Tia vũ trụ làm sáng tỏ ngôi làng Hy Lạp 7.000 năm tuổi

Một tia vũ trụ cực mạnh đã làm lượng carbon phóng xạ ở một khu vực thuộc Hy Lạp tăng đột biến vào năm 5259 trước Công nguyên.

Theo SciTech Daily, nhóm nghiên cứu từ Đại học Bern (Thụy Sĩ) đã sử dụng phương pháp đo lượng cacbon phóng xạ tăng đột biến trong các vòng cây do tác động của tia vũ trụ để xác định niên đại của một khu định cư Hy Lạp thời tiền sử là hơn 7.000 năm trước.

Phương pháp mới này hứa hẹn mở ra một cánh cửa cho phép xác định niên đại chính xác cho nhiều địa điểm khảo cổ khác ở Đông Nam Âu.


Cánh đồng cọc ở Dispilio với 800 cọc gỗ từ khu định cư cổ đại. Các thân cây được dùng làm cọc gỗ này đã vô tình ghi lại chi tiết tác động của tia vũ trụ hơn 7.000 năm trước - (Ảnh: ĐẠI HỌC BERN).

Ngôi làng Hy Lạp nói trên - tên Dispilio - đã được tìm thấy từ rất lâu và cung cấp bằng chứng về một trong các khu định cư nông nghiệp lâu đời nhất trong khu vực.

Nhưng từ khi nào người dân ở đây bắt đầu biết trồng cấy theo kiểu nông nghiệp như cách chúng ta vẫn làm ngày nay, vẫn là câu đố thú vị.

Ở khu vực châu Âu, một số địa điểm có thể được xác định bằng niên đại vòng cây, thứ thể hiện sự thay đổi của mô hình khí hậu nhưng không phải nơi nào cũng vậy, theo tác giả chính Andrej Maczkowski từ Viện Khoa học khảo cổ học của Đại học Bern.

Tuy nhiên, có một thứ khác mà vòng cây cũng có thể ghi lại, đó là đồng vị carbon 14C từ tia vũ trụ. Cây hấp thụ thứ này khi còn sống và thôi hấp thụ khi chết.

Tìm kiếm những vòng cây "ngập ngụa" đồng vị này và xem xét cách nó bị phân rã theo thời gian có thể giúp tìm thời điểm mà tia vũ trụ giáng vào Trái Đất.

Đối chiếu với thời gian cây này sống và cách nó được sử dụng trong các công trình gỗ, người ta sẽ biết được niên đại của khu định cư.

Nhóm nghiên cứu từ dự án EXPLO do Đại học Bern dẫn đầu đã thành công trong việc thiết lập niên đại vòng tăng trưởng hàng năm kéo dài 303 năm, kết thúc vào năm 5140 trước Công nguyên, bằng cách phân tích 787 mảnh gỗ từ địa điểm khảo cổ Dispilio trên Hồ Orestida ở miền Bắc Hy Lạp.

Các giai đoạn định cư được xác định cho thấy hoạt động xây dựng nhà khác nhau trong hơn 188 năm, từ năm 5328 đến 5140 trước Công nguyên.

Căn cứ cho các dữ liệu này là một sự kiện biến đổi địa từ lớn - do sự tác động của các tia vũ trụ - vào năm 5259 trước Công nguyên.

"Chúng tôi hy vọng rằng các niên đại khác trong khu vực từ thời kỳ này giờ đây có thể được liên kết nhanh chóng với Niên đại Dispilio. Điều này mở đường cho việc nghiên cứu niên đại học khu vực cho vùng phía Nam Balkan" - các tác giả cho biết.

Người vùng Balkan có những khu định cư ven hồ lâu đời nhất ở châu Âu, những địa điểm có niên đại chỉ sau năm 6000 trước Công nguyên. Khu vực này đóng một vai trò quan trọng trong việc mở rộng nông nghiệp ở châu Âu thời tiền sử, góp phần tạo nên nền văn minh ngày nay.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện tàu ma 1.700 tuổi, hàng hóa kỳ dị còn nguyên vẹn

Phát hiện tàu ma 1.700 tuổi, hàng hóa kỳ dị còn nguyên vẹn

Bất chấp đã bị nuốt vào lòng Địa Trung Hải từ thế kỷ thứ IV, những đồ vật bên trong con tàu ma La Mã vẫn nguyên vẹn đến kỳ lạ.

Đăng ngày: 07/05/2026
Đào được tàn tích siêu quái vật cổ đại 13 tấn bị loài người khác

Đào được tàn tích siêu quái vật cổ đại 13 tấn bị loài người khác "hạ thủ"

Theo Sci-News, đó là phần còn lại của sinh vật cổ đại gọi là "voi ngà thẳng", đã tuyệt chủng 400.000 năm về trước, nhưng là vị tổ tiên gần gũi của loài voi hiện tại.

Đăng ngày: 04/05/2026
Đào được loài khủng long khổng lồ chưa từng thấy trên thế giới

Đào được loài khủng long khổng lồ chưa từng thấy trên thế giới

Một loài khủng long hoàn toàn mới được đặt tên là Meraxes gigas, nặng hơn 4 tấn, đã lộ diện ở Hệ tầng Huincul ở Las Campanas Canyon, tỉnh Neuquén - Argentina.

Đăng ngày: 03/05/2026
Lời trần tình của kẻ

Lời trần tình của kẻ "khai quật mộ cổ"

Nhà khảo cổ kể về trải nghiệm về sự nguy hiểm và thú vui của nghề đào mộ.

Đăng ngày: 03/05/2026
Trung Quốc phát hiện một kho báu lớn niên đại hơn 300 năm

Trung Quốc phát hiện một kho báu lớn niên đại hơn 300 năm

Theo ước tính của các nhà khảo cổ, giá trị của kho báu lên tới hơn 12.000 tỷ đồng.

Đăng ngày: 02/05/2026
Quái thú 218 triệu tuổi đầu đại bàng, mình cá sấu lộ diện ở Mỹ

Quái thú 218 triệu tuổi đầu đại bàng, mình cá sấu lộ diện ở Mỹ

Một loài quái thú được tìm thấy ở bang Texax - Mỹ đã làm các nhà khoa học bối rối hơn 3 thập kỷ.

Đăng ngày: 01/05/2026
Phát hiện kho báu nửa triệu tuổi từ loài người khác ở Ba Lan

Phát hiện kho báu nửa triệu tuổi từ loài người khác ở Ba Lan

Những đồ vật quý giá nhất của một loài người khác cùng rất nhiều xương động vật tuyệt chủng đã được khai quật từ hang động Tunel Wielki, là một kho báu vô song.

Đăng ngày: 26/04/2026
Khoa Học News