Khoa Học News

Nguyên nhân lũ, sạt lở hình thành sau bão

Sau bão luôn kèm theo là mưa lớn kéo dài khiến nhiều nơi đối mặt với nguy cơ ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất.

Trong khoảng thời gian từ 20h ngày 7/9 đến 8/9, nhiều tỉnh Bắc Bộ ghi nhận lượng mưa rất lớn, vượt 400 mm tại một số nơi như Pú Dảnh 417 mm (Sơn La); Vạn Mai 343 mm (Hòa Bình); Nậm Xây 2 - 383 mm (Lào Cai); Tà Si Láng 425 mm (Yên Bái)... Mô hình độ ẩm đất cho thấy một số khu vực đã gần đạt trạng thái bão hòa (trên 85%), không thể "giữ" thêm nước, trong khi mưa vẫn kéo dài những ngày tới.


Nước dâng cao tại Bản Mù, huyện Trạm Tấu, Yên Bái. (Ảnh: Yên Bái).

Theo các chuyên gia, lũ quét đặc biệt nguy hiểm vì có thể xảy ra ở bất cứ nơi nào có lượng mưa trút xuống nhiều hơn mức đất có thể hấp thụ. Thêm vào đó, hiện tượng này còn xảy ra cực kỳ nhanh.

Địa hình và địa lý đóng vai trò quan trọng trong cách đất chống chịu với lượng mưa lớn. Nước dâng rất nhanh, với những thay đổi lớn có thể xảy ra ngay cả ở các khu vực nhỏ, nên việc dự báo chính xác vị trí nào sẽ xuất hiện lũ quét là thách thức lớn.

Lũ quét thường xảy ra khi bão hoành hành tại một khu vực suốt nhiều giờ kèm theo mưa lớn. Điều này khiến sông suối, thậm chí đường thoát nước vỡ bờ, đẩy nước tràn xuống đường phố và khu dân cư.

Vùng núi rất dễ xảy ra lũ quét, theo Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NOAA). Không có nhiều diện tích bề mặt để nước mưa ngấm vào đất trước khi trượt nhanh xuống dốc, chảy vào sông suối, tràn xuống thung lũng và dâng lên nhanh chóng mà không có nhiều cảnh báo trước.


Sạt lở đất xảy ra như thế nào? (Video: AFP).

Khu vực từng trải qua cháy rừng, đặc biệt là xung quanh núi, có thể gặp nguy cơ lũ quét cao hơn khi mưa lớn.

Lũ quét thảm khốc cũng có thể xảy ra khi nước tràn qua đê đập, hoặc đê đập bị hư hỏng. Khi đó, một lượng nước khổng lồ có thể tràn ra mà không có nhiều cảnh báo trước. Những sự cố đột ngột như vậy đủ sức nhấn chìm cả một thị trấn. Một ví dụ điển hình là siêu bão Katrina năm 2005, khi hàng loạt đê vỡ trên khắp thành phố New Orleans, Mỹ, gây ra thảm họa lũ lịch sử, khiến nhiều người phải trèo lên nóc nhà để giữ an toàn và hàng trăm người thiệt mạng.

Các chuyên gia khuyến nghị, khi gặp lũ quét, hãy lập tức di chuyển đến vị trí cao hơn. Cần thoát khỏi vùng nước lũ càng nhanh càng tốt, vì nước có thể bị ô nhiễm, tích điện, hoặc chứa những con vật nguy hiểm như kiến lửa.

Một lưu ý khác là không lái xe trên tuyến đường lũ lụt. Chỉ cần 0,6 m nước chảy xiết cũng có thể cuốn trôi đa số các loại xe, bao gồm cả xe bán tải và xe SUV, theo Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NWS). Nước lũ cũng có thể ẩn chứa nhiều mối nguy hiểm khác, ví dụ đường bị nứt và sụp. Theo NOAA nếu lũ xảy ra khi người lái kẹt trong xe, hãy bỏ xe ngay lập tức và tìm vị trí cao hơn.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Hòn đá kỳ lạ lớn lên như nấm sau mưa

Hòn đá kỳ lạ lớn lên như nấm sau mưa

Ở Romania có một khu vực gồm toàn những hòn đá kỳ lạ, tên là trovant, có khả năng tự phình to và lớn lên như... nấm sau khi tiếp xúc với nước mưa.

Đăng ngày: 26/09/2026
Ai ác bằng Trụ Vương, nghĩ ra hình phạt chỉ với giọt nước nhưng tàn bạo hơn cả lăng trì!

Ai ác bằng Trụ Vương, nghĩ ra hình phạt chỉ với giọt nước nhưng tàn bạo hơn cả lăng trì!

Hình phạt này chỉ cần vài giờ đã khiến phạm nhân sống không bằng chết vì những "cơn đau mềm".

Đăng ngày: 25/09/2026
Công nghệ tương lai trong trí tưởng tượng của con người năm 1955

Công nghệ tương lai trong trí tưởng tượng của con người năm 1955

Một số công nghệ tưởng tượng này đã trở nên rất quen thuộc ngày nay.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Con người có những khả năng đặc biệt mà đến khoa học cũng phải "lắc đầu ngao ngán" không lý giải được.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những sự thật bất ngờ về vương quốc Oman xinh đẹp

Những sự thật bất ngờ về vương quốc Oman xinh đẹp

Oman có tên chính thức là Vương quốc Hồi giáo Oman, nằm tại duyên hải đông nam của bán đảo Ả Rập.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

AK-47 kể từ khi chính thức được đưa vào sử dụng năm 1949 cho đến nay vẫn luôn nắm giữ vị trí là khẩu súng trường phổ biến nhất và mang lại hiệu quả sử dụng cao nhất ở khắp nơi trên thế giới.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Dù là vật dụng nhỏ nhưng chúng thực sự là "quả bom nổ chậm", gây thiệt hại đến tính mạng bạn.

Đăng ngày: 24/09/2026
Khoa Học News