Hơn 1/5 phụ nữ ở bắc Lào nhiễm HPV nguy cơ cao, chủng 52 và 58 phổ biến nhất
Khoảng một phần năm phụ nữ được khảo sát ở bốn tỉnh miền bắc Lào mang virus HPV thuộc nhóm nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung. Các chủng phổ biến nhất là HPV 52 và 58, không có trong loại vaccine Lào đang dùng. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí PLOS ONE ngày 20/11/2026.
Khảo sát hơn 1.300 phụ nữ không có triệu chứng
HPV (virus gây u nhú ở người) có hàng chục chủng. Một số chủng “nguy cơ cao” nếu nhiễm kéo dài có thể gây ung thư cổ tử cung. Biết chủng nào phổ biến ở từng vùng giúp lựa chọn vaccine và chương trình sàng lọc phù hợp.
Nghiên cứu do Viện Pasteur Lào, Đại học Khoa học Sức khỏe (Viêng Chăn) phối hợp với Viện Y tế Luxembourg và các cơ quan khác thực hiện. Từ tháng 10/2018 đến tháng 2/2019, nhóm nghiên cứu khảo sát 1.302 phụ nữ từ 18 tuổi trở lên, không có triệu chứng bệnh, tại bốn tỉnh Xiengkhouang, Luang Prabang, Oudomxay và Huaphan. Tuổi trung bình của người tham gia là 37,4. Đáng chú ý, chỉ 31% từng được khám sàng lọc cổ tử cung trước đó.
Mỗi người được lấy tế bào cổ tử cung để làm xét nghiệm Pap (soi tế bào tìm bất thường) và một mẫu riêng để xét nghiệm ADN của HPV. Mẫu được kiểm tra bằng hai phương pháp: một xét nghiệm PCR do phòng thí nghiệm tự phát triển và một bộ xét nghiệm thương mại có thể xác định 14 chủng HPV nguy cơ cao.
Chủng 52 và 58 dẫn đầu
Trong 1.184 mẫu có kết quả hợp lệ bằng bộ xét nghiệm thương mại, 256 mẫu (21,6%) dương tính với HPV nguy cơ cao. Cả 14 chủng nguy cơ cao trong bộ xét nghiệm đều được phát hiện. Phổ biến nhất là HPV 52 (20,4% số ca dương tính), tiếp theo là HPV 58 (12,8%) và HPV 16 (11,7%). Có 100 mẫu nhiễm cùng lúc nhiều hơn một chủng. Xét nghiệm PCR tự phát triển cho tỷ lệ dương tính gần tương đương, 21,3%.
Về xét nghiệm tế bào, trong 1.268 mẫu đánh giá được, 90,8% bình thường, 9% có bất thường và 3 trường hợp (0,2%) là ung thư. Ở nhóm có tế bào bất thường và dương tính HPV, chủng 52 vẫn phổ biến nhất. Hai bệnh nhân ung thư có kết quả HPV dương tính mang chủng 16 và 33.
Phân tích các yếu tố liên quan cho thấy phụ nữ từ 40 tuổi trở lên có nguy cơ tế bào bất thường cao hơn khoảng 1,6 lần so với phụ nữ trẻ hơn. Phụ nữ độc thân, ly hôn hoặc góa có khả năng nhiễm HPV nguy cơ cao cao hơn khoảng 2,3 lần so với phụ nữ đã kết hôn. Tỷ lệ bất thường cũng khác nhau giữa các tỉnh, cao hơn ở Luang Prabang.
Tỷ lệ nhiễm HPV nguy cơ cao trong nghiên cứu này cao hơn so với một khảo sát năm 2009 ở ba tỉnh khác của Lào, khi đó ghi nhận khoảng 11%.
Gợi ý về vaccine và sàng lọc
Từ năm 2020, Lào triển khai chương trình tiêm vaccine HPV tại trường học cho bé gái 10–14 tuổi, sử dụng vaccine 4 chủng phòng HPV 6, 11, 16 và 18. Vaccine này không bao gồm hai chủng phổ biến nhất trong nghiên cứu là 52 và 58, trong khi vaccine 9 chủng có thêm hai chủng này. Vì vậy, các tác giả cho rằng kết quả “rõ ràng ủng hộ” việc đưa vaccine 9 chủng vào sử dụng.
Nhóm nghiên cứu cũng khuyến nghị nên tính tới việc sàng lọc định kỳ cho những phụ nữ đã quá tuổi để được hưởng lợi từ chương trình tiêm chủng mới, đặc biệt là phụ nữ từ 40 tuổi trở lên. Một điểm đáng chú ý là nhiều phụ nữ có tế bào bất thường lại cho kết quả HPV âm tính, cho thấy xét nghiệm tế bào đơn lẻ có những giới hạn.
Hạn chế
Dữ liệu được thu thập từ 2018–2019, trước khi chương trình tiêm vaccine bắt đầu. Các tỉnh được chọn dựa trên khả năng có cộng tác viên tại chỗ, nên chưa đại diện cho toàn bộ Lào. Một số mẫu không hợp lệ hoặc cho kết quả ở ngưỡng mơ hồ đã bị loại, có thể khiến tỷ lệ nhiễm thực tế bị ước tính thấp hơn. Ngoài ra, hai phương pháp xét nghiệm cho kết quả không hoàn toàn trùng khớp ở một số mẫu, điều mà nhóm tác giả cho là cần nghiên cứu thêm.
Với Việt Nam, quốc gia láng giềng có điều kiện tương đồng, kết quả này là thêm một dữ liệu tham khảo về sự phân bố các chủng HPV trong khu vực.
Nguồn tham khảo
Thử nghiệm thuốc chữa ung thư trên 18 người, 100% khỏi bệnh
Theo hãng tin RT, các bệnh nhân ung thư trực tràng tham gia một cuộc thử nghiệm thuốc nhỏ ở New York (Mỹ) đã nhận về kết quả ngoài mong đợi sau khi được thử điều trị bằng liệu pháp miễn dịch.
Thuốc đầu tiên chữa khỏi ung thư hoạt động thế nào?
Dostarlimab là loại thuốc ngăn chặn ảnh hưởng của tế bào ung thư lên hệ miễn dịch, khiến các tế bào miễn dịch tìm và tiêu diệt khối u hiệu quả.
Những điều cần biết về bệnh ung thư máu
Ung thư máu (còn có các tên gọi khác là ung thư bạch cầu, bệnh bạch cầu) là một dạng bệnh ung thư ác tính. Khi mắc căn bệnh này, bạch cầu trong cơ thể người bệnh sẽ tăng đột biến.
WHO chính thức công nhận 9 thực phẩm gây ung thư đầu bảng
Những thực phẩm này được nhiều người yêu thích, tuy nhiên nó lại không hề tốt, thậm chí rất hại cho cơ thể nếu ăn quá nhiều.
Những thủ phạm gây ung thư thực quản bạn không ngờ tới
Việc tầm soát ung thư là yếu tố quan trọng để phòng ngừa và phát hiện sớm căn bệnh này, đặc biệt với những người có tiền sử viêm thực quản kéo dài, tuổi cao, béo phì, hút thuốc...
Những dấu hiệu của bệnh ung thư gan
Dưới đây là 9 dấu hiệu ung thư gan giai đoạn đầu mà bạn cần lưu ý để tầm soát bệnh sớm.

