Nếu hộp sọ nguyên mẫu Mona Lisa biết cười

Một nhóm các nhà khoa học Italia đang có kế hoạch ghép lại hộp sọ của Lisa Gherardini, người phụ nữ Italia ở thế kỷ 15 được cho là nguyên mẫu trong kiệt tác nàng Mona Lisa của danh họa Leonardo da Vinci. Mục đích của việc này là nhằm đi đến kết luận liệu nụ cười bí ẩn trong bức họa có đích thực là của người phụ nữ này hay không.

Chưa một nghiên cứu khoa học nào khẳng định có thể mô tả xác thực nụ cười từ hộp xương sọ của chính người đó? Nhưng trên thực tế, từ phần xương sọ còn lại, vẫn có thể tạo dựng những nét phác thảo chính xác về miệng của một người. Vì góc môi của chúng ta thường dựa trên bờ rìa ngoài cùng của răng nanh, nên một hộp xương sọ có thể cho biết bề rộng của miệng. Góc và các điểm tiếp xúc giữa hàm trên và hàm dưới có liên quan tới cách thức hai bờ môi chạm nhau. Và men răng của một người trưởng thành sẽ cho biết về độ dày của đôi môi. Nếu những đặc điểm này không trùng khớp với các đường nét trên bức vẽ của Leonardo da Vinci, các nhà khoa học có thể đưa ra kết luận thuyết phục rằng Lisa Gherardini chẳng phải là “nàng thơ” của Leonardo da Vinci.

Sẽ là rất khó khăn để chứng minh giả thiết bà Gherardini chính là nguyên mẫu cho nụ cười huyền thoại của Mona Lisa. Hộp sọ của một con người lại cho biết rất ít về cách thức ai đó cười. Nhiều thớ cơ kiểm soát một nụ cười lại liên quan tới phần mềm hơn là xương, và nụ cười của mỗi người là một phản xạ có điều kiện, thay vì là sản phẩm tự nhiên của cấu trúc xương.


Các kỹ thuật tái tạo khuôn mặt được hy vọng sẽ vén
bức màn bí ẩn phía sau nụ cười nàng Mona Lisa.

Trong vài thập kỷ qua, ngành pháp y đã tiến một bước dài trong kỹ thuật tái tạo khuôn mặt. Các nhà khoa học hiện đã có thể tái tạo hình dáng khuôn mặt của ai đó, vị trí của mắt, độ dốc của mũi, hay đường cong quai hàm với độ chính xác tới vài milimét. Vấn đề là người ta khó lòng nhận dạng được ai đó từ một gương mặt được tái tạo từ rất nhiều nét. Các nhà khoa học đã sử dụng công nghệ quét y học để tạo ra hình ảnh ba chiều hộp sọ của một người đang còn sống, nhưng ngay cả đến thành viên trong gia đình của người đó cũng không thể nào chắc chắn là sẽ nhận ra được gương mặt tái tạo.

Trong một nghiên cứu được thực hiện hồi năm 2001, các nhà nhân chủng học pháp y Ôxtrâylia đã sử dụng các công nghệ tái tạo để tạo ra 16 khuôn mặt từ 4 hộp sọ, rồi thách đố những nhà quan sát chưa có kinh nghiệm chọn ra bức ảnh một người đã qua đời từ một tập 10 bức ảnh. Rút cuộc, các nhà quan sát đã thất bại. Những người tham gia cuộc thử nghiệm này chỉ xác định được một trong số 16 gương mặt tái tạo nói trên.

Các nghiên cứu khác cho thấy rằng cả những người quen biết cũng không khá hơn người lạ trong việc nhận dạng gương mặt tái tạo. Khoa học đã có bước tiến bộ vượt bậc trong thập kỷ qua, nhưng các nhà khoa học tái tạo pháp y vẫn chỉ thành thạo hơn ở việc tạo ra những hình ảnh giả thiết của tổ tiên loài người, thay vì những tái tạo trung thực hình ảnh gương mặt hiện đại.

Hơn nữa, kế hoạch tái tạo gương mặt của nàng Mona Lisa đời thực sẽ gặp phải những thách thức khác. Gherardini đã hơn 60 tuổi khi bà qua đời (khoảng năm 1551). Các chuyên gia tái tạo gương mặt đã có một vài kỹ thuật “chạy lùi” tuổi tác của ai đó, ví như đỉnh của lông mày, đặc điểm rõ thấy hơn cả ở người già. Nhưng điều quan trọng là hộp sọ Gherardini lại thiếu răng. Nếu nướu răng của Gherardini đã trơ trụi khi bà qua đời, điều đó sẽ làm phá sản ý đồ tái tạo miệng của bà.

Cuối cùng, dù Leonardo da Vinci có nổi tiếng về tài chỉnh sửa, “giải phẫu” ảnh chân dung, thì Mona Lisa vẫn chỉ là một bức họa. Vẫn không rõ Leonardo muốn xây dựng một tác phẩm hình ảnh theo thuyết duy thực, hay một phiên bản chủ đề được hình tượng hóa. Hơn nữa, Leonardo đã miệt mài thực hiện bức họa này trong nhiều năm, điều đó khiến nhiệm vụ tái tạo một cách trung thực mọi góc cạnh trong gương mặt “nàng thơ” của ông là cực kỳ khó khăn.

TIN CŨ HƠN
Những vụ người chết đi sống lại ly kỳ tại Việt Nam

Những vụ người chết đi sống lại ly kỳ tại Việt Nam

Trên thế giới có rất nhiều hiện tượng bí ẩn về những vụ việc người chết đi sống lại. Các nhà khoa học khẳng định đó là do chết lâm sàng, tuy nhiên, nguyên nhân cụ thể của hiện tượng này vẫn là một bí ẩn.

Đăng ngày: 19/03/2026
Người cá Siren – Bí ẩn huyền thoại của những người đi biển

Người cá Siren – Bí ẩn huyền thoại của những người đi biển

Từ hàng ngàn năm nay, những người đi biển thường truyền tai nhau một huyền thoại về loài sinh vật mình người đuôi cá có giọng hát tuyệt vời dùng để mê hoặc những chàng ngư dân điển trai đến chết. Đó là người cá Siren.

Đăng ngày: 18/03/2026
Rùng mình tiên đoán hiểm họa năm 2016?

Rùng mình tiên đoán hiểm họa năm 2016?

Hai nhà tiên tri nối tiếng thế giới Vanga và Nostramadus đã đưa ra 1 loạt những dự báo về thế giới trong năm 2016 khiến không ít người hoang mang. Liệu trong những dự đoán đó có điều gì sẽ trở thành hiện thực?

Đăng ngày: 11/03/2026
Bí ẩn

Bí ẩn "loài sâu tử thần" có thể giết chết người mà không cần cắn

Sinh vật bí ẩn này có thể phun ra chất độc acid vàng gây chết người ngay lập tức.

Đăng ngày: 10/03/2026
Những con búp bê bị ma ám nổi tiếng nhất mọi thời đại

Những con búp bê bị ma ám nổi tiếng nhất mọi thời đại

Cùng điểm lại một vài con búp bê ma ám đáng sợ mà hẳn bạn sẽ không bao giờ muốn sở hữu nó theo danh sách chuyên trang Mentafloss dưới đây.

Đăng ngày: 04/03/2026
10 hiện tượng ma quái dưới góc nhìn khoa học

10 hiện tượng ma quái dưới góc nhìn khoa học

Ma quỷ, thế giới bên kia, linh hồn, trải nghiệm cận tử... là những hiện tượng bí ẩn ám ảnh biết bao người trên khắp thế giới. Các nhà khoa học đã giải mã những hiện tượng ma quái đó. Theo đó, việc nhìn thấy 'ma" hoàn toàn là do trí não của con người khi bị stress, căng thẳng, mệt mỏi...

Đăng ngày: 03/03/2026
Kim Tự Tháp - Công trình kiến trúc bí ẩn nhất của loài người

Kim Tự Tháp - Công trình kiến trúc bí ẩn nhất của loài người

Nếu như phải chọn ra một công trình kiến trúc vĩ đại nhất, bí ẩn nhất của con người, chắc chắn Kim Tự Tháp sẽ là một ứng viên cực kỳ sáng giá.

Đăng ngày: 02/03/2026
Khoa Học News