Anh tính thả chuột biến đổi gene để đối phó đại dịch chuột

Những con chuột đột biến gene có thể được thả trên khắp nước Anh để đối phó với vấn nạn chuột ngày càng gia tăng.

Các chuyên gia ở Đại học Edinburgh, Anh, cho rằng quá trình mang tên "phát động gene" (gene drive) có thể giúp xử lý đại dịch chuột, Telegraph hôm qua đưa tin. Thông qua lan truyền gene vô sinh trong quần thể, quá trình này có thể dẫn đến sụt giảm nghiêm trọng về số lượng trong vài thế hệ. Triển vọng của phương pháp mới được nhóm nghiên cứu giới thiệu trong một bài báo đăng trên tạp chí Cell Press.

Những con số do nhà chức trách công bố tuần trước cho thấy các hội đồng ở London nhận được 100 khiếu nại về chuột cống và chuột nhắt mỗi ngày. Một số địa phương báo cáo số lượng chuột tăng 10% từ năm ngoái. Hơn 10 triệu con chuột cống đang sinh sống trên khắp nước Anh và chi phí diệt chuột lên đến 1,6 triệu USD mỗi năm.


Một con chuột lớn ngoại cỡ bắt ở Humberston, Lincolnshire. (Ảnh: SWNS).

Phần lớn chuyên gia xử lý vật gây hại sử dụng thuốc diệt chuột, nhưng chuột cống nhanh chóng phát triển khả năng đề kháng với cả những chất độc mạnh nhất. Sử dụng thuốc diệt chuột cũng có thể gây hại cho nhiều vật nuôi và động vật khác.

Phương pháp phát động gene từng được thử nghiệm ở loài muỗi, giúp kiểm soát các dịch bệnh như sốt rét và zika. Các nhà khoa học muốn tìm hiểu phương pháp này có phát huy tác dụng ở động vật có vú hay không.

Công nghệ sử dụng kỹ thuật chỉnh sửa gene Crispr, một quá trình tự nhiên trong đó vi khuẩn chiến đấu với virus bằng cách cắt mất ADN của chúng. Những con chuột sẽ được biến đổi gene trong phòng thí nghiệm trước khi thả vào tự nhiên, nơi chúng có thể giao phối với quần thể bản xứ.

"Lần đầu tiên chúng tôi có sẵn công nghệ có thể giảm bớt hoặc diệt trừ quần thể vật gây hại theo cách nhân đạo và nhắm vào loài cụ thể. Crispr có thể là công cụ thú vị nhất trong sinh học, và là một công cụ tuyệt vời để tách riêng các chức năng của gene. Đã đến lúc khám phá công nghệ này có thể làm được những gì", giáo sư Bruce Whitelaw ở Viện Roslin thuộc Đại học Edinburgh, chia sẻ.

Nhóm nghiên cứu đề xuất sử dụng kỹ thuật "loại bỏ nhiễm sắc thể X" cho loài chuột. Động vật có vú đực có cả hai nhiễm sắc thể giới tính X và Y, trong khi con cái cần hai nhiễm sắc thể X. Các nhà khoa học muốn chèn mã "loại nhiễm sắc thể X" vào ADN của chuột đực, giúp phá hủy nhiễm sắc thể X trong tinh trùng của chúng. Như vậy, chúng chỉ có thể truyền lại nhiễm sắc thể Y, khiến con non không bao giờ là con cái. Khi số lượng con cái trở nên ngày càng ít theo thời gian, quần thể chuột sẽ suy giảm.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu không loại trừ khả năng những con vật biến đổi gene có thể thoát khỏi quần thể cần nhắm đến và tác động tới các hệ sinh thái ngoại lai.

"Đây là một công nghệ mới nổi, vì vậy có nhiều rủi ro liên quan và chúng tôi đang tìm cách hiểu rõ hơn những rủi ro đó. Một trong những rủi ro lớn nhất mà chúng tôi lo ngại là nếu áp dụng công nghệ này, chúng tôi nhắm tới một loài động vật và nó lan sang một cá thể nằm ngoài mục tiêu. Bạn nhắm vào chuột cống ở New Zealand và tác động có thể lan tới châu Á, dẫn đến những hậu quả sinh thái khó lường trước. Nhưng chúng tôi có thể áp dụng những biện pháp giảm nhẹ hậu quả nếu điều này xảy ra", Gus McFarlane, nghiên cứu sinh hệ tiến sĩ ở Viện Roslin, cho biết.

TIN CŨ HƠN
Những loài động vật di cư dài nhất trong tự nhiên

Những loài động vật di cư dài nhất trong tự nhiên

Nhạn biển Bắc Cực, rùa da, chuồn chuồn là ba trong số những loài động vật có những chuyến di cư dài nhất trong tự nhiên.

Đăng ngày: 16/03/2026
Loài cá kỳ lạ có thể sống trên cạn cả năm mà không chết

Loài cá kỳ lạ có thể sống trên cạn cả năm mà không chết

Đã là cá thì đương nhiên phải sống dưới nước, đó như là một quy luật tự nhiên không thể phủ nhận. Nhưng có một loài cá lại đi ngược lại quy luật đó.

Đăng ngày: 13/03/2026
13 loài vật thông minh nhất hành tinh

13 loài vật thông minh nhất hành tinh

Mọi người thường ví von "ngu như heo" nhưng thực tế không phải vậy. Heo chính là 1 trong số những động vật thông minh nhất hành tinh.

Đăng ngày: 11/03/2026
Cá sấu hỏa tiễn là gì mà phàm ăn, hung dữ đáng sợ?

Cá sấu hỏa tiễn là gì mà phàm ăn, hung dữ đáng sợ?

Có mặt tại Việt Nam từ đầu những năm 2000, việc nuôi cá sấu hỏa tiễn nhanh chóng trở nên phổ biến và được nhiều người ưa thích.

Đăng ngày: 03/03/2026
Bí Ẩn Về Loài Chim Báo Hiệu Cái Chết

Bí Ẩn Về Loài Chim Báo Hiệu Cái Chết

Cú lợn là loài chim rất thông minh, đáng yêu. Tuy nhiên, ở Việt Nam, chúng bị coi là quỷ dữ, khi người ta tin rằng, chúng là điềm báo cho một cái chết.

Đăng ngày: 05/02/2026
15 loài vật khổng lồ nhất thế giới

15 loài vật khổng lồ nhất thế giới

Cá voi xanh, hươu cao cổ, hải tượng… nằm trong danh sách là những loài động vật lớn nhất trên thế giới. Mỗi loài vật đều có những đặc điểm riêng của mình để tạo nên một thế giới tự nhiên sinh động và đầy kỳ thú.

Đăng ngày: 12/01/2026
11 loại chim đẹp nhất hành tinh

11 loại chim đẹp nhất hành tinh

Chim là loài duy nhất có lông vũ, và tuyệt đại đa số loài lông vũ đều biết bay. Đó là đặc điểm để phân biệt chim với các loài khác

Đăng ngày: 26/12/2025
Khoa Học News