Tia vũ trụ làm sáng tỏ ngôi làng Hy Lạp 7.000 năm tuổi

Một tia vũ trụ cực mạnh đã làm lượng carbon phóng xạ ở một khu vực thuộc Hy Lạp tăng đột biến vào năm 5259 trước Công nguyên.

Theo SciTech Daily, nhóm nghiên cứu từ Đại học Bern (Thụy Sĩ) đã sử dụng phương pháp đo lượng cacbon phóng xạ tăng đột biến trong các vòng cây do tác động của tia vũ trụ để xác định niên đại của một khu định cư Hy Lạp thời tiền sử là hơn 7.000 năm trước.

Phương pháp mới này hứa hẹn mở ra một cánh cửa cho phép xác định niên đại chính xác cho nhiều địa điểm khảo cổ khác ở Đông Nam Âu.


Cánh đồng cọc ở Dispilio với 800 cọc gỗ từ khu định cư cổ đại. Các thân cây được dùng làm cọc gỗ này đã vô tình ghi lại chi tiết tác động của tia vũ trụ hơn 7.000 năm trước - (Ảnh: ĐẠI HỌC BERN).

Ngôi làng Hy Lạp nói trên - tên Dispilio - đã được tìm thấy từ rất lâu và cung cấp bằng chứng về một trong các khu định cư nông nghiệp lâu đời nhất trong khu vực.

Nhưng từ khi nào người dân ở đây bắt đầu biết trồng cấy theo kiểu nông nghiệp như cách chúng ta vẫn làm ngày nay, vẫn là câu đố thú vị.

Ở khu vực châu Âu, một số địa điểm có thể được xác định bằng niên đại vòng cây, thứ thể hiện sự thay đổi của mô hình khí hậu nhưng không phải nơi nào cũng vậy, theo tác giả chính Andrej Maczkowski từ Viện Khoa học khảo cổ học của Đại học Bern.

Tuy nhiên, có một thứ khác mà vòng cây cũng có thể ghi lại, đó là đồng vị carbon 14C từ tia vũ trụ. Cây hấp thụ thứ này khi còn sống và thôi hấp thụ khi chết.

Tìm kiếm những vòng cây "ngập ngụa" đồng vị này và xem xét cách nó bị phân rã theo thời gian có thể giúp tìm thời điểm mà tia vũ trụ giáng vào Trái Đất.

Đối chiếu với thời gian cây này sống và cách nó được sử dụng trong các công trình gỗ, người ta sẽ biết được niên đại của khu định cư.

Nhóm nghiên cứu từ dự án EXPLO do Đại học Bern dẫn đầu đã thành công trong việc thiết lập niên đại vòng tăng trưởng hàng năm kéo dài 303 năm, kết thúc vào năm 5140 trước Công nguyên, bằng cách phân tích 787 mảnh gỗ từ địa điểm khảo cổ Dispilio trên Hồ Orestida ở miền Bắc Hy Lạp.

Các giai đoạn định cư được xác định cho thấy hoạt động xây dựng nhà khác nhau trong hơn 188 năm, từ năm 5328 đến 5140 trước Công nguyên.

Căn cứ cho các dữ liệu này là một sự kiện biến đổi địa từ lớn - do sự tác động của các tia vũ trụ - vào năm 5259 trước Công nguyên.

"Chúng tôi hy vọng rằng các niên đại khác trong khu vực từ thời kỳ này giờ đây có thể được liên kết nhanh chóng với Niên đại Dispilio. Điều này mở đường cho việc nghiên cứu niên đại học khu vực cho vùng phía Nam Balkan" - các tác giả cho biết.

Người vùng Balkan có những khu định cư ven hồ lâu đời nhất ở châu Âu, những địa điểm có niên đại chỉ sau năm 6000 trước Công nguyên. Khu vực này đóng một vai trò quan trọng trong việc mở rộng nông nghiệp ở châu Âu thời tiền sử, góp phần tạo nên nền văn minh ngày nay.

TIN CŨ HƠN
Định lý Pythagore được tìm thấy trên các tấm đất sét của người Babylon cổ đại, có trước thời Pythagoras 1.000 năm

Định lý Pythagore được tìm thấy trên các tấm đất sét của người Babylon cổ đại, có trước thời Pythagoras 1.000 năm

Các nhà khoa học của Đại học New South Wales đã phát hiện ra mục đích của tấm đất sét Babylon 3.700 năm tuổi nổi tiếng, tiết lộ đây là bảng lượng giác cổ nhất và chính xác nhất thế giới.

Đăng ngày: 17/04/2026
Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Đăng ngày: 14/04/2026
Hà Nội sẽ chi 1.800 tỉ phục dựng điện Kính Thiên

Hà Nội sẽ chi 1.800 tỉ phục dựng điện Kính Thiên

Hà Nội sẽ tập trung nguồn lực bảo tồn các công trình lịch sử, văn hóa tại nội đô. Trong đó, TP sẽ chi 1.800 tỉ đồng thực hiện dự án phục dựng điện Kính Thiên.

Đăng ngày: 14/04/2026
Đôi giày đặc biệt của chiến binh đất nung mộ Tần Thủy Hoàng

Đôi giày đặc biệt của chiến binh đất nung mộ Tần Thủy Hoàng

Đôi giày ở chân một cung thủ trong đội quân đất nung có nhiều đặc điểm ưu việt, thể hiện trình độ thủ công xuất sắc dưới thời nhà Tần.

Đăng ngày: 13/04/2026
Báu vật vô song ở Ai Cập: Được

Báu vật vô song ở Ai Cập: Được "nhào nặn" từ nhiều thế giới ngoài hành tinh

Ai Cập, miền đất nổi tiếng với nhiều báu vật ngoài hành tinh được khai quật từ các lăng mộ, tiếp tục sở hữu một báu vật vô song, thứ xuyên qua 2 cái chết sao, đánh cắp vật liệu từ một thế giới khác rồi lén lút xâm nhập Hệ Mặt trời sơ khai.

Đăng ngày: 13/04/2026
Bàn tay có điểm này, bạn có thể mang dòng máu người khác loài

Bàn tay có điểm này, bạn có thể mang dòng máu người khác loài

Một nghiên cứu mới dẫn đầu bởi chủ nhân giải Nobel Y sinh năm 2022 phát hiện "bệnh Viking" thực ra là di sản của những cuộc hôn phối dị chủng của tổ tiên chúng ta với người khác loài Neanderthals.

Đăng ngày: 10/04/2026
Công nghệ ADN giúp tái dựng gương mặt hoàng đế Trung Quốc thời Bắc Chu

Công nghệ ADN giúp tái dựng gương mặt hoàng đế Trung Quốc thời Bắc Chu

ADN cổ đại được phục hồi từ hài cốt của một hoàng đế Trung Quốc ở thế kỷ thứ VI, đã giúp tái dựng gương mặt của nhà lãnh đạo này.

Đăng ngày: 10/04/2026
Khoa Học News