấy một vành đai. Thực tế cấu trúc tinh vân phức tạp hơn nhiều.


Vào năm 2013, các nhà thiên văn học đã sử dụng dữ liệu từ kính Hubble để vạch ra cấu trúc 3D của tinh vân. Sơ đồ này cho thấy hình dạng và cấu trúc của Tinh vân Chiếc Nhẫn nếu nhìn từ bên cạnh, thay vì dọc theo đường ngắm bao gồm: Quầng sáng rộng của tinh vân ở vùng bên trong, các thùy vật chất có mật độ thấp hơn kéo dài ra xa và đĩa phát sáng đặc trưng của tinh vân.


Các kính thiên văn chỉ có thể thấy vòng sáng bên ngoài, do đó tinh vân trông như một vành đai. Trên thực tế nó có cấu trúc phức tạp, với quầng sáng bên ngoài và nhiễu loạn bên trong. Tinh vân Chiếc Nhẫn hoàn toàn không có vành, cũng không phải hình cầu.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Chùm ảnh hoài niệm về Tết Trung Thu xưa

Chùm ảnh hoài niệm về Tết Trung Thu xưa

Nào ta cùng ngắm nhìn lại những hình ảnh về Tết Trung thu xưa để thấy được những phai nhạt đã loang dần theo năm tháng của những phong vị ngày xưa trong ngày tết truyền thống này.

Đăng ngày: 18/09/2026
Trung thu của tuổi thơ 8x, 9x mộc mạc nhưng thật đẹp và trong trẻo

Trung thu của tuổi thơ 8x, 9x mộc mạc nhưng thật đẹp và trong trẻo

Tết Trung thu có từ bao giờ, do ai là người đưa Tết này từ Trung Quốc vào nước ta vào khoảng thời gian nào thì chưa có tài liệu sử sách chính xác nào đề cập đến.

Đăng ngày: 18/09/2026
Bên trong khách sạn Dubai 7 sao "quyền lực" nhất mạng xã hội

Bên trong khách sạn Dubai 7 sao "quyền lực" nhất mạng xã hội

Burj Al Arab ở Dubai là khách sạn 7 sao duy nhất trên thế giới, với những tiện ích xa xỉ như bãi đỗ trực thăng hay nội thất dát vàng...

Đăng ngày: 12/08/2026
Những bức ảnh siêu âm 4D sắc nét hiếm hoi về cảnh tượng động vật khi còn ở trong bụng mẹ

Những bức ảnh siêu âm 4D sắc nét hiếm hoi về cảnh tượng động vật khi còn ở trong bụng mẹ

Các nhà nghiên cứu tại National Geographic đã sử dụng máy ảnh nhỏ kết nối với máy siêu âm 4D để chụp ảnh các loài động vật khác nhau trong bụng mẹ vài tuần trước khi chúng chào đời.

Đăng ngày: 08/08/2026
3500 người sống trong thị trấn dưới lòng đất ở Australia

3500 người sống trong thị trấn dưới lòng đất ở Australia

Nhằm trốn cái nóng phía trên mặt đất, người dân Australia đã đào đất, xây dựng hẳn một thị trấn phía dưới lòng đất.

Đăng ngày: 20/07/2026
Phong tục các nước Á Đông trong tháng cô hồn

Phong tục các nước Á Đông trong tháng cô hồn

Không chỉ Việt Nam, mà các nước châu Á khác như Trung Quốc, Thái Lan, Singapore, Malaysia... cũng có nhiều phong tục độc đáo trong tháng cô hồn.

Đăng ngày: 19/07/2026
Những món ăn truyền thống đón năm mới của các quốc gia trên thế giới

Những món ăn truyền thống đón năm mới của các quốc gia trên thế giới

Nho, cá, rau xanh, thịt lợn, lựu... được một số quốc gia chọn làm món ăn dịp đầu năm, với hy vọng sẽ có một năm thịnh vượng, khỏe mạnh và may mắn.

Đăng ngày: 13/07/2026
Khoa Học News