Kiến điên ngoại lai, đe dọa các loài động vật bản địa tại Texas

Một loài kiến ngoại lai có khả năng tiết ra axit formic độc hại đang xâm lấn bang Texas, đe dọa các loài động vật bản địa.

Có nguồn gốc từ Argentina và Brazil, kiến điên Tawny (Nylanderia fulva) đã "quá giang" tàu thủy vượt đại dương để đến Mỹ và nhanh chóng sinh sôi nảy nở. Chúng đang tràn vào các cùng đất mới của Texas, tiêu diệt côn trùng và thằn lằn, xua đổi chim chóc, thậm chí làm mù cả thỏ con bằng cách phun axit vào mắt.

Nylanderia fulva được gọi là kiến điên vì cách di chuyển thất thường, không giống "cuộc hành quân có trật tự" như các loài họ hàng của chúng. Mặc dù không có nọc độc như kiến lửa, kiến điên Tawny có thể tiết axit formic để tự vệ trước kẻ thù hoặc làm mất khả năng sinh sản của động vật bản địa.

"Đó là một cảnh tượng kinh dị", nhà sinh thái học Edward LeBrun, người đã mô tả những đàn kiến điên xâm lấn Công viên Estero Llano Grande ở Texas, nói với AFP. "Chúng không chỉ phá hủy hệ sinh thái mà còn làm rối loạn cuộc sống của con người".

Nylanderia fulva có xu hướng làm tổ trên các hệ thống điện, gây chập cầu dao, bộ xoay chiều và máy bơm nước thải. Một số biện pháp kiểm soát kiến điên, bao gồm cả phun thuốc trừ sâu độc tính cao, đã được thực hiện nhưng chỉ có tác dụng làm chậm quá trình phát triển của chúng chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn.


Kiến điên Tawny đang ăn một con dế. (Ảnh: AFP)

Tuy nhiên, trong một nghiên cứu mới được công bố hôm 28/2 trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ, các nhà khoa học tại Đại học Texas ở Austin đã mang đến một tin vui. Họ phát hiện một mầm bệnh từ nấm có nguồn gốc tự nhiên có thể đảo ngược sự xâm lấn tràn lan của kiến điên trên khắp các vùng đông nam nước Mỹ.

Loại nấm này được gọi là Microsporidia. Nó có thể chiếm đoạt tế bào mỡ của côn trùng và biến chúng thành các "nhà máy" sản xuất bào tử. Nguồn gốc của mầm bệnh không rõ ràng, có lẽ nó đến từ Nam Mỹ hoặc từ một loài côn trùng khác.

LeBrun và đồng nghiệp của ông là Rob Plowes trong lúc nghiên cứu những con kiến điên mà họ thu thập được ở Florida đã tình cờ phát hiện một số cá thể có bụng sưng to bất thường vì mỡ. Nguyên nhân chính là do Microsporidia.

Nhóm nghiên cứu đã quan sát 15 quần thể kiến điên trong nhiều năm và nhận thấy mọi quần thể chứa mầm bệnh đều suy giảm số lượng, trong đó có tới 60% đã tuyệt chủng hoàn toàn.

Trong một thử nghiệm, nhóm nghiên cứu quyết định đặt những con kiến nhiễm bệnh với những con khỏe mạnh vào cùng một địa điểm làm tổ bên trong công viên, đặt những chiếc xúc xích xung quanh các ngăn thoát ra của một chiếc hộp để dụ hai đàn nhập vào nhau.

Những con kiến này sau đó đã tạo thành "siêu thuộc địa", có nghĩa là các nhóm riêng biệt không chiến đấu với nhau để giành lãnh thổ. Đây là một lợi thế lớn khi kiến điên xâm lấn các khu vực mới, nhưng cũng trở thành điểm yếu lớn nhất của chúng, vì nó cho phép mầm bệnh lây lan mà không được kiểm soát.

Thử nghiệm đã thành công rực rỡ, khiến số lượng kiến điên tại công viên giảm xuống bằng 0 trong vòng vài năm. Ấu trùng được chăm sóc bởi kiến thợ nhiễm bệnh có vẻ rất dễ bị tổn thương.

Trong giai đoạn tiếp theo, nhóm sẽ tiếp tục thử nghiệm phương pháp kiểm soát sinh học mới của họ tại các môi trường sống nhạy cảm của Texas vào mùa xuân năm nay.

TIN CŨ HƠN
Ngắm nghía loài cây

Ngắm nghía loài cây "quái vật nước dãi" xanh lè

Trên dãy núi Andes hàng nghìn tuổi tồn tại một loài thực vật có bề ngoài kì lạ đến mức mà có thể khiến chúng ta nhầm tưởng rằng chúng không thuộc về Trái đất này.

Đăng ngày: 26/04/2026
Chiêm ngưỡng bông hoa trăm năm mới nở

Chiêm ngưỡng bông hoa trăm năm mới nở

Một cây họ Dứa cao 12 m trên dãy Andes chỉ nở hoa một lần duy nhất trong suốt thế kỷ.

Đăng ngày: 25/04/2026
Sâu bướm Puss: Sát thủ

Sâu bướm Puss: Sát thủ "kịch độc" ẩn mình trong vẻ ngoài dễ thương

Năm ngoái, một cậu bé 7 tuổi từ bang Mississippi (Mỹ) đã bị đốt bởi một trong những con bướm này, và đã nhanh chóng được đưa đến bệnh viện.

Đăng ngày: 10/04/2026
Cận cảnh quá trình ve sầu

Cận cảnh quá trình ve sầu "thoát xác"

Trong một dịp đi nghiên cứu về các loài sinh vật, côn trùng, nhà nhiếp ảnh Thomas Marent đã may mắn chứng kiến quá trình một chú ve sầu lột xác.

Đăng ngày: 09/04/2026
Khám phá loài hoa 300 năm ở Bắc Cực

Khám phá loài hoa 300 năm ở Bắc Cực

Cây hoa la bàn có tên khoa học là Silene acaulis. Đây là loài thực vật đặc biệt có thể sống tới 300 năm tại vùng Bắc cực lạnh giá và nở hoa rực rỡ trong điều kiện khắc nghiệt.

Đăng ngày: 07/04/2026
13 loài cây kì lạ bậc nhất trên Trái đất

13 loài cây kì lạ bậc nhất trên Trái đất

Thế giới thiên nhiên xung quanh chúng ta luôn đầy rẫy những điều thú vị. Bài viết này xin gửi tới các bạn danh sách những loại cây khác lạ nhất trên thế giới.

Đăng ngày: 03/04/2026
Côn trùng sống ngắn nhất - Phù du (Ephemeridae)

Côn trùng sống ngắn nhất - Phù du (Ephemeridae)

Phù du trưởng thành không sống trọn 1 ngày, thường chỉ mấy tiếng đồng hồ là chết. Phù du trưởng thành sống ngắn ngủi như vậy, nhưng phù du ấu trùng lại sống khá lâu. Phù du trưởng thành giao phối xong đẻ trứng vào nước, ấu tr

Đăng ngày: 02/04/2026
Khoa Học News