Vì sao ngủ đông lại là chìa khóa để du hành vũ trụ?

Bên trong tàu vũ trụ, phi hành gia hẹn giờ và tự khóa mình bên trong khoang lạnh và chìm vào một giấc ngủ sâu sẽ đưa họ vượt hàng trăm năm mà không già đi. Một cảnh quen thuộc trong phim khoa học viễn tưởng nhưng liệu việc này có trở thành hiện thực?

Các nhà nghiên cứu quan tâm đến câu hỏi này đã bắt đầu với thế giới động vật nơi mà "ngủ đông" khá phổ biến, xảy ra trên 200 loài. Hãy lấy Sóc đất Bắc cực làm ví dụ, loài động vật này đào hang sâu dưới lớp băng và chìm vào trạng thái "ngủ đông", nhiệt độ cơ thể nó nhanh chóng giảm xuống chỉ còn -2.9 độ C.

Một số loài khác, như loài vượn cáo lùn đuôi béo chuẩn bị cho kì ngủ đông bằng bách nhồi nhét thức ăn và dự trữ phần lớn mỡ vào đuôi, tăng gấp đôi trọng lượng cơ thể. Sau kì ngủ đông, nó thức dậy với một thân hình mảnh dẻ.

Tại sao những động vật này lại ngủ đông?

Ngủ đông là rất cần thiết, đó là thủ thuật để sống sót qua mùa đông khắc nghiệt khi sự khan hiếm thức ăn và nước đe dọa tới sự sinh tồn. Trước đây, các chuyên gia tin rằng ngủ đông chỉ xảy ra ở môi trường hàn và ôn đới. Gần đây, họ đã khám phá ra những loài động vật ngủ đông ngay cả ở hoang mạc khô cằn và rừng nhiệt đới. Ngay khi quá trinh ngủ đông bắt đầu, nhịp tim của các loài động vật giảm còn 1 đến 3% so với thông thường, như là loài vượn cáo, nhịp tim thông thường từ xấp xỉ 180 nhịp / phút xuống còn khoảng 4 nhịp / phút. Nhịp thở cũng giảm xuống chỉ 1 nhịp mỗi 10 đến 21 phút. Và ở hầu hết động vật ngủ đông, không thải chất thải trong suốt quá trình ngủ.

Theo tìm hiểu của các nhà nghiên cứu, ngủ đông nhằm giảm tỷ lệ trao đổi chất và nhiệt độ cơ thể, khi ngủ đông não gần như không hoạt động, rơi vào trạng thái lờ đờ. Ngủ đông không phải là một giấc ngủ suốt mùa đông dài. Các loài động vật có thể ở trong trạng thái lờ đờ từ vài ngày đến 5 tuần. Sau đó, chúng hồi phục tỉ lệ trao đổi chất và nhiệt độ cơ thể bình thường trong khoảng 24 giờ, trước khi tiếp tục trở lại trạng thái lờ đờ. Lí do vì sao có hiện tượng thức dậy giữa quãng vẫn còn là một bí ẩn.

Cơ chế hoạt động của ngủ đông

Những thay đổi cơ thể trong quá trình ngủ đông này như ngủ trong 5 tuần hay nhiệt độ cơ thể giảm xuống gần như đóng băng sẽ là đòn chí tử đối với những loài không có khả ngủ đông như con người. Để tìm hiểu cách mà cơ chế ngủ đông hoạt động, các nhà nghiên cứu đã dồn sự chú ý sang hệ gen của các loài động vật. Nghiên cứu về loài sóc đất, gấu đen và vượn cáo đã chỉ ra rằng những động vật này có khả năng kích hoạt những gen kiểm soát sự chuyển hóa chất béo đúng vào lúc chúng cần sử dụng chất béo dự trữ như là nhiên liệu để tồn tại trong thời kì nhịn đói dài hạn. Và quan trọng là những hệ gen này được tìm thấy ở tất cả động vật có vú, nghĩa là các nhà khoa học có thể nghiên cứu loài ngủ đông để tìm ra cách kích hoạt chúng giúp ích cho con người.

Một ngày nào đó, sự "ngủ đông" ở người sẽ trở thành hiện thực. Và con cháu chúng ta sẽ thật ngạc nhiên khi biết rằng chìa khóa để du hành giữa các thiên hà hóa ra lại đến từ sóc đất, gấu đen hay vượn cáo.

TIN CŨ HƠN
Ma có thật hay không?

Ma có thật hay không?

Ma quỷ có thực sự tồn tại? Đây là một trong những câu hỏi bí ẩn gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử loài người.

Đăng ngày: 24/03/2026
Những vụ người chết đi sống lại ly kỳ tại Việt Nam

Những vụ người chết đi sống lại ly kỳ tại Việt Nam

Trên thế giới có rất nhiều hiện tượng bí ẩn về những vụ việc người chết đi sống lại. Các nhà khoa học khẳng định đó là do chết lâm sàng, tuy nhiên, nguyên nhân cụ thể của hiện tượng này vẫn là một bí ẩn.

Đăng ngày: 19/03/2026
Người cá Siren – Bí ẩn huyền thoại của những người đi biển

Người cá Siren – Bí ẩn huyền thoại của những người đi biển

Từ hàng ngàn năm nay, những người đi biển thường truyền tai nhau một huyền thoại về loài sinh vật mình người đuôi cá có giọng hát tuyệt vời dùng để mê hoặc những chàng ngư dân điển trai đến chết. Đó là người cá Siren.

Đăng ngày: 18/03/2026
Bản thảo bí ẩn nhất thế giới đã được giải mã

Bản thảo bí ẩn nhất thế giới đã được giải mã

Ông Latvala từ chối giải thích cụ thể thông điệp trong mật mã trên bởi theo ông thì không có một "người bình thường" nào có thể giải mã được.

Đăng ngày: 18/03/2026
Bí ẩn ở ngọn đồi

Bí ẩn ở ngọn đồi "kỳ lạ": Nơi ô tô tắt máy vẫn tự lên dốc

Khi dừng xe đúng tại điểm đánh dấu trên đồi nam châm, du khách sẽ thấy hiện tượng lạ xảy ra. Khi đó, ô tô dù đã tắt máy vẫn tự lên dốc với vận tốc khoảng 15 – 20 km/h.

Đăng ngày: 12/03/2026
Rùng mình tiên đoán hiểm họa năm 2016?

Rùng mình tiên đoán hiểm họa năm 2016?

Hai nhà tiên tri nối tiếng thế giới Vanga và Nostramadus đã đưa ra 1 loạt những dự báo về thế giới trong năm 2016 khiến không ít người hoang mang. Liệu trong những dự đoán đó có điều gì sẽ trở thành hiện thực?

Đăng ngày: 11/03/2026
Bí ẩn

Bí ẩn "loài sâu tử thần" có thể giết chết người mà không cần cắn

Sinh vật bí ẩn này có thể phun ra chất độc acid vàng gây chết người ngay lập tức.

Đăng ngày: 10/03/2026
Khoa Học News