Nguyên nhân gây nên sóng thần trên Thái Bình Dương

Sự kết hợp đáng sợ của các yếu tố địa chất và địa lý đã khiến người dân trên quần đảo Samoa chẳng có bất kỳ cơ hội nào để thoát trận sóng thần hôm 29/9.

Tâm chấn của trận động đất có cường độ từ 8 tới 8,3 độ Richter vào 0h48 giờ Hà Nội ở Thái Bình Dương nằm ngay dưới đáy đại dương, nghĩa là sức mạnh của nó bị thất thoát rất ít. Hơn nữa, địa chấn lại xảy ra ở độ sâu rất lớn so với đáy biển (khoảng 18 km) nên có thể gây nên những cơn sóng cực lớn và lan nhanh hơn trong đại dương. Vị trí của American Samoa khá gần tâm chấn (khoảng 200 km) nên tầng nước nông trên mặt bề mặt đại dương không đủ sức để chặn sóng thần từ bên dưới. Thông thường tốc độ của sóng thần giảm khi va chạm với tầng nước nông. 

Một xe hơi mắc kẹt trên tường của một tòa nhà tại cảng Pago Pago thuộc American Samoa sau trận sóng thần hôm 29/9. (Ảnh: Reuters).

Tất cả những yếu tố trên khiến đợt sóng thần đầu tiên trào lên khoảng 13 phút sau khi mặt đất rung chuyển và tấn công quần đảo Samoa. Trong khoảng thời gian đó hệ thống máy tính của Trung tâm cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương (Hawaii, Mỹ) lại gặp sự cố khiến các chuyên gia không thể đưa ra cảnh báo sóng thần kịp thời.

"Đây là loại động đất có khả năng phá hủy những khu vực gần tâm chấn và thật không may là nó lại xảy ra gần quần đảo Samoa", hãng tin AP trích lời Stuart Weinstein, phó giám đốc Trung tâm cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương, nói.

Sau khi văn phòng của cơ quan dự báo thời tiết ở thủ đô Pago Pago của American Samoa rung lắc mạnh, một quan chức ở đây lập tức gọi điện thoại tới Trung tâm cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương. Trong khi đó, người đứng đầu cơ quan dự báo thời tiết liên lạc với Bộ An ninh nội địa Mỹ để kích hoạt hệ thống cảnh báo sóng thần. Trước 7h sáng ngày 29/9 theo giờ địa phương, cảnh báo được đưa lên các kênh truyền hình và đài phát thanh.

Các nhân viên cứu hộ khiêng thi thể một bé gái mà họ tìm thấy tại cảng Pago Pago sau trận sóng thần. (Ảnh: Reuters).

Nhưng tất cả những biện pháp đó được thực hiện quá muộn. 4 đợt sóng thần cao tới 4,5-6 m tràn bờ biển với tốc độ lên tới 848 km/h (tương đương tốc độ của máy bay Boeing 747). Tốc độ của sóng khi chạm đất liền là 50 km/h. Điều đó có nghĩa là nếu ai đó nhìn thấy sóng thần thì người đó sẽ không kịp chạy thoát. Tính tới hôm nay tổng số người chết đã vượt qua con số 120.

Sóng thần là những đợt sóng cao do động đất gây nên. Chiều cao của chúng có thể lên tới 30m. Sóng thần có thể ập vào bờ trong khoảng một giờ, rút ra biển rất nhanh rồi trở lại vài giờ sau đó. Nếu gặp một số điều kiện thuận lợi hơn, trận sóng thần hôm qua có thể trở thành thảm họa khủng khiếp hơn trận sóng thần từng giết chết hơn 150.000 người tại châu Á vào năm 2004.

TIN CŨ HƠN
Những cơn bão lớn nhất được ghi nhận trong lịch sử

Những cơn bão lớn nhất được ghi nhận trong lịch sử

Trong quá khứ có không ít cơn bão với sức gió mạnh kỷ lục nhưng lại không gây ra nhiều thiệt hại.

Đăng ngày: 08/03/2026
Sự thật về những chiếc cốc giấy dùng 1 lần

Sự thật về những chiếc cốc giấy dùng 1 lần

Các loại cốc giấy dùng 1 lần đang được rất nhiều người ưa dùng vì tính tiện dụng và nhanh gọn. Song sự thật về chúng không phải ai cũng biết.

Đăng ngày: 26/02/2026
Bí ẩn thác nước chảy vào

Bí ẩn thác nước chảy vào "Chiếc ấm của Quỷ dữ"

Thác nước đôi Devil’s Kettle, thuộc bang Minnesota, Hoa Kỳ, có một dòng chảy vào hồ Superior; tuy nhiên, điểm đến của dòng kia đến bây giờ vẫn còn là một ẩn số của thiên nhiên…

Đăng ngày: 17/02/2026
Khu rừng dưới nước tuyệt đẹp ở Kazakhstan

Khu rừng dưới nước tuyệt đẹp ở Kazakhstan

Hồ nước Kaindy dài 400m ở Kazakhstan có một vẻ đẹp rất đặc biệt với một khu rừng kỳ lạ mọc dưới đáy hồ.

Đăng ngày: 11/02/2026
Núi lửa lớn nhất thế giới ở Hawaii có dấu hiệu

Núi lửa lớn nhất thế giới ở Hawaii có dấu hiệu "thức giấc"

Ngọn núi lửa lớn nhất thế giới Mauna Loa ở tiểu bang Hawaii của Mỹ có dấu hiệu phun trào trở lại.

Đăng ngày: 08/02/2026
Động đất là gì? Động đất được hình thành như thế nào?

Động đất là gì? Động đất được hình thành như thế nào?

Động đất là hiện tượng rung động đột ngột của vỏ Trái đất, mạnh hay yếu tuỳ từng trận (xác định bằng độ Richter).

Đăng ngày: 19/01/2026
Sấm sét là gì? Tại sao có sấm sét?

Sấm sét là gì? Tại sao có sấm sét?

Một hiện tượng thiên nhiên đặc biệt phổ biến xảy ra ở khắp mọi nơi trên trái đất của chúng ta, đó là sấm sét. Nó là một luồng điện cực mạnh và sẵn sàng phá hủy mọi thứ mà nó phóng xuống.

Đăng ngày: 15/01/2026
Khoa Học News