Vũ trụ có trung tâm hay không?

Không như những gì chúng ta thường nghe trong các phim khoa học viễn tưởng, vũ trụ thực ra không hề có trung tâm. Ít nhất thì đó là điều các nhà khoa học khẳng định dựa trên hiểu biết hiện tại của loài người về vũ trụ.

Theo "Thuyết Big Bang", vũ trụ hình thành thông qua một vụ nổ từ một điểm vô hạn với khối lượng vô hạn gọi là điểm kỳ dị. Bạn có thể từng nghe thấy khái niệm "điểm kỳ dị" rồi, đặc biệt sau sự kiện phát hiện ra Sagittarius A* - một hố đen nằm trong Dải Ngân hà của chúng ta.

Trung tâm của một hố đen được gọi là một điểm kỳ dị. Tuy nhiên, điều chúng ta thường nhầm lẫn khi hình dung về Big Bang là nó giống một vụ nổ thông thường, bắt đầu từ một điểm đơn nhất, như một quả bom vậy. Vụ nổ lớn này khác biệt ở chỗ nó kích hoạt sự giãn nở của kết cấu không gian - thời gian, và cùng với đó là toàn bộ vũ trụ. Và tất cả mọi thứ đều đồng thời mở rộng, di chuyển ra xa tất cả mọi thứ khác, theo cùng một cấp số nhân như nhau.


“Vũ trụ quan sát được” là một thứ có đôi chút khác biệt.

Khái niệm phức tạp này có thể được minh họa rõ ràng nhất bằng “phép loại suy bong bóng” nổi tiếng, lần đầu được đưa ra bởi nhà thiên văn học người Anh Arthur Eddington trong cuốn sách “The Expanding Universe” ra mắt năm 1933. Giải thích một cách dễ hiểu, nếu bạn vẽ một loạt chấm trên bề mặt một quả bong bóng và làm nó nổ tung, những chấm đó sẽ di chuyển ra xa khỏi nhau theo cách y hệt các ngân hà trong vũ trụ. Lưu ý rằng các ngân hà không mở rộng, bởi chúng bị ràng buộc bởi định luật hấp dẫn bên trong ngân hà của chính chúng.

Ngay cả Sherlock Holmes cũng không thể tìm ra trung tâm vũ trụ

Khi nhìn vào không gian bằng một chiếc kính thiên văn, mọi thứ dường như giống hệt nhau bất kể chúng ta hướng kính về điểm nào. Theo Hiệp hội Thiên văn Hoa Kỳ, các ngân hà nhìn thấy được từ Trái đất có vẻ nằm rải rác ở những khoảng cách như nhau, chứng tỏ trong vũ trụ không có phương hướng thực sự nào, hay thậm chí là không hề có trung tâm. Điều này phù hợp hoàn hảo với “Nguyên lý Vũ trụ học”, trong đó nói rằng vũ trụ vừa đồng nhất (không có nơi nào đặc biệt), vừa đẳng hướng (không có hướng nào đặc biệt).

Tuy nhiên, “vũ trụ quan sát được” là một thứ có đôi chút khác biệt. Nó được định nghĩa là vùng không gian chúng ta có thể thấy từ Trái đất - vị trí quan sát của chúng ta. Nó là ánh sáng từ tất cả các vật thể vũ trụ đã và đang di chuyển xuyên qua không gian kể từ sự kiện Big Bang diễn ra khoảng 13,8 tỷ năm về trước.

Âm thanh sử dụng những bước sóng cao hơn hoặc thấp hơn để cho chúng ta biết nó đang tiến lại gần hoặc đi ra xa (giống như tiếng còi xe cứu thương). Ánh sáng cũng tương tự, nhưng sử dụng màu sắc để cho chúng ta biết thông tin đó. Theo Forbes, những bước sóng dài hơn tương đương các tần số và năng lượng thấp hơn, nhìn thấy được dưới màu đỏ. Những bước sóng ngắn hơn thì tương đương với các tần số và năng lượng cao hơn, nhìn thấy được dưới màu xanh dương. Do đó các vật thể phát ra ánh sáng xanh dương có thể nằm gần với Trái đất hơn là các vật thể phát ra ánh sáng đỏ.

Vũ trụ chúng ta quan sát được dựa hoàn toàn vào góc nhìn của chúng ta. Quan sát vũ trụ từ một hành tinh cách hàng triệu năm ánh sáng sẽ cho bạn thấy một vũ trụ quan sát được khác xa so với hiện nay, bởi toàn bộ khung tham chiếu sẽ thay đổi. Dù con người chúng ta nghĩ mình quan trọng như thế nào đi nữa, thì Trái đất hoàn toàn không phải là trung tâm của vũ trụ, bởi vũ trụ làm gì có trung tâm!

TIN CŨ HƠN
Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Các giai đoạn (pha) của Mặt Trăng thay đổi một cách tuần hoàn, phụ thuộc vào góc chiếu của Mặt Trời tới Mặt Trăng và vị trí quan sát trên Trái Đất.

Đăng ngày: 11/03/2026
Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu dải Ngân hà và Thiên hà, Ngân hà và Thiên hà khác nhau như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo.

Đăng ngày: 10/03/2026
Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Nhiều nhà nghiên cứu tin rằng một tiểu hành tinh có thể va chạm vào Trái đất vào bất cứ lúc nào. Và các số liệu thống kê cho thấy rằng một thiên thể to cỡ quả bóng đá hoàn toàn có khả năng huỷ diệt sự sống trên trái đất

Đăng ngày: 07/03/2026
Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?

Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?

Kênh truyền hình National Geographic danh tiếng mới đây đã cho công chiếu một đoạn clip ngắn diễn giải về sự hình thành Trái đất trong vũ trụ.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 06/03/2026
Ngôi sao còn già hơn vũ trụ

Ngôi sao còn già hơn vũ trụ

Trong một phát hiện khiến nhiều người ngạc nhiên, ngôi sao già nhất lại có tuổi đời còn lâu hơn cả vũ trụ. Sao HD 140283, hay còn gọi là sao Methuselah, không hề xa lạ với các nhà thiên văn học Trái đất.

Đăng ngày: 04/03/2026
Khoa Học News