Châu Phi đối mặt nguy cơ vỡ làm đôi: Vết nứt dài hàng nghìn mét là bằng chứng

Một vết nứt khổng lồ, kéo dài hàng nghìn mét đã bất ngờ xuất hiện ở phía tây nam Kenya.

Trái Đất là một hành tinh luôn thay đổi, mặc dù trong một vài khía cạnh, sự thay đổi đó không đủ mạnh để chúng ta chú ý. Tuy nhiên, đối với các nhà khoa học, địa chất là một trong những lĩnh vực đáng chú ý bởi đó là con đường để họ "bắt mạch" đo sức khỏe của Trái Đất. Nghiên cứu mảng kiến tạo là một minh chứng rõ ràng nhất.

Dưới đây là bài nghiên cứu của Lucia Perez Diaz, nghiên cứu sinh bậc sau Tiến sĩ, thuộc trường đại học nghiên cứu chuyên sâu hàng đầu của Vương quốc Anh - Trương Hoàng gia Holloway.

Châu Phi đối mặt nguy cơ bị vỡ làm đôi trong tương lai?

Các nghiên cứu ngày nay gợi ý rằng các siêu lục địa hình thành theo các chu kỳ, hợp lại và tách ra bởi chuyển động của các mảng kiến tạo, với chu kỳ xấp xỉ 250 triệu năm.

Và ở châu Phi, mảng châu Phi đang chuyển động khiến cho quá trình lục địa này đang có nguy cơ vỡ đôi trong tương lai. Bằng chứng là một vết nứt lớn kéo dài hàng nghìn mét đã bất ngờ xuất hiện đầu năm 2018 ở phía tây nam Kenya.


Một vết nứt lớn kéo dài hàng nghìn mét đã bất ngờ xuất hiện đầu năm 2018 ở phía tây nam Kenya. (Ảnh: Google Earth. Data SIO, NOAA, US Navy, NGA, GEBCO).

Ban đầu các nhà địa chất học nhận định, sự xuất hiện của vết nứt có liên quan đến hoạt động kiến ​​tạo dọc theo đới tách giãn Đông Phi (East African Rift). Tuy nhiên, sau quá trình nghiên cứu, họ cho rằng đây là một vết tách giãn.

Câu hỏi đặt ra là tại sao vết tách giãn này lại hình thành tại tây nam Kenya và sự hình thành của nó có liên quan đến đới tách giãn Đông Phi hay không? Và liệu nó có góp phần đẩy nhanh quá trình châu Phi vỡ làm đôi hay không?

Theo nghiên cứu của các nhà địa chất, đới tách giãn Đông Phi là một phần của Thung lũng tách giãn Lớn, là một ranh giới mảng tách giãn đang phát triển, trải dài hơn 3.000km từ phía bắc Vịnh Aden đến phía nam Zimbabwe, chia mảng châu Phi thành hai phần không bằng nhau: Các mảng Somali và Nubian.

Tốc độ dịch chuyển của mảng châu Phi ước tính khoảng 2,15cm/năm. Nó đã chuyển động trong khoảng trên 100 triệu năm qua, theo hướng chính là hướng đông bắc.

Hoạt động dọc theo nhánh phía đông của Thung lũng tách giãn Lớn (chạy dọc theo Ethiopia, Kenya và Tanzania) trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết khi vết tách giãn lớn dài hàng nghìn mét đột nhiên xuất hiện ở phía tây nam Kenya.

Kịch bản nào cho châu Phi?


Tốc độ dịch chuyển của mảng châu Phi ước tính khoảng 2,15cm/năm. (Ảnh: Discovery Channel).

Đới tách giãn Đông Phi kéo dài từ ngã ba Afar ở miền võng Afar xuyên qua miền đông châu Phi về phía nam. Đây một đới tách giãn có hoạt động bất thường trên vỏ đại dương trên thế giới.

Theo nghiên cứu của các nhà địa chất, về phía khu vực Afar, toàn bộ tầng thung lũng rạn nứt được bao phủ bởi đá núi lửa. Điều này cho thấy rằng, trong khu vực này, thạch quyển đã mỏng đi gần đến mức vỡ hoàn toàn.

Khi điều này xảy ra, một đại dương mới sẽ bắt đầu hình thành bởi sự hóa cứng magma trong vùng không gian được tạo ra bởi các mảng vỡ. Cuối cùng, sau hàng chục triệu năm, sự lan rộng dưới đáy biển sẽ tiến triển dọc theo toàn bộ chiều dài của khe nứt.

Đại dương sẽ tràn vào và do đó, lục địa châu Phi sẽ trở nên nhỏ hơn và sẽ xuất hiện một hòn đảo lớn ở Ấn Độ Dương, bao gồm Ethiopia và Somalia, và cả Sừng châu Phi.

Tại sao sự tách giãn lại xảy ra?

Thạch quyển là lớp vỏ cứng ngoài cùng nhất của các hành tinh đất đá. Trên Trái Đất, thạch quyển bao gồm lớp vỏ và tầng trên cùng nhất của lớp phủ, với đặc trưng nổi bật nhất là tính trôi dạt.

Khi thạch quyển chịu một lực kéo dài theo chiều ngang, nó sẽ giãn ra, trở nên mỏng hơn. Cuối cùng, nó sẽ vỡ, dẫn đến sự hình thành của một thung lũng tách giãn. Quá trình này được đi kèm với các biểu hiện bề mặt dọc theo thung lũng tách giãn dưới dạng núi lửa và hoạt động địa chấn.


Hình ảnh đới tách giãn Đông Phi (East African Rift) - màu nâu. (Nguồn: Creativecommons)

Các thung lũng tách giãn là giai đoạn ban đầu của việc một lục địa bị vỡ ra, và nếu thành công, có thể dẫn đến sự hình thành một lưu vực đại dương mới.

Một ví dụ điển hình cho việc lục địa vỡ ra và hình thành một lưu vực đại dương mới trên Trái Đất chính là khu vực Nam Đại Tây Dương, kết quả của sự vỡ đôi của Nam Mỹ và châu Phi khoảng 138 triệu năm trước.

Tính cho đến nay, do sự chuyển động không ngừng nên thạch quyển Trái Đất vỡ ra thành 7 địa mảng chính, gồm: Mảng Thái Bình Dương; Mảng Á-Âu; Mảng Ấn-Úc; Mảng châu Phi; Mảng Bắc Mỹ; Mảng Nam Mỹ; và Mảng Nam Cực.

Nghiên cứu được xuất bản trên The Convers.

Loading...
TIN CŨ HƠN
Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

"Đi thang máy coi chừng bị đứt cáp, bị kẹt...". Với lo lắng này, không ít người "tẩy chay" thang máy, hoặc mắc hội chứng sợ thang máy. Thực tế thì sao?

Đăng ngày: 29/08/2025
Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Tổ tiên chung phổ quát cuối cùng là một tế bào sống cách đây 4,2 tỷ năm, khi Trái đất có những đại dương nóng và rất ít oxy.

Đăng ngày: 28/08/2025
Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn

Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn "hết hồn"

Khu rừng già Amazon rộng lớn luôn ẩn chứa những điều bí ẩn chưa được khám phá, khiến chuyến đi vào rừng đầy rẫy hiểm nguy nhưng không kém phần thú vị và kích thích trí tò mò.

Đăng ngày: 28/08/2025
Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Bạn biết không, rắn là một trong những loài có độ phân bổ sinh học tương đối rộng. Chỉ cần có điều kiện phù hợp, rắn chắc chắn sẽ xuất hiện.

Đăng ngày: 27/08/2025
Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em sinh đôi người Mỹ Sienna và Sierra Bernal được đánh giá là độc nhất vô nhị khi một trong số họ chỉ có kích thước cơ thể bằng một nửa người còn lại.

Đăng ngày: 27/08/2025
Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Hàng tỷ năm trước, thạch anh vỡ vụn phản ứng với nước, cung cấp điều kiện cần thiết cho tiến hóa của vi sinh vật quang hợp sản sinh phần lớn oxy trong khí quyển ngày nay.

Đăng ngày: 27/08/2025
Ánh sáng dạng hạt hay dạng sóng?

Ánh sáng dạng hạt hay dạng sóng?

Một thí nghiệm mới đây (2/11) của các nhà khoa học tại Đại học Bristol của Anh, lần đầu tiên cho thấy, ánh sáng ở dạng hạt và sóng đồng thời cùng một lúc, có thể giải mã bí ẩn bản chất thật sự của ánh sáng và toàn bộ thế giới lượng tử.

Đăng ngày: 26/08/2025
Tiêu điểm
Khoa Học News