Khoa Học News

Dải Ngân hà từng "nuốt chửng" một thiên hà khác hàng tỷ năm về trước

Bằng cách sử dụng dữ liệu từ kính viễn vọng không gian Gaia, các nhà nghiên cứu đã có thể giải mã một phần câu hỏi về quá khứ Ngân hà chúng ta.

Khoảng 10 tỷ năm trước, dải Ngân hà (Milky Way) trông rất khác so với hiện tại. Để đạt kích thước khổng lồ như ngày nay, Ngân hà có thể đã "nuốt chửng" một thiên hà lùn khác trong những ngày "còn trẻ".

Khi vũ trụ ở giai đoạn sơ khai cách đây khoảng 13 tỷ năm, các ngôi sao nhanh chóng hình thành và tạo ra những thiên hà lùn đầu tiên, chứa từ 100 triệu đến vài tỷ ngôi sao.

Các thiên hà lùn hợp nhất với nhau tạo thành thiên hà lớn hơn như ngày nay. Milky Way là một ví dụ, hiện chứa khoảng từ 200 đến 400 tỷ ngôi sao.


Thiên hà Milky Way hiện chứa khoảng từ 200 đến 400 tỷ ngôi sao. (Ảnh: CNN).

Nghiên cứu về lịch sử dải Ngân hà là công việc tốn nhiều thời gian và công sức. Bằng cách sử dụng dữ liệu từ kính viễn vọng không gian Gaia, các nhà nghiên cứu đã có thể giải mã một phần câu hỏi về quá khứ Ngân hà.

Giới nghiên cứu đã nhìn về giai đoạn đầu sự hình thành Ngân hà, đồng thời thực hiện các tính toán chính xác nhất nhằm xác định khoảng cách, độ sáng và vị trí các ngôi sao.

Quầng thiên hà của Milky Way (phần hình cầu mở rộng của một thiên hà trải rộng ra ngoài phần chính) có thể nhìn thấy được, gồm hai thành phần. Một chứa nhiều ngôi sao xanh và phần còn lại chứa nhiều sao đỏ. Qua nghiên cứu đo đạc, những ngôi sao xanh được xác định là tàn dư của một thiên hà lùn có tên Gaia-Enceladus.


Các thành phần cấu tạo dải Ngân hà. (Ảnh: ESA).

"Phân tích dữ liệu từ Gaia cho thấy độ tuổi các vì sao ở cả hai thành phần gần như nhau và già hơn so với các ngôi sao ở phần đĩa dày", Chris Brook, chuyên gia Viện nghiên cứu Astruto de Astrofísica de Canarias, cho biết. (Đĩa dày là thành phần cấu trúc chiếm 2/3 thiên hà hình đĩa, bao gồm Milky Way).

"Mảnh ghép cuối cùng cho lời giải chính là lượng các nguyên tố 'nặng', hay có thể nói là nguyên tố không phải hydro hoặc heli trong các ngôi sao. Lượng nguyên tố nặng trong các ngôi sao xanh ít hơn sao đỏ", Tomás Ruiz Lara, đồng tác giả nghiên cứu, thuộc Học viện Astruto de Astrofísica de Canarias, cho biết.

Sau khi hai thiên hà sáp nhập nhau tạo ra Milky Way, dải Ngân hà khi đó lớn gấp 4 lần so với ngày nay và cũng chứa nhiều nguyên tố nặng hơn.

Khoảng 10 tỷ năm trước, hai thiên hà va chạm dữ dội và Gaia-Enceladus trở thành một phần của dải Ngân hà. Các ngôi sao bên trong hai thiên hà cũng chuyển động theo va chạm và tạo nên quầng thiên hà như ta thấy ngày nay.


Thiên hà đĩa là thiên hà có dạng hình đĩa, vùng trung tâm có dạng đĩa hoặc không. (Ảnh: Wikipedia).

Sự hợp nhất đã gây ra những vụ nổ dữ dội do việc hình thành các sao và kéo dài khoảng 4 tỷ năm. Cuối cùng, bụi khí còn lại tạo nên lớp đĩa mỏng còn tồn tại đến ngày nay. Những sao mới vẫn đang hình thành trong khu vực này của dải Ngân hà.

"Những quan sát từ các thiên hà xa xôi cho thấy việc hợp nhất này xảy ra khá thường xuyên", Matteo Monelli, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết.

Thông tin này cung cấp "chi tiết chưa từng có" về giai đoạn đầu lịch sử hình thành vũ trụ chúng ta. Tuy nhiên, đây không phải lần đầu tiên người ta nghe nói về một thiên hà "nuốt chửng" thiên hà khác.

Trên thực tế, thiên hà "hàng xóm" Andromeda đã "ăn thịt" thiên hà ở gần trong khoảng hai tỷ năm trước và đang trên đường "thôn tính" Ngân hà chúng ta trong tương lai rất xa.

TIN CŨ HƠN
Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Nhiều nhà nghiên cứu tin rằng một tiểu hành tinh có thể va chạm vào Trái đất vào bất cứ lúc nào. Và các số liệu thống kê cho thấy rằng một thiên thể to cỡ quả bóng đá hoàn toàn có khả năng huỷ diệt sự sống trên trái đất

Đăng ngày: 06/06/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 05/06/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 05/06/2026
Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Nhờ kính viễn vọng James Webb, các nhà thiên văn học phát hiện hành tinh dung nham nóng rực cấu tạo từ kim cương phát triển khí quyển thứ hai sau khi sao chủ phá hủy khí quyển ban đầu.

Đăng ngày: 01/06/2026
Tổng quan về sao Mộc

Tổng quan về sao Mộc

Sao Mộc hay Mộc tinh là hành tinh thứ năm tính từ Mặt Trời và là hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 26/05/2026
Tổng quan về sao Thủy

Tổng quan về sao Thủy

Sao Thủy hay Thủy Tinh là hành tinh nhỏ nhất và gần Mặt Trời nhất trong tám hành tinh thuộc Hệ Mặt Trời, với chu kỳ quỹ đạo bằng 88 ngày Trái Đất.

Đăng ngày: 15/05/2026
Hành tinh "siêu Trái Đất" có thể chứa sự sống

Hành tinh "siêu Trái Đất" có thể chứa sự sống

Một ngoại hành tinh ở cách 111 năm ánh sáng có thể là phiên bản lớn của Trái Đất với những điều kiện phù hợp cho sự sống.

Đăng ngày: 10/05/2026
Khoa Học News