Tìm thấy lịch cổ nhất thế giới, đánh dấu vụ va chạm thảm khốc của sao chổi

Một nghiên cứu mới cho thấy những hình chạm khắc trên một cột đá lớn ở Thổ Nhĩ Kỳ cách đây gần 13.000 năm có thể là lịch Mặt trời và Mặt trăng lâu đời nhất thế giới. Và lịch này có thể được chạm khắc để đánh dấu một vụ va chạm thảm khốc của sao chổi.

Những tác phẩm chạm khắc 13.000 năm tuổi được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ theo dõi các diễn biến của Mặt trời, Mặt trăng và các chòm sao, khiến nó trở thành loại lịch âm dương sớm nhất được biết đến.


Mỗi hình chạm khắc hình chữ V tượng trưng cho một ngày, trong khi hình con chim tượng trưng cho ngày hạ chí. (Ảnh: Martin Sweatman)

Theo nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Time and Mind, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra những dấu vết này tại Göbekli Tepe, một di chỉ khảo cổ ở miền nam Thổ Nhĩ Kỳ nổi tiếng với nhiều ngôi đền có hình vẽ khắc tinh xảo .

Cột trụ mới được nghiên cứu này chứa 365 ký hiệu hình chữ V. Các nhà nghiên cứu cho rằng, mỗi chữ "V" tượng trưng cho một ngày, với toàn bộ lịch bao gồm "12 tháng âm lịch cộng thêm 11 ngày nữa".

Ngoài các biểu tượng "V", các nhà nghiên cứu đã phân tích một bức chạm khắc về "con thú giống chim" có hình chữ V tương tự được khắc quanh cổ. Theo tuyên bố, bức vẽ này có thể đại diện cho "chòm sao hạ chí vào thời điểm nó được khắc".

Các bản vẽ, có khả năng được thực hiện vào khoảng năm 10.850 trước Công nguyên, là một cách để ghi lại một vụ va chạm sao chổi diễn ra trong thời gian đó. Chúng cho thấy rằng những cư dân đầu tiên này có thể ghi lại các quan sát của họ về Mặt trời, Mặt trăng và các chòm sao dưới dạng lịch Mặt trời.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, tác động của vụ va chạm sao chổi, có thể đã gây ra kỷ băng hà, đủ để gây ra sự thay đổi văn hóa tại Göbekli Tepe và thậm chí có thể dẫn đến sự hình thành của một giáo phái hoặc tôn giáo mới.

"Có vẻ như cư dân của Göbekli Tepe là những người quan sát bầu trời rất giỏi, điều này cũng dễ hiểu vì thế giới của họ đã bị tàn phá bởi một vụ va chạm sao chổi", tác giả nghiên cứu Martin Sweatman, một kỹ sư tại Đại học Edinburgh, Anh cho biết. "Sự kiện này có thể đã thúc đẩy nền văn minh bằng cách khởi xướng một tôn giáo mới và thúc đẩy sự phát triển của nông nghiệp để ứng phó với khí hậu lạnh giá. Có thể, những nỗ lực của họ nhằm ghi lại những gì họ nhìn thấy là những bước đầu tiên hướng tới sự phát triển của chữ viết hàng thiên niên kỷ sau đó".

Những hình vẽ này tương tự với những hình vẽ được tìm thấy tại một địa điểm khảo cổ khác ở vùng Urfa của Thổ Nhĩ Kỳ.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện mới về cái nôi của nền toán học nhân loại

Phát hiện mới về cái nôi của nền toán học nhân loại

Các nhà khoa học Bỉ cho biết họ vừa giải mã được những dấu tích khắc trên đốt xương Ishango được một nhà địa chất học người Bỉ phát hiện ở châu Phi cách đây nửa thế kỷ.

Đăng ngày: 10/01/2026
Vì sao các nhà khảo cổ tuyệt đối không chạm tay vào hai thứ “sặc sỡ” trong mộ cổ?

Vì sao các nhà khảo cổ tuyệt đối không chạm tay vào hai thứ “sặc sỡ” trong mộ cổ?

Các nhà khảo cổ cho rằng chỉ cần chạm tay vào hai thứ này trong mộ cổ thì có thể chịu tổn thất rất lớn.

Đăng ngày: 08/01/2026
Phát hiện sách cổ ẩn chứa nhiều bí thuật của Ninja Nhật

Phát hiện sách cổ ẩn chứa nhiều bí thuật của Ninja Nhật

Tại một ngôi đền cổ tại thành phố Koka, tỉnh Shiga, Nhật Bản, nơi nổi tiếng là “quê hương của các Ninja", người ta đã phát hiện ra một cuốn sách với hàng trăm năm lịch sử ghi lại nhiều bí thuật của ninja.

Đăng ngày: 06/01/2026
Phát hiện dấu vết

Phát hiện dấu vết "loài người ma" tuyệt chủng ở dãy Trường Sơn?

Một báu vật của ngành cổ nhân loại học đã được tìm thấy ở hang Tam Ngũ Hào 2, nằm ở mặt phía Lào của dãy Trường Sơn: chiếc răng rất có thể thuộc về loài người ma Denisovans.

Đăng ngày: 06/01/2026
Vì sao người tiền sử biến mất, người hiện đại phát triển tới ngày hôm nay?

Vì sao người tiền sử biến mất, người hiện đại phát triển tới ngày hôm nay?

Con người ngày nay thống trị thế giới, trong khi họ hàng gần nhất của chúng ta là người Neanderthal lại tuyệt chủng. Câu trả lời đáng ngạc nhiên, hoàn toàn không phải do trí thông minh.

Đăng ngày: 04/01/2026
Tiết lộ về

Tiết lộ về "con trăn" hơn 600 tuổi hiện ẩn mình dưới Tử Cấm Thành được canh phòng cẩn mật

Điều kỳ lạ viễn tưởng về con trăn lớn nhất thế giới có tuổi đời 612 năm hiện đang ẩn mình dưới Tử Cấm Thành được canh phòng cẩn mật vừa được tiết lộ khiến cả thế giới "kinh hoàng".

Đăng ngày: 04/01/2026
Ly kỳ “quốc bảo” từng trở thành chảo rán, chàng trai mua với 300 USD, ai ngờ giá hơn nửa tấn vàng

Ly kỳ “quốc bảo” từng trở thành chảo rán, chàng trai mua với 300 USD, ai ngờ giá hơn nửa tấn vàng

Bảo vật này từng lưu lạc khắp nơi, thậm chí trở thành chảo rán, nhưng hóa ra lại có giá trị đáng giá hơn nửa tấn vàng. Đó là gì?

Đăng ngày: 03/01/2026
Khoa Học News