5 đột biến khiến cúm gia cầm thành đại dịch

Dịch cúm gia cầm H5N1 có thể gây chết người, nhưng cho đến nay vẫn chưa thành đại dịch vì virus này chưa thể lây truyền từ người sang người. Điều này có lẽ sẽ thay đổi: 5 đột biến chỉ trong 2 gene cho phép virus lây lan giữa các loài động vật có vú trong phòng thí nghiệm. Hơn nữa, virus này vẫn gây chết người dù có thể đột biến.

>>> Dịch cúm A/H1N1 "hạ nhiệt" ở Nam bán cầu

Virus này lây truyền hiệu quả như cúm theo mùa, ông Ron Fouchier, Giáo sư đến từ Trung tâm y tế Erasmus ở Rotterdam, Hà Lan, người dẫn đầu nghiên cứu mới cho biết.

H5N1 đã tiến hóa trong các loài gia cầm ở Đông Nam Á và lan tràn khắp lục địa Á Âu kể từ năm 2004. Trong khoảng thời gian này, đã có 565 người bị nhiễm và 331 người chết. Không có dòng vi khuẩn nào lây lan dễ dàng và nhanh giữa các loài động vật có vú xuất hiện, dù đã có hàng triệu gia cầm nhiễm bệnh và cả ở người cũng như chó mèo.

Các nỗ lực tạo ra một loài virus tương tự trong phòng thí nghiệm đã thất bại và một số chuyên gia nghiên cứu virus học nghĩ rằng, đơn giản H5N1 không thể làm được điều này.


Đầu tiên họ tạo 3 đột biến trên virus H5N1 có thể
điều chỉnh để cúm gà thích ứng ở người.

Công trình của nhóm Fouchier lại khẳng định điều ngược lại. Đầu tiên họ tạo 3 đột biến trên virus H5N1 có thể điều chỉnh để cúm gà thích ứng ở người.

Phiên bản virus này đã giết chết loài chồn sương, loài phản ứng với virus theo cách tương tự như con người. Mặc dù vậy, virus lại không lây truyền giữa chúng.

Sau đó các nhà nghiên cứu lấy virus từ chồn sương bị bệnh chuyển qua nhiều con khác, một kỹ thuật chuẩn để làm cho mầm bệnh thích ứng với một loài động vật. Họ lặp lại quy trình này 10 lần với chính sách kiểm soát nghiêm ngặt. Những con chồn sương vòng thứ 10 sinh ra dòng virus H5N1 có khả năng lây lan sang những con khác trong cùng một chuồng tách biệt và giết chết chúng.

Quá trình này tạo ra virus với nhiều đột biến mới nhưng chỉ có 2 đột biến xuất hiện trong tất cả số virus đó. Hai đột biến và 3 loại mới bổ sung cho thấy rằng chỉ cần 5 đột biến là đủ làm cho virus lây lan qua hệ hô hấp. Hiện tại, Fouchier hiện đang thử nghiệm virus H5N1chỉ tạo từ 5 đột biến này.

Tất cả các thể đột biến này đều tách biệt trong H5N1 ở gia cầm. Nếu chúng xuất hiện một cách riêng biệt thì chúng có thể xuất hiện cùng nhau, điều này nghĩa là H5N1 lây truyền từ người qua người có thể tiến hóa ở trong gia cầm nơi nó đã lây truyền mà không cần có thời gian ở trên động vật có vú như lợn, ông giải thích.

Peter Palese, một chuyên gia về bệnh cúm ở Thành phố New York nghi ngờ rằng việc H5N1 có thể biến đổi thích ứng với động vật có vú là điều chưa thuyết phục.

“Chồn sương không phải là con người. H5N1 đã tồn tại được một khoảng thời gian dài nhưng vẫn chưa đột biến thành một dạng có thể lây truyền từ người sang người”, ông nói.

Tuy nhiên, một số chuyên gia khác cho rằng nó chưa biến đổi không có nghĩa là không thể biến đổi. May mắn mắn cho chúng ta là chúng còn ở xa giai đoạn phát triển đó.

TIN CŨ HƠN
Thuốc lá làm tiêu hủy nhiễm sắc thể Y ở đàn ông

Thuốc lá làm tiêu hủy nhiễm sắc thể Y ở đàn ông

So với các bạn đồng giới không hút thuốc, những nam giới hút thuốc tăng gấp 3 nguy cơ bị mất các nhiễm sắc thể giới tính Y của họ, theo một nghiên cứu mới.

Đăng ngày: 28/03/2026
Bài trắc nghiệm tâm lý Hermann Rorschach

Bài trắc nghiệm tâm lý Hermann Rorschach

Hermann Rorschach là một bác sĩ tâm thần của Freud Thụy Sĩ và nhà phân tâm học, nổi tiếng với việc phát triển một thử nghiệm xạ được gọi là inkblot thử nghiệm Rorschach.

Đăng ngày: 28/03/2026
Phụ nữ lưu giữ ADN của mọi người đàn ông họ từng có quan hệ tình dục

Phụ nữ lưu giữ ADN của mọi người đàn ông họ từng có quan hệ tình dục

Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi Đại học Seattle thì phụ nữ lưu giữ và mang theo ADN của mọi người đàn ông mà cô ấy từng có quan hệ tình dục.

Đăng ngày: 26/03/2026
Đặc điểm ngoại hình dự báo bạn sẽ sống thọ hay chết sớm

Đặc điểm ngoại hình dự báo bạn sẽ sống thọ hay chết sớm

Những người có thân hình quả lê, mông to với tỷ lệ eo - hông là 7 - 10 sẽ sống rất thọ, theo Heath Sina.

Đăng ngày: 24/03/2026
Nhiễm

Nhiễm "hơi lạnh" đám ma sẽ dễ mang bệnh?

Rất nhiều người kiêng đi đám ma khi cơ thể yếu, đặc biệt là trẻ nhỏ, người già yếu, phụ nữ có thai vì sợ nhiễm hơi lạnh từ người chết sẽ sinh bệnh.

Đăng ngày: 22/03/2026
Lịch sử tình dục của loài người

Lịch sử tình dục của loài người

Chim làm chuyện ấy, ong làm chuyện ấy, con người từ thuở sơ khai cũng đã làm chuyện ấy. Nhưng hoạt động này đã thay đổi như thế nào trong hàng nghìn năm qua, và thậm chí chỉ trong vài thập kỷ vừa rồi?

Đăng ngày: 22/03/2026
Điểm danh các loại ảo ảnh thị giác lừa đảo bộ não

Điểm danh các loại ảo ảnh thị giác lừa đảo bộ não

Ảo ảnh thị giác (Optical Illusions) vẫn được biết đến là những hình ảnh đánh lừa đôi mắt. Nhưng thực chất chúng mang một ý nghĩa khác, đó là những hình ảnh được não bộ “tiên đoán”.

Đăng ngày: 21/03/2026
Khoa Học News