Công nghệ điện báo tạo nên thế giới thông tin "vô thưởng vô phạt"

Bằng cách tạo ra một lượng lớn thông tin vô thưởng vô phạt, điện báo đã thay đổi hoàn toàn "tỷ lệ hành động dựa trên thông tin".

Henry David Thoreau viết trong cuốn Walden rằng: "Chúng ta gấp rút xây dựng hệ thống điện báo từ Maine đến Texas, nhưng có lẽ, chẳng có gì quan trọng để truyền đi từ Maine đến Texas cả... Chúng ta háo hức vượt qua Đại Tây Dương và để Cựu Thế giới đến gần hơn với Tân Thế giới thêm vài tuần, nhưng có lẽ, tin tức đầu tiên lọt vào tai người Mỹ khi ấy sẽ là Công chúa Adelaide mắc bệnh ho gà".


Hệ thống điện báo đầu tiên năm 1838. (Ảnh: History.com).

Câu nói trên thể hiện ngụ ý rằng điện báo khiến thông tin trở nên vô thưởng vô phạt. Luồng thông tin dồi dào có rất ít thứ liên quan, hoặc không liên quan chút nào đến những người mà nó hướng đến. Nói cách khác, thông tin về cơ bản là xa rời với hoàn cảnh xã hội và kiến thức của độc giả.

"Nước ở khắp mọi nơi nhưng chẳng có đến một giọt để uống" - câu nói của Coleridge trở thành phép ẩn dụ cho một môi trường thông tin mà yếu tố ngữ cảnh bị gạch bỏ: Trong một biển thông tin, chỉ có rất ít thông tin có giá trị sử dụng.

Một người đàn ông ở Maine và một người đàn ông ở Texas có thể trò chuyện với nhau, nhưng chẳng có chủ đề nào mà họ cùng nắm rõ hoặc cùng quan tâm cả. Máy điện báo có thể đã giúp toàn đất nước trở thành "một khu phố", nhưng đó là những khu phố rất kỳ dị, với dân cư toàn là những người xa lạ không biết gì về nhau, ngoài những thông tin hời hợt, phù phiếm.

Ngày nay, chúng ta đang sống trong một "khu phố" như vậy (đôi khi, người ta dùng từ "ngôi làng toàn cầu"), bạn có thể hiểu được thế nào là thông tin phi ngữ cảnh bằng cách tự đưa ra cho bản thân những câu hỏi sau: Những thông tin mà bạn tiếp nhận trên đài phát thanh, truyền hình hoặc báo in vào buổi sáng có thường xuyên khiến bạn phải thay đổi kế hoạch trong ngày hoặc thực hiện một số hành động mà nếu như không có thông tin đó, bạn sẽ không thực hiện không? Liệu những thông tin bạn đang tiếp nhận có cung cấp dữ liệu chi tiết về một số vấn đề mà bạn đang cần phải giải quyết không?

Đối với hầu hết chúng ta, tin tức về thời tiết đôi khi tạo ra tác động như trên; đối với các nhà đầu tư, họ chịu tác động của tin tức về thị trường chứng khoán; có lẽ một câu chuyện về tội phạm cũng sẽ khiến người ta phải hành động, nếu vụ phạm tội tình cờ xảy ra gần nơi ta sống hoặc liên quan đến một người mà ta biết.

Tuy nhiên, hầu hết tin tức hàng ngày của chúng ta là vô nghĩa, chỉ toàn những thông tin cung cấp cho chúng ta điều gì đó để bàn luận nhưng không dẫn đến bất kỳ hành động nào có ý nghĩa. Thực tế này chính là di sản chính yếu của công nghệ điện báo: Bằng cách tạo ra một lượng lớn thông tin vô thưởng vô phạt, điện báo đã thay đổi hoàn toàn "tỷ lệ hành động dựa trên thông tin".

TIN CŨ HƠN
Những sự thật về môn địa lý mà bạn có thể không được học ở trường

Những sự thật về môn địa lý mà bạn có thể không được học ở trường

Tìm hiểu những sự thật này có thể mang lại cho bạn một góc nhìn mới về hành tinh Trái đất xinh đẹp của chúng ta.

Đăng ngày: 07/01/2026
Cánh máy bay dán băng keo khiến dân tình xôn xao, chuyên gia khẳng định

Cánh máy bay dán băng keo khiến dân tình xôn xao, chuyên gia khẳng định "rất an toàn"

Đoạn băng keo “nhỏ nhưng có võ" là trợ thủ đắc lực cho các kỹ thuật viên ngành hàng không.

Đăng ngày: 07/01/2026
Những sự thật thú vị bạn chưa biết về đất nước Argentina

Những sự thật thú vị bạn chưa biết về đất nước Argentina

Là quê hương của điệu nhảy Tango nổi tiếng, cấm người dân đặt tên con là Lionel Messi... là những điều thú vị về Argentina, đất nước vừa lọt Chung kết World Cup 2022.

Đăng ngày: 07/01/2026
Sự thật gây choáng váng: Chi phí xây Vạn Lý Trường Thành gấp 13 lần dự án “siêu mặt trăng” của Dubai

Sự thật gây choáng váng: Chi phí xây Vạn Lý Trường Thành gấp 13 lần dự án “siêu mặt trăng” của Dubai

Con số để tạo nên bức tường dài hàng nghìn km lớn đến nỗi hậu thế phải “choáng ngợp”.

Đăng ngày: 07/01/2026
Bức tuyệt tác thời Ai Cập cổ đại chân thực đến mức các nhà khoa học xác định chính xác chim chóc trong tranh

Bức tuyệt tác thời Ai Cập cổ đại chân thực đến mức các nhà khoa học xác định chính xác chim chóc trong tranh

Tuy vẫn có một số chi tiết được cách điệu, nhưng các nhà khoa học cho rằng đó là nỗ lực phân biệt chim di cư với chim bản địa của các họa sĩ cổ đại.

Đăng ngày: 06/01/2026
Tại sao một năm có 4 mùa?

Tại sao một năm có 4 mùa?

Tại sao một năm trên Trái Đất được chia thành 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông? Các mùa có ảnh hưởng quan trọng tới cuộc sống của con người trên Trái Đất như thế nào? Tại sao có sự thay đổi thời tiết giữa các mùa? Bài viết dưới đây sẽ trả lời cho bạn.

Đăng ngày: 06/01/2026
Quả núi trắng như tuyết sừng sững giữa đồng bằng xanh tươi: Không ngờ là bãi rác khổng lồ!

Quả núi trắng như tuyết sừng sững giữa đồng bằng xanh tươi: Không ngờ là bãi rác khổng lồ!

Dù đứng ở bất kỳ đâu tại thị trấn Herringen bạn cũng có thể nhìn rõ núi Monte Kali.

Đăng ngày: 06/01/2026
Khoa Học News