Khoa Học News

"Vàng xanh" giá trị khủng ở Việt Nam: Giá tăng dựng đứng, gần như ai cũng có mà không biết

Coban là kim loại được sử dụng rất nhiều trong các ngành công nghệ hiện đại và tương lai.

Coban là gì?

Coban là một kim loại có từ tính màu trắng xanh, thường được tìm thấy ở dạng hợp chất trong lớp vỏ trái đất và thu được khi khai thác niken, chì, bạc, đồng và sắt. Tên gọi Coban (cobalt) có xuất xứ từ tiếng Đức kobalt hoặc kobold, nghĩa là linh hồn của quỷ dữ. Theo một số phỏng đoán, tên này do những người thợ mỏ đặt ra vì quặng coban luôn chứa arsennic, một chất cực độc dễ bay hơi gây chết người và gây dị tật bẩm sinh. Một vài nguồn khác cho rằng tên gọi có xuất xứ từ tiếng Hy Lạp kobalos, nghĩa là "mỏ".

Giống niken, coban chỉ được tìm thấy ở dạng hợp chất của sắt. Coban nguyên chất được tạo ra bằng cách nấu chảy và tinh lọc để tạo ra một kim loại cứng, bóng màu xám bạc.

Coban đã được dùng từ xa xưa, có bằng chứng cho thấy người Ai Cập và Trung Quốc cổ đại
đều đã tạo ra gốm sứ và thủy tinh có màu xanh nhờ vào khoáng chất chứa coban.


Coban thường chỉ được tìm thấy dưới dạng hợp chất.

Thời hiện đại, coban còn có ứng dụng to lớn hơn gấp nhiều lần. Một số ứng dụng chính của coban là làm hợp kim kim loại, mạ điện và làm pin sạc. Cụ thể, các siêu hợp kim có độ bền cao thường có chứa một ít coban. Tính ổn định nhiệt độ của hợp kim này được ứng dụng làm tuabin cho động cơ phản lực. Ngoài ra, hợp kim có thành phần coban còn chống ăn mòn cả vật lý và hóa học tương tự như titanium.

Hợp kim Alnico (nhôm, niken, cobalt, sắt) có thể dùng để chế tạo kim nâm châm la bàn, máy trợ thính, micro. Hợp kim coban và bạch kim được dùng làm đồ trang sức dễ gia công, màu sắc đẹp, nhẹ. Một vài loại thép cũng cho thêm coban để tăng chịu nhiệt và chống mài mòn.

Một ứng dụng rất quan trọng của coban là pin lithium-ion, loại pin có thể sạc lại. Đây là loại pin thường sử dụng trong xe điện, thiết bị điện tử, quân sự, hàng không. Loại pin này đặc biệt phổ biến trong đời sống của người dân và chính là loại pin được sử dụng trong hầu hết các loại điện thoại thông minh hiện nay. Các cải tiến gần đây khiến pin lithium-ion có tuổi thọ cao, an toàn, sạc nhanh…

Coban còn là chất xúc tác không thể thay thế trong phản ứng tạo polyme và sản xuất nhựa polyester.

Khai thác coban ở Việt Nam

Theo dữ liệu của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), từ năm 2013 đến năm 2016 Việt Nam khai thác coban với số lượng từ 25 tấn (năm 2013) và cao nhất là 277 tấn (năm 2015), trung bình cả giai đoạn ước tính khai thác đạt 165 tấn/năm. Mức khai thác coban trung bình của thế giới dựa trên 22 quốc gia là 5.102 tấn.

Tuy nhiên, cần lưu ý không có nhiều quốc gia trên thế giới khai thác coban. Do đó, Việt Nam vẫn luôn có mặt trong danh sách 20 quốc gia khai thác coban trên thế giới. Với tiềm năng khoáng sản lớn, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để phát triển trong ngành này.


Sản lượng coban khai thác ở Việt Nam. (Số liệu: USGS).

Nếu đầu tư tốt, coban hứa hẹn sẽ mang lại cho Việt Nam nguồn lợi kinh tế khổng lồ. Vào năm 2018, giá của coban đã lên đến 100.000 USD/tấn, cao nhất lịch sử do nhu cầu gia tăng xe điện như Tesla, VW, BMW, BASF, Glencore.

Đợt đại dịch đã khiến giá coban sụt giảm nghiêm trọng, tới tháng 01/2021, giá coban đã giảm 45% xuống còn 33.000 USD/tấn thị trường giảm sút nhu cầu. Coban được xem là kim loại quan trọng với các nước tiên tiến như Mỹ, Nhật, Châu Âu, Hàn Quốc.

Theo cập nhật mới nhất, đợt giảm giá này không kéo dài lâu. Trái lại, sự phục hồi sau đại dịch đã kéo giá coban tăng vọt trở lại trong thời gian chưa đầy 1 năm, tăng từ 31.000 USD/tấn lên tới 70.000 USD/tấn, tương đương tăng 125% trong 12 tháng.


Giá coban thế giới tăng mạnh trong 12 tháng qua.

Alice Yu, nhà phân tích của công ty dịch vụ thông tin tài chính S&P Global Market Intelligence (Mỹ), thị trường coban đang phải hứng chịu vấn đề lớn do sự gián đoạn chuỗi cung ứng ở Nam Phi - nơi cung cấp phần lớn coban xuất khẩu cho toàn cầu. Biến thể Omicron có nguy cơ làm trầm trọng thêm các thách thức về logistics và có thể trì hoãn thời điểm giá coban điều chỉnh.

Nhu cầu đối với các kim loại như lithium, coban và niken, được dùng để sản xuất pin, đang trong giai đoạn bùng nổ chưa từng có khi toàn cầu đang hướng tới một tương lai xanh hơn. Giá lithium cũng tăng hơn gấp 3 lần trong năm nay, đạt mức cao kỷ lục.

Do đó, việc nắm bắt xu hướng khai thác các kim loại như coban sẽ giúp Việt Nam đảm bảo một nguồn lợi kinh tế lớn, giúp đáp ứng nhu cầu sử dụng coban trong các lĩnh vực công nghệ cao và năng lượng xanh của tương lai.

TIN CŨ HƠN
16 sự thật về bóng đá - môn thể thao bá chủ toàn cầu

16 sự thật về bóng đá - môn thể thao bá chủ toàn cầu

Nhiều điều thú vị về bóng đá dưới đây khiến không ít người ngạc nhiên.

Đăng ngày: 31/05/2026
Tại sao có những củ khoai lang bị hà hay bị cứng?

Tại sao có những củ khoai lang bị hà hay bị cứng?

Khi chúng ta ăn khoai lang đã luộc chín, có khi sẽ mất vui vì bóc vỏ khoai đã phải cắt bỏ đi từng miếng khoai lớn, một củ khoai lang còn lại chả mấy mà ăn, còn có vị đắng

Đăng ngày: 31/05/2026
12 câu hỏi về đồng tiền ảo bitcoin giúp bạn thấu hiểu nó

12 câu hỏi về đồng tiền ảo bitcoin giúp bạn thấu hiểu nó

Nếu bạn chưa biết thì vào đầu năm 2011, đồng tiền ảo này chỉ có giá dưới 1 USD. Do đó, đợt tăng giá bất ngờ này đã khiến nhiều người tự hỏi liệu có nên chú ý vào công nghệ này hay không.

Đăng ngày: 30/05/2026
Ý nghĩa thực sự của câu nói "gót chân A-sin" nhiều người vẫn dùng

Ý nghĩa thực sự của câu nói "gót chân A-sin" nhiều người vẫn dùng

Không chỉ là câu thành ngữ được nhiều người quen dùng, "gót chân A-sin" còn ẩn chứa câu chuyện về cái chết của chiến binh dũng mãnh nhất trong thần thoại Hy Lạp.

Đăng ngày: 30/05/2026
Top 19 món ăn kinh dị nhất hành tinh

Top 19 món ăn kinh dị nhất hành tinh

Những món ăn kinh dị, khủng khiếp nhất từ chuột bao tử đến ếch sinh tố.... nhiều người chỉ nhìn hoặc ngửi thôi đã phát nôn, thế nhưng đây đều là những món ăn truyền thống của nhiều nước trên thế giới.

Đăng ngày: 30/05/2026
12 loại đá quý hiếm nhất thế giới

12 loại đá quý hiếm nhất thế giới

Nhắc tới đá quý, nhiều người cho rằng kim cương là loại đá quý hiếm nhất thế giới. Nhưng trên thực tế có một số loại đá còn có giá trị và quý hiếm hơn kim cường nhiều lần.

Đăng ngày: 29/05/2026
10 tật xấu phổ biến nhất của con người

10 tật xấu phổ biến nhất của con người

Dưới đây là 10 tật xấu phổ biến nhất được các nhà khoa học phương Tây xếp theo thứ tự ngược.

Đăng ngày: 29/05/2026
Khoa Học News