Giải mã bí ẩn về đợt phun trào bất thường của ngọn núi lửa nguy hiểm ở châu Phi

Năm ngoái, một trong những ngọn núi lửa nguy hiểm nhất ở châu Phi đã phun trào mà không báo trước. Các nhà khoa học giờ đã biết lý do.

Theo tờ New York Times, Nyiragongo là một ngọn núi lửa cao ở Congo, lúc nào cũng trong tình trạng hoạt động. Ngọn núi này có hồ dung nham hiếm bao quanh, liên tục được bổ sung nhờ magma sục sôi bên dưới. Nhưng vào ngày 22/5/2021, những thứ bên trong núi lửa đã tìm thấy một con đường khác để trào ra ngoài. Chúng chảy ra từ các vết nứt trên sườn núi lửa về phía thành phố Goma, khiến ít nhất 31 người chết, 750 người bị thương, hàng nghìn người phải di dời.

Giải mã bí ẩn về đợt phun trào bất thường của ngọn núi lửa nguy hiểm ở châu Phi
 Cột khói phun lên từ miệng núi lửa Nyiragongo ở CHDC Congo ngày 22/5/2021. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Trong một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature, bà Delphine Smittarello, một nhà địa vật lý tại Trung tâm Địa động lực học và Địa chấn châu Âu ở Walferdange (Luxembourg) và các đồng nghiệp đã trình bày rõ tại sao núi lửa này đã khiến tất cả mọi người ngạc nhiên khi đột ngột phun trào khác thường.

Loading...

Hầu hết các núi lửa được giám sát đầy đủ đều xuất hiện các tín hiệu cảnh báo trước khi phun trào. Magma đi xuyên qua đá tạo ra các loại động đất đặc biệt, làm biến dạng đất khi nó trồi lên và giải phóng khí độc. Một số núi lửa hoạt động mạnh đến mức chúng luôn tạo ra những hỗn loạn đáng chú ý, nhưng chỉ cần một thay đổi rõ rệt trong hành vi thông thường là các nhà khoa học đã có thể phát hiện ra một đợt phun trào sắp xảy ra.

Núi Nyiragongo thì không như vậy vào năm 2021. Đối với bất kỳ chuyên gia nào, ngọn núi lửa này vẫn hoạt động bình thường.

Bà Smittarello, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết: “Chúng tôi không phát hiện được thay đổi mạnh mẽ nào có thể cho chúng tôi biết rằng sắp có một vụ phun trào”.

Nhóm của bà cho rằng trước khi xảy ra đợt phun trào bất ngờ, magma đã xâm nhập vào bên dưới sườn của Nyiragongo. Nhưng sau đó, magma đã chờ đợi. Không chỉ chờ đợi trong im lặng, mà khối nóng chảy đã ở gần bề mặt đến mức nếu phần sườn bị vỡ ra, magma sẽ ngay lập tức phun ra mà không có dấu hiệu âm thanh báo trước như thông thường.

Việc sườn núi vỡ chỉ là vấn đề thời gian. Vào ngày 22/5, phần sườn núi bị suy yếu theo thời gian đã đầu hàng magma. Trong sáu giờ, núi lửa phun trào qua những vết nứt mới.

Bà Emily Montgomery-Brown, một nhà địa vật lý tại Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ, cho biết loại phun trào không báo trước này dạy cho các nhà khoa học một bài học khó khăn: Luôn có những điều mà chúng ta không hiểu và đừng tự mãn.

Với chất lỏng bất thường, dung nham chảy nhanh và phun mạnh khí CO2 vào các môi trường xung quanh, Nyiragongo là một ngọn núi lửa cực kỳ nguy hiểm đối với Goma ở Congo và Gisenyi - một thành phố tiếp giáp của Rwandan.

Giải mã bí ẩn về đợt phun trào bất thường của ngọn núi lửa nguy hiểm ở châu Phi
Khói và lửa tại vụ phun trào núi lửa ở Núi Nyiragongo gần Goma, CHDC Congo ngày 22/5/2021. (Ảnh: Reuters)

Các vụ phun trào ở sườn của Nyiragongo vào năm 1977 và 2002 đã giết chết hàng trăm người, nhưng cả hai lần đều có dấu hiệu cho thấy magma sắp trào lên bề mặt. Các dấu hiệu gồm động đất lớn, chuyển động của hồ dung nham, núi lửa Nyamulagira gần đó phun trào, các đường dẫn magma dưới lòng đất bị cuốn vào một phần với đường magma của Nyiragongo.

Kể từ năm 2015, một bộ phận địa chấn mới đã được thành lập trong khu vực để hiểu âm thanh của Nyiragongo. Một phần là nhờ vào hồ dung nham sủi bọt không ngừng, nên âm thanh mà nó tạo ra không bao giờ kết thúc. Cố gắng tìm ra những thay đổi bất thường từ “bản nhạc giao hưởng” đó cũng giống như xác định một giọng nói mới trong một đám đông khổng lồ đang nói chuyện. Điều này không phải là không thể, nhưng cực kỳ khó.

Mặc dù Đài quan sát núi lửa Goma đã gặp nhiều khó khăn trong những năm gần đây, nhưng các nhân viên và các đối tác toàn cầu của đài này đã cố gắng theo dõi núi lửa Nyiragongo xung quanh thời gian phun trào. Theo như những gì họ nói, họ không phát hiện ra tín hiệu báo trước nào trước vụ phun trào năm 2021.

Để chắc chắn rằng không có gì lọt qua tầm quan sát, các nhà khoa học trong nước và quốc tế đã xem xét kỹ lưỡng dữ liệu khoa học mà họ thu thập được vào thời điểm đó. Mối quan tâm của họ đã được xác nhận: Nyiragongo không có hoạt động địa chấn kỳ lạ nào. Ngay cả đài quan sát hiện đại nhất cũng sẽ không nhìn thấy dấu hiệu nào.

Ông Benoît Smets, một chuyên gia địa chất tại Bảo tàng Hoàng gia Trung Phi ở Tervuren (Bỉ), đồng tác giả của nghiên cứu, cho biết: “Đây là một ngọn núi lửa kỳ lạ. Sử dụng các phương pháp giám sát truyền thống với Nyiragongo có nghĩa là bạn sẽ không thể phát hiện ra những kiểu phun trào như vậy. Điều đó khiến ngọn núi lửa này càng trở nên nguy hiểm hơn những gì người ta nghĩ trước đây”.

Khả năng tàng hình của Nyiragongo không phải là duy nhất. Những ngọn núi lửa khác có thể để dung nham trào ra khỏi những vết nứt một cách tương đối lặng lẽ, trong khi những ngọn núi lửa khác tạo ra những luồng hơi nước bất ngờ.

Từ khóa liên quan:
Loading...
TIN CŨ HƠN
Phát hiện

Phát hiện "nhà máy kim cương" sâu trong Trái đất

Đại học Bang Arizona cho biết, nhiệt độ và áp suất lớn ở ranh giới giữa lõi và lớp phủ Trái Đất phù hợp để tạo ra kim cương.

Đăng ngày: 05/09/2022
Trung Quốc phát hiện 2 phụ nữ có nhóm máu hiếm nhất thế giới

Trung Quốc phát hiện 2 phụ nữ có nhóm máu hiếm nhất thế giới

Rh-null còn được gọi là nhóm " máu vàng", là nhóm máu hiếm nhất trên thế giới. Từ năm 1961 đến nay, trên toàn cầu mới ghi nhận gần 50 người mang nhóm máu này.

Đăng ngày: 05/09/2022
Những bí mật hàng đầu nào của Mỹ đã được công khai?

Những bí mật hàng đầu nào của Mỹ đã được công khai?

Vẫn có quá nhiều điều chưa được công chúng biết đến bởi vì chính phủ Mỹ không bao giờ tiết lộ những bí mật dù đã được giải mật này. Hãy cùng điểm qua một số bí mật mà giới chức nước này đã cố gắng che giấu.

Đăng ngày: 04/09/2022
Tại sao cổ nhân Trung Hoa đặt châu báu vào miệng người đã khuất?

Tại sao cổ nhân Trung Hoa đặt châu báu vào miệng người đã khuất?

Người Trung Quốc xưa có tập tục đặt đồ vật vào miệng người đã mất. Vì sao họ lại làm như vậy?

Đăng ngày: 04/09/2022
Thông xe đường cao tốc xuyên vùng núi cao 3.300 m

Thông xe đường cao tốc xuyên vùng núi cao 3.300 m

Đường cao tốc Yetimbulak-Ruoqiang dài 294 km hôm 30/8 được đưa vào hoạt động ở khu tự trị Tân Cương, phía tây bắc Trung Quốc.

Đăng ngày: 04/09/2022
Nhà máy điện Mặt Trời phát sáng trong ảnh chụp từ vũ trụ

Nhà máy điện Mặt Trời phát sáng trong ảnh chụp từ vũ trụ

Nhà máy điện Mặt Trời tập trung Ashalim trông giống đốm sáng tí hon trong ảnh chụp từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào ban ngày.

Đăng ngày: 04/09/2022
Trung Quốc phát triển tàu viên đạn 400 km/h

Trung Quốc phát triển tàu viên đạn 400 km/h

Các nhà khoa học Trung Quốc cho biết đã tìm ra giải pháp giúp tàu viên đạn CR450 chạy êm ái ở tốc độ 400 km/h vào năm 2025.

Đăng ngày: 04/09/2022
Tiêu điểm
Khoa Học News