Khoa Học News

Kiến điên ngoại lai, đe dọa các loài động vật bản địa tại Texas

Một loài kiến ngoại lai có khả năng tiết ra axit formic độc hại đang xâm lấn bang Texas, đe dọa các loài động vật bản địa.

Có nguồn gốc từ Argentina và Brazil, kiến điên Tawny (Nylanderia fulva) đã "quá giang" tàu thủy vượt đại dương để đến Mỹ và nhanh chóng sinh sôi nảy nở. Chúng đang tràn vào các cùng đất mới của Texas, tiêu diệt côn trùng và thằn lằn, xua đổi chim chóc, thậm chí làm mù cả thỏ con bằng cách phun axit vào mắt.

Nylanderia fulva được gọi là kiến điên vì cách di chuyển thất thường, không giống "cuộc hành quân có trật tự" như các loài họ hàng của chúng. Mặc dù không có nọc độc như kiến lửa, kiến điên Tawny có thể tiết axit formic để tự vệ trước kẻ thù hoặc làm mất khả năng sinh sản của động vật bản địa.

"Đó là một cảnh tượng kinh dị", nhà sinh thái học Edward LeBrun, người đã mô tả những đàn kiến điên xâm lấn Công viên Estero Llano Grande ở Texas, nói với AFP. "Chúng không chỉ phá hủy hệ sinh thái mà còn làm rối loạn cuộc sống của con người".

Nylanderia fulva có xu hướng làm tổ trên các hệ thống điện, gây chập cầu dao, bộ xoay chiều và máy bơm nước thải. Một số biện pháp kiểm soát kiến điên, bao gồm cả phun thuốc trừ sâu độc tính cao, đã được thực hiện nhưng chỉ có tác dụng làm chậm quá trình phát triển của chúng chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn.


Kiến điên Tawny đang ăn một con dế. (Ảnh: AFP)

Tuy nhiên, trong một nghiên cứu mới được công bố hôm 28/2 trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ, các nhà khoa học tại Đại học Texas ở Austin đã mang đến một tin vui. Họ phát hiện một mầm bệnh từ nấm có nguồn gốc tự nhiên có thể đảo ngược sự xâm lấn tràn lan của kiến điên trên khắp các vùng đông nam nước Mỹ.

Loại nấm này được gọi là Microsporidia. Nó có thể chiếm đoạt tế bào mỡ của côn trùng và biến chúng thành các "nhà máy" sản xuất bào tử. Nguồn gốc của mầm bệnh không rõ ràng, có lẽ nó đến từ Nam Mỹ hoặc từ một loài côn trùng khác.

LeBrun và đồng nghiệp của ông là Rob Plowes trong lúc nghiên cứu những con kiến điên mà họ thu thập được ở Florida đã tình cờ phát hiện một số cá thể có bụng sưng to bất thường vì mỡ. Nguyên nhân chính là do Microsporidia.

Nhóm nghiên cứu đã quan sát 15 quần thể kiến điên trong nhiều năm và nhận thấy mọi quần thể chứa mầm bệnh đều suy giảm số lượng, trong đó có tới 60% đã tuyệt chủng hoàn toàn.

Trong một thử nghiệm, nhóm nghiên cứu quyết định đặt những con kiến nhiễm bệnh với những con khỏe mạnh vào cùng một địa điểm làm tổ bên trong công viên, đặt những chiếc xúc xích xung quanh các ngăn thoát ra của một chiếc hộp để dụ hai đàn nhập vào nhau.

Những con kiến này sau đó đã tạo thành "siêu thuộc địa", có nghĩa là các nhóm riêng biệt không chiến đấu với nhau để giành lãnh thổ. Đây là một lợi thế lớn khi kiến điên xâm lấn các khu vực mới, nhưng cũng trở thành điểm yếu lớn nhất của chúng, vì nó cho phép mầm bệnh lây lan mà không được kiểm soát.

Thử nghiệm đã thành công rực rỡ, khiến số lượng kiến điên tại công viên giảm xuống bằng 0 trong vòng vài năm. Ấu trùng được chăm sóc bởi kiến thợ nhiễm bệnh có vẻ rất dễ bị tổn thương.

Trong giai đoạn tiếp theo, nhóm sẽ tiếp tục thử nghiệm phương pháp kiểm soát sinh học mới của họ tại các môi trường sống nhạy cảm của Texas vào mùa xuân năm nay.

TIN CŨ HƠN
Cách trồng và ý nghĩa phong thuỷ của cây thường xuân

Cách trồng và ý nghĩa phong thuỷ của cây thường xuân

Cây thường xuân là cây cảnh đặc biệt, nó có thể leo giàn, trồng làm hàng rào… nhìn rất đẹp mắt.

Đăng ngày: 29/05/2026
Thực vật kỳ dị sau thảm họa Fukushima

Thực vật kỳ dị sau thảm họa Fukushima

Thảm họa rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima của Nhật cách đây 2 năm dường như đã gây ra những hậu quả lâu lâu dài và một trong số đó là khiến thực vật trong vùng ảnh hưởng bị đột biến dị thường.

Đăng ngày: 29/05/2026
Cây chuối trở thành nguồn nhựa sinh học có thể tái chế

Cây chuối trở thành nguồn nhựa sinh học có thể tái chế

Những chiếc túi “nhựa” có thể phân hủy sinh học được làm từ cây chuối nghe có vẻ hơi ... chuối, nhưng một số nhà nghiên cứu của Úc đã tìm ra cách làm được điều đó và khiến nó trở thành giải pháp công nghiệp để giải quyết các vấn đề về ô nhiễm nhựa hiện nay.

Đăng ngày: 29/05/2026
Stag Beetle - Loài bọ quý hiếm đắt tiền nhất thế giới

Stag Beetle - Loài bọ quý hiếm đắt tiền nhất thế giới

Stag Beetle - Loài bọ quý hiếm đắt tiền nhất thế giới

Đăng ngày: 28/05/2026
Cận cảnh loại bướm có tên trong sách đỏ Việt Nam

Cận cảnh loại bướm có tên trong sách đỏ Việt Nam

Theo “Sách đỏ Việt Nam”, bướm khế có tên khoa học là Attacus atlas, cấp độ đe dọa xếp vào mức R (Rare: Hiếm, có thể sẽ nguy cấp). Loài bướm này được ghi nhận có kích thước lớn nhất ở nước ta và trên thế giới.

Đăng ngày: 27/05/2026
Hàng triệu con ve sầu sắp trỗi dậy sau 17 năm dưới lòng đất

Hàng triệu con ve sầu sắp trỗi dậy sau 17 năm dưới lòng đất

Một trong những loài ve sầu có vòng đời dài nhất trong tự nhiên sẽ đồng loạt ngoi lên mặt đất để lột xác vào mùa hè năm nay.

Đăng ngày: 27/05/2026
Độc đáo loài xương rồng tự chết để tiếp tục tồn tại và lan rộng khắp sa mạc

Độc đáo loài xương rồng tự chết để tiếp tục tồn tại và lan rộng khắp sa mạc

Không giống các loại xương rồng khác trên thế giới thường phát triển theo chiều dọc, Creeping Devil phát triển theo chiều ngang và nằm trên mặt đất.

Đăng ngày: 12/05/2026
Khoa Học News