Xác ướp cổ nhất thế giới đang phân hủy do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Nghĩa trang trên sa mạc Atacama, nơi người Chinchorro cổ đại trang trí và chôn cất xác ướp đang chịu ảnh hưởng ngày càng tăng từ biến đổi khí hậu.

Nghĩa trang trải dài trên đồi thuộc về Chinchorro, nền văn minh cổ đại bao gồm các thợ săn và ngư dân chuyên ướp xác người chết một cách tỉ mỉ. Sau khi tách da và cơ quan nội tạng ra khỏi thi thể, người Chinchorro bọc bộ xương bằng lau sậy, da sư tử biển, đất sét, lông lạc đà, tóc người. Họ cho rằng khí hậu khô nóng của sa mạc sẽ bảo quản xác ướp vĩnh cửu. Nhưng nghĩa trang của họ đang chịu tác động ngày càng mạnh từ thời tiết khác thường liên quan tới khủng hoảng khí hậu và các xác ướp lộ ra do nhiều yếu tố.

Xác ướp cổ nhất thế giới đang phân hủy do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu
Xác ướp Chinchorro ở bảo tàng San Miguel de Azapa phía bắc Chile. (Ảnh: Bộ Văn hóa Chile).

Nhà khảo cổ học Jannina Campos đi bộ trên sườn đồi phủ đầy cát ở Arica, thành phố cảng ở rìa sa mạc Atacama, nơi khô nhất hành tinh. Trên sườn đồi có hàng chục cờ màu cam đặt vào tháng 12 năm ngoái. Mỗi lá cờ đánh dấu từng bộ hài cốt phát lộ do gió mạnh khác thường và lượng mưa tăng lên. "Mỗi lần có một xác ướp xuất hiện, chúng tôi lại đặt một lá cờ và chôn lại bộ xương. Những hài cốt đã được bảo quản ở đó trong suốt 7.000 năm", Campos chia sẻ.

Loading...

Các nhà khảo cổ rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan: tìm cách cứu mọi thứ họ có thể hay chỉ chôn lại hài cốt và tập trung vào bảo tồn, nghiên cứu những xác ướp đã khai quật. Theo Bernardo Arriaza, chuyên gia hàng đầu về nền văn minh Chinchorro ở Đại học Tarapacá tại Arica, các bảo tàng đang bị quá tải.

Độ ẩm tăng lên ở Atacama đang phá hủy xác ướp nằm trong những bộ sưu tập. Một số xác ướp bị mốc, số khác khô mục hoặc bị côn trùng gặm nhấm. Cách kết hợp nhiều vật liệu bọc khiến giới nghiên cứu gặp khó khăn trong việc thiết lập điều kiện lưu trữ phù hợp. Ở một bảo tàng gần ngọn đồi, Campos chỉ vào hàng chục xác ướp Chinchorro, nền cát xung quanh đó có nhiều mẩu vụn màu trắng. "Không có giải pháp màu nhiệm nào. Đó là xương cốt đang dần hóa thành bụi", Campos nói.

Xác ướp Chinchorro được UNESCO đưa vào danh sách Di sản Thế giới hồi tháng 7 năm ngoái sau 20 năm xin cấp chứng nhận. Dự án xây dựng một bảo tàng điều hòa không khí mới trị giá 19 triệu USD trong năm nay ở gần Arica và mối quan tâm ngày càng gia tăng có thể góp phần giúp ngăn chặn sự biến mất của xác ướp.

Xác ướp Chinchorro là ví dụ cổ xưa nhất của tập tục ướp xác có chủ đích, có niên đại 5.000 năm trước Công nguyên, lâu hơn 2 thiên niên kỷ so với xác ướp Ai Cập. Thung lũng sông Camarones nằm giữa sa mạc trống trải có thể đã thu hút những người Chinchorro đầu tiên tới định cư tại đây. Nhưng dòng sông cũng chứa 1.000 microgram thạch tín/lít, cao gấp 100 lần mức an toàn đối với con người. Mỗi khi uống nước, người Chinchorro vô tình tự đầu độc chính họ, theo kết quả phân tích mẫu tóc. Kết quả là họ cũng có tỷ lệ sảy thai và chết non cao. Nhiều trẻ em được ướp xác và trang trí bằng mặt nạ chạm khắc từ mangan đen.

Các nhà nghiên cứu hy vọng chính phủ Chile có thể bảo vệ các xác ướp tốt hơn. "Hãy nhìn cách nhiều hài cốt xuất hiện. Nếu chúng ta không trông chừng, xác ướp Chinchorro sẽ biến mất do biến đổi khí hậu", Cristian Zavala, thị trưởng thành phố Arica, cho biết.

Từ khóa liên quan:
Loading...
TIN CŨ HƠN
Tái tạo dinh thự đẹp nhất trong thành phố La Mã cổ đại, chủ sở hữu giàu có vẫn là bí ẩn

Tái tạo dinh thự đẹp nhất trong thành phố La Mã cổ đại, chủ sở hữu giàu có vẫn là bí ẩn

Các nhà khoa học sử dụng thực tế ảo để tái tạo lại dinh thự đẹp nhất của Pompeii trước khi bị phá hủy do Núi lửa Vesuvius phun trào cách đây 1.900 năm.

Đăng ngày: 28/03/2022
Bí ẩn vương quốc Phật giáo Khotan cổ đại nằm trên con đường tơ lụa

Bí ẩn vương quốc Phật giáo Khotan cổ đại nằm trên con đường tơ lụa

Lịch sử nhân loại phần lớn đã quên mất " viên ngọc quý" Khotan, cái nôi và cây cầu văn hóa của Phật giáo nằm trên nhánh Con đường Tơ lụa.

Đăng ngày: 26/03/2022
Phát hiện hàng trăm hóa thạch nửa tỷ năm tuổi ở Trung Quốc

Phát hiện hàng trăm hóa thạch nửa tỷ năm tuổi ở Trung Quốc

Tổ tiên của nhiều loài động vật ngày nay có thể đã sống ở Trung Quốc cách đây hơn 500 triệu năm, khám phá mới tiết lộ.

Đăng ngày: 25/03/2022

"Người cá" ẩn mình trong chính chúng ta: Mang cá hóa hàm răng

Hàm của tổ tiên loài người tiến hóa từ mang cá để trở nên mạnh mẽ, linh hoạt, giúp thích nghi tốt hơn với môi trường và dần trở thành dạng sống vượt trội.

Đăng ngày: 25/03/2022
Trung Quốc phát hiện 12.000 hiện vật thời kỳ đồ đá cũ

Trung Quốc phát hiện 12.000 hiện vật thời kỳ đồ đá cũ

Các nhà khảo cổ Trung Quốc hôm 15/3 công bố phát hiện một số lượng lớn vật dụng thuộc thời kỳ đồ đá cũ ở phía tây bắc nước này.

Đăng ngày: 23/03/2022
Hóa thạch khủng long hoàn chỉnh nhất tại bảo tàng Australia

Hóa thạch khủng long hoàn chỉnh nhất tại bảo tàng Australia

Mẫu vật khủng long ba sừng 67 triệu năm tuổi ở Montana gây kinh ngạc cho các nhà nghiên cứu với 266 mảnh xương được lưu giữ cho tới nay.

Đăng ngày: 22/03/2022
Con người cổ đại đã sử dụng lại các công cụ cũ để giữ kết nối với tổ tiên của họ

Con người cổ đại đã sử dụng lại các công cụ cũ để giữ kết nối với tổ tiên của họ

Nhiều công cụ đá được tìm thấy trong quá trình đào khảo cổ tại các địa điểm thời tiền sử có dấu hiệu đã được tái sử dụng.

Đăng ngày: 21/03/2022
Tiêu điểm
Khoa Học News