Sự thay đổi của Trái đất trong 1,8 tỷ năm qua

Sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo trên Trái đất được nhóm nhà khoa học Trung Quốc dựng lại trong một video ngắn.


Các mảng kiến tạo trên Trái đất trong 1,8 tỷ năm qua. (Video: Tectonics and Earth Systems Group)

Nhóm nghiên cứu của chuyên gia Xianzhi Cao tại Đại học Hải dương Trung Quốc sử dụng thông tin trong các tảng đá trên bề mặt Trái đất để tái tạo sự thay đổi của mảng kiến tạo trong 1,8 tỷ năm qua, Science Alert hôm 9/9 đưa tin. Nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí Geoscience Frontiers. Đây là lần đầu tiên hồ sơ địa chất được sử dụng theo cách này, giúp nhìn lại quá khứ xa đến 1,8 tỷ năm trong 4,6 tỷ năm tuổi thọ của Trái đất.

Video của nhóm nghiên cứu mở đầu bằng bản đồ thế giới quen thuộc ngày nay, sau đó quay ngược về quá khứ. Ấn Độ nhanh chóng di chuyển về phía nam, tiếp theo là các phần của Đông Nam Á, tạo nên siêu lục địa Gondwana ở Nam Bán cầu.

Khoảng 200 triệu năm trước (triệu năm ký hiệu là Ma trong video), khi khủng long còn tồn tại, Gondwana nối liền với Bắc Mỹ, châu Âu và Bắc Á để tạo nên siêu lục địa lớn Pangaea. Video tiếp tục quay ngược thời gian, trở về lúc Pangaea hình thành từ các vụ va chạm mảng kiến tạo cổ xưa hơn. Tiếp theo, siêu lục địa Rodinia xuất hiện. Rodinia lại hình thành do sự chia tách của một siêu lục địa thậm chí còn cổ xưa hơn, Nuna, cách đây khoảng 1,35 tỷ năm.


Video giúp chúng ta nhìn lại quá khứ xa đến 1,8 tỷ năm trong 4,6 tỷ năm tuổi thọ của Trái đất.

Lập bản đồ mảng kiến tạo trong quá khứ là giai đoạn đầu tiên để xây dựng mô hình kỹ thuật số hoàn chỉnh về Trái đất xuyên suốt lịch sử. Mô hình này sẽ cho phép giới khoa học kiểm tra các giả thuyết về quá khứ của hành tinh. Ví dụ, tại sao khí hậu lại trải qua thời kỳ "Quả cầu tuyết Trái đất", hoặc tại sao oxy lại tích tụ trong khí quyển.

Việc mô hình hóa quá khứ của Trái đất rất cần thiết nếu muốn hiểu cách chất dinh dưỡng xuất hiện để thúc đẩy quá trình tiến hóa. Bằng chứng đầu tiên về tế bào phức tạp có nhân - giống như tất cả các tế bào động vật và thực vật - là từ 1,65 tỷ năm trước. Thời điểm này gần với lúc siêu lục địa Nuna hình thành. Nhóm nghiên cứu muốn kiểm tra xem những ngọn núi phát triển vào thời điểm Nuna xuất hiện có thể cung cấp các yếu tố thúc đẩy quá trình tiến hóa tế bào phức tạp hay không.

Nhiều kim loại hình thành trong gốc núi lửa dọc theo rìa mảng kiến tạo. Bằng cách tái tạo vị trí các ranh giới mảng kiến tạo cổ đại qua thời gian, giới chuyên gia có thể hiểu rõ hơn về địa lý kiến tạo của thế giới và giúp các nhà thám hiểm khoáng sản tìm thấy những khối đá giàu kim loại cổ đang bị chôn vùi dưới những ngọn núi trẻ hơn.

TIN CŨ HƠN
Lăng nhăng chưa hẳn đã là bản chất của đàn ông

Lăng nhăng chưa hẳn đã là bản chất của đàn ông

Từ nhiều thập kỷ nay các nhà sinh học vẫn cho rằng đàn ông hay lạng chạ còn phụ nữ kỹ tính hơn khi chọn bạn tình. Nhưng một nghiên cứu mới lại chỉ ra rằng sự thực không đơn giản như thế.

Đăng ngày: 11/03/2026
13 câu hỏi cực phổ biến về thế giới ai cũng tự tin là mình biết tuốt, nhưng thực chất hoàn toàn là lầm tưởng

13 câu hỏi cực phổ biến về thế giới ai cũng tự tin là mình biết tuốt, nhưng thực chất hoàn toàn là lầm tưởng

Những thứ diễn ra trong phim thực chất chẳng giống ngoài đời thực lắm đâu!

Đăng ngày: 11/03/2026
Ảnh vệ tinh cho thấy thủ đô mới nhất trên thế giới đang hình thành

Ảnh vệ tinh cho thấy thủ đô mới nhất trên thế giới đang hình thành

Hình ảnh vệ tinh mới do Đài quan sát Trái Đất của NASA công bố cho thấy thủ đô mới của Indonessia đang nổi lên từ rừng rậm trên đảo Borneo.

Đăng ngày: 11/03/2026
Đã bao giờ bạn thắc mắc bút chì 2B hay HB có nghĩa gì không?

Đã bao giờ bạn thắc mắc bút chì 2B hay HB có nghĩa gì không?

Học sinh, sinh viên hẳn rằng không còn xa lạ gì với bút chì 2B, là vật càng không thể thiếu đối với những ai học mỹ thuật.

Đăng ngày: 10/03/2026
Thử giải bài toán khiến 98% người trên thế giới bó tay

Thử giải bài toán khiến 98% người trên thế giới bó tay

Bài toán "Ai giữ cá" tưởng chừng đơn giản nhưng khiến không ít người phải chào thua trước Einstein.

Đăng ngày: 10/03/2026
Sự tích

Sự tích "rét Nàng Bân"

Rét nàng Bân là cách gọi mang tính chất như truyện cổ tích trong dân gian về đợt rét cuối cùng của mùa đông xảy ra vào tháng 3 âm lịch ở miền Bắc Việt Nam, hay nói chung là cơn rét muộn.

Đăng ngày: 10/03/2026
Rừng ngập mặn là gì? Hệ sinh thái rừng ngập mặn ở Việt Nam

Rừng ngập mặn là gì? Hệ sinh thái rừng ngập mặn ở Việt Nam

Rừng ngập mặn là một hệ sinh thái độc đáo với những những đặc điểm riêng biệt đã tạo ra sự phong phú cho thiên nhiên của chúng ta.

Đăng ngày: 10/03/2026
Khoa Học News