Nguyên nhân lũ, sạt lở hình thành sau bão

Sau bão luôn kèm theo là mưa lớn kéo dài khiến nhiều nơi đối mặt với nguy cơ ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất.

Trong khoảng thời gian từ 20h ngày 7/9 đến 8/9, nhiều tỉnh Bắc Bộ ghi nhận lượng mưa rất lớn, vượt 400 mm tại một số nơi như Pú Dảnh 417 mm (Sơn La); Vạn Mai 343 mm (Hòa Bình); Nậm Xây 2 - 383 mm (Lào Cai); Tà Si Láng 425 mm (Yên Bái)... Mô hình độ ẩm đất cho thấy một số khu vực đã gần đạt trạng thái bão hòa (trên 85%), không thể "giữ" thêm nước, trong khi mưa vẫn kéo dài những ngày tới.


Nước dâng cao tại Bản Mù, huyện Trạm Tấu, Yên Bái. (Ảnh: Yên Bái).

Theo các chuyên gia, lũ quét đặc biệt nguy hiểm vì có thể xảy ra ở bất cứ nơi nào có lượng mưa trút xuống nhiều hơn mức đất có thể hấp thụ. Thêm vào đó, hiện tượng này còn xảy ra cực kỳ nhanh.

Địa hình và địa lý đóng vai trò quan trọng trong cách đất chống chịu với lượng mưa lớn. Nước dâng rất nhanh, với những thay đổi lớn có thể xảy ra ngay cả ở các khu vực nhỏ, nên việc dự báo chính xác vị trí nào sẽ xuất hiện lũ quét là thách thức lớn.

Lũ quét thường xảy ra khi bão hoành hành tại một khu vực suốt nhiều giờ kèm theo mưa lớn. Điều này khiến sông suối, thậm chí đường thoát nước vỡ bờ, đẩy nước tràn xuống đường phố và khu dân cư.

Vùng núi rất dễ xảy ra lũ quét, theo Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NOAA). Không có nhiều diện tích bề mặt để nước mưa ngấm vào đất trước khi trượt nhanh xuống dốc, chảy vào sông suối, tràn xuống thung lũng và dâng lên nhanh chóng mà không có nhiều cảnh báo trước.


Sạt lở đất xảy ra như thế nào? (Video: AFP).

Khu vực từng trải qua cháy rừng, đặc biệt là xung quanh núi, có thể gặp nguy cơ lũ quét cao hơn khi mưa lớn.

Lũ quét thảm khốc cũng có thể xảy ra khi nước tràn qua đê đập, hoặc đê đập bị hư hỏng. Khi đó, một lượng nước khổng lồ có thể tràn ra mà không có nhiều cảnh báo trước. Những sự cố đột ngột như vậy đủ sức nhấn chìm cả một thị trấn. Một ví dụ điển hình là siêu bão Katrina năm 2005, khi hàng loạt đê vỡ trên khắp thành phố New Orleans, Mỹ, gây ra thảm họa lũ lịch sử, khiến nhiều người phải trèo lên nóc nhà để giữ an toàn và hàng trăm người thiệt mạng.

Các chuyên gia khuyến nghị, khi gặp lũ quét, hãy lập tức di chuyển đến vị trí cao hơn. Cần thoát khỏi vùng nước lũ càng nhanh càng tốt, vì nước có thể bị ô nhiễm, tích điện, hoặc chứa những con vật nguy hiểm như kiến lửa.

Một lưu ý khác là không lái xe trên tuyến đường lũ lụt. Chỉ cần 0,6 m nước chảy xiết cũng có thể cuốn trôi đa số các loại xe, bao gồm cả xe bán tải và xe SUV, theo Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NWS). Nước lũ cũng có thể ẩn chứa nhiều mối nguy hiểm khác, ví dụ đường bị nứt và sụp. Theo NOAA nếu lũ xảy ra khi người lái kẹt trong xe, hãy bỏ xe ngay lập tức và tìm vị trí cao hơn.

TIN CŨ HƠN
Ninh Cổ Tháp có gì đáng sợ mà các tù nhân nhà Thanh đều “kinh hồn bạt vía” khi nhắc đến?

Ninh Cổ Tháp có gì đáng sợ mà các tù nhân nhà Thanh đều “kinh hồn bạt vía” khi nhắc đến?

Khi tù nhân bị đày đến đây sẽ phải cận kề cái chết, và thậm chí nhiều người thà bị kết án tử hình còn hơn bị đày đến Ninh Cổ Tháp.

Đăng ngày: 29/08/2025
Chuyện gì xảy ra khi Đại Tây Dương đang

Chuyện gì xảy ra khi Đại Tây Dương đang "sôi" nhưng các cơn bão "chết dần"?

Khi tháng 7 kết thúc, Đại Tây Dương vô cùng nóng nực, đặc biệt ở những khu vực thường hình thành bão, nhưng điều kỳ lạ là năm nay gần như không có cơn bão nào xảy ra.

Đăng ngày: 29/08/2025
Thế giới song trùng: Khi 2 vận động viên mang cùng tên họ, cùng gương mặt nhưng kết quả ADN lại gây sốc

Thế giới song trùng: Khi 2 vận động viên mang cùng tên họ, cùng gương mặt nhưng kết quả ADN lại gây sốc

Đối với những trường hợp song trùng, những người giống nhau về vẻ ngoài có thể được gặp phải trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, cũng có trường hợp song trùng khác khó có thể lý giải.

Đăng ngày: 29/08/2025
Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

"Đi thang máy coi chừng bị đứt cáp, bị kẹt...". Với lo lắng này, không ít người "tẩy chay" thang máy, hoặc mắc hội chứng sợ thang máy. Thực tế thì sao?

Đăng ngày: 29/08/2025
Cỗ máy lớn nhất thế giới: Nặng 14.000 tấn, di chuyển “nhẹ” hơn chân người

Cỗ máy lớn nhất thế giới: Nặng 14.000 tấn, di chuyển “nhẹ” hơn chân người

Dù nặng tới 14.000 tấn nhưng cỗ máy này lại có thể di chuyển nhẹ nhàng đến mức bất ngờ.

Đăng ngày: 29/08/2025
Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Tổ tiên chung phổ quát cuối cùng là một tế bào sống cách đây 4,2 tỷ năm, khi Trái đất có những đại dương nóng và rất ít oxy.

Đăng ngày: 28/08/2025
Vật thể tròn nhất thế giới

Vật thể tròn nhất thế giới

Những quả cầu silicon dùng để định nghĩa kilogram nhẵn đến mức nếu chúng lớn bằng Trái Đất, điểm cao nhất và thấp nhất cũng chỉ cách nhau vài mét.

Đăng ngày: 28/08/2025
Khoa Học News