Giải mã bí ẩn làm khoa học đau đầu suốt 2.000 năm: Vì sao cọ xát tạo ra điện?

Một nghiên cứu mới từ Đại học Northwestern cuối cùng đã làm sáng tỏ cơ chế đằng sau hiện tượng cọ xát tạo ra điện.

Bất kỳ ai từng vuốt ve mèo hoặc đi chân trần trên thảm đều biết rằng việc cọ xát các vật thể với nhau sẽ tạo ra tĩnh điện. Tuy nhiên, một lý giải thỏa đáng cho hiện tượng này đã làm đau đầu giới khoa học suốt hơn 2.000 năm qua.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nano Letters cho thấy khi một vật thể trượt, phần trước và phần sau của vật thể đó chịu các lực khác nhau. Sự khác biệt về lực này khiến các điện tích khác nhau tích tụ ở phần trước và sau của vật thể. Và sự chênh lệch điện tích tạo ra dòng điện, dẫn đến một tia điện gây sốc nhẹ.


Vuốt ve mèo sẽ tạo ra tĩnh điện - (Ảnh minh họa: mccormick.northwestern.edu).

Giáo sư Laurence Marks, người dẫn đầu nghiên cứu, nhấn mạnh: "Lần đầu tiên, chúng tôi có thể giải thích một bí ẩn mà trước đây không ai làm được: tại sao việc cọ xát lại đóng vai trò quan trọng.

Mọi người đã cố gắng, nhưng họ không thể giải thích kết quả thực nghiệm mà không đưa ra các giả định không có cơ sở hoặc không thể biện minh. Bây giờ chúng tôi đã thành công và câu trả lời đơn giản đến bất ngờ. Chỉ cần có sự biến dạng khác nhau, dẫn đến các điện tích khác nhau, ở phía trước và phía sau của một vật đang trượt là đủ để tạo ra dòng điện".

Giáo sư Marks tiết lộ, đội ngũ nghiên cứu đã tạo ra một mô hình mới để tính toán dòng điện, trong đó khái niệm "cắt đàn hồi" giữ vai trò quan trọng.

“Cắt đàn hồi” có thể xảy ra khi một vật liệu chống lại lực trượt. Nếu một người đẩy một cái đĩa trên bàn, cái đĩa sẽ chống lại việc trượt. Ngay khi người đó ngừng đẩy, đĩa sẽ ngừng di chuyển. Lực ma sát mới này, do chiếc đĩa chống lại việc trượt, khiến các điện tích di chuyển.

"Trượt và cắt có liên quan mật thiết với nhau", Marks giải thích.

Ông cũng nhấn mạnh tĩnh điện ảnh hưởng đến cuộc sống theo cả cách đơn giản và sâu sắc. "Nó ảnh hưởng đến cách hạt cà phê được xay và hương vị của chúng. Trái đất có lẽ sẽ không thể trở thành một hành tinh nếu không có bước quan trọng trong quá trình kết tụ các hạt tạo thành hành tinh, vốn xảy ra do tĩnh điện được tạo ra bởi các hạt va chạm", ông nói.

Hiện tượng tĩnh điện do ma sát đã được nhà triết học Hy Lạp Thales người Miletus ghi lại lần đầu tiên vào năm 600 trước Công nguyên. Sau khi cọ xát hổ phách với lông thú, ông nhận thấy lông thú hút bụi.

Mặc dù tĩnh điện có thể gây ra những sự cố hài hước, như tóc dựng đứng sau khi trượt xuống cầu trượt sân chơi, hiện tượng này cũng có thể dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng. Ví dụ, tia lửa từ tĩnh điện gây ra hỏa hoạn, thậm chí là nổ trong ngành công nghiệp.

Tĩnh điện cũng có thể cản trở việc định lượng nhất quán cho các dược phẩm dạng bột.

TIN CŨ HƠN
Sự thật về “người du hành thời gian” Sergei Ponomarenko

Sự thật về “người du hành thời gian” Sergei Ponomarenko

Bộ dạng đáng ngờ của Sergei Ponomarenko tại một con phố ở thủ đô Kiev của Ukraine khiến cảnh sát chú ý.

Đăng ngày: 26/03/2026
Tổ tiên chúng ta đã làm mát sáng tạo như thế nào? Đọc xong ngưỡng mộ trí tuệ của người xưa!

Tổ tiên chúng ta đã làm mát sáng tạo như thế nào? Đọc xong ngưỡng mộ trí tuệ của người xưa!

Với sự phát triển của những công nghệ hiện đại phục vụ con người, chúng ta đã có điều hòa để làm mát vào mùa lạnh và cả máy sưởi để giữ ấm vào mùa đông.

Đăng ngày: 26/03/2026
May bay tiếp dầu trên không như thế nào?

May bay tiếp dầu trên không như thế nào?

Ngày 22/7/1948, ba chiếc máy bay B-29 của Mỹ cất cánh từ căn cứ không quân Davit- Mongson tiến hành bay thử nghiệm bay vòng quanh thế giới. Trong quá trình bay, có hai chiếc hạ cánh 8 lần, mất 15 ngày mới hoàn thành 32.187km vòng quanh thế giới. 9 năm sau, ng

Đăng ngày: 26/03/2026
Những điều đại kỵ không nên làm trong thứ 6 ngày 13

Những điều đại kỵ không nên làm trong thứ 6 ngày 13

Truyền thuyết cho rằng, thứ 6 ngày 13 là ngày xui xẻo, nhiều người truyền tai những việc không nên làm để tránh vận xui trong ngày này.

Đăng ngày: 26/03/2026
Chiếc ống

Chiếc ống "quỷ dị" trăm tuổi: 1 đầu phun lạnh, 1 đầu nóng rát

Ống xoáy khí nén vortex, hay còn gọi là ống quỷ Maxwell, là một thiết bị cơ khí độc đáo được phát minh cách đây gần trăm năm.

Đăng ngày: 26/03/2026
Thái giám thấy sợ mỗi khi hầu hạ phi tần làm chuyện này, vừa mất sức vừa bị giày vò tâm trí

Thái giám thấy sợ mỗi khi hầu hạ phi tần làm chuyện này, vừa mất sức vừa bị giày vò tâm trí

Thực hiện nhiệm vụ hầu hạ phi tần, thái giám thấy sợ khi phục vụ các nàng làm việc này mỗi ngày, chỉ muốn xóa khỏi ký ức để không phải nhớ tới.

Đăng ngày: 25/03/2026
Mont - Tàu chở dầu lớn nhất thế giới

Mont - Tàu chở dầu lớn nhất thế giới

Dù đã không còn hoạt động, nhưng Mont vẫn đang giữ danh hiệu con tàu lớn nhất thế giới.

Đăng ngày: 25/03/2026
Khoa Học News