Khoa Học News

Ảo ảnh thời gian ngừng trôi: Vì sao đôi khi bạn thấy kim đồng hồ dừng lại?

Bạn luôn cảm thấy ngày nghỉ cuối tuần vui vẻ trôi qua thật nhanh. Ngược lại, thời gian dường như bị giãn ra giống một sợi dây chun khi bạn bị mắc kẹt trong những cuộc họp diễn ra triền miên.

Đó là những ví dụ cho thấy sự bất ổn định thời gian - một hiện tượng tại đó thời gian có thể trôi qua nhanh hơn, hoặc chậm hơn thực tế.


Vì sao đôi khi bạn thấy thời gian như ngừng trôi khi các kim đồng hồ dừng lại? (Ảnh minh họa: Internet).

Một ví dụ trực quan khác về sự ổn định thời gian là ảo ảnh "đồng hồ ngưng đọng". Nó được tạo ra khi bạn đột ngột di chuyển ánh mắt sang một chiếc đồng hồ với kim giây truyền thống.

Hành động này có thể khiến kim giây của đồng hồ như đứng yên trong hơn 1 giây, tức là trái với cảm nhận về thời gian theo lẽ thông thường.

Kielan Yarrow, nhà tâm lý học tại Đại học London, giải thích rằng yếu tố chính tạo nên ảo giác đồng hồ ngưng đọng, cũng như sự ổn định thời gian nói chung, là bởi chuyển động diễn ra nhanh chóng của mắt từ vật này sang vật khác.

Những chuyển động như vậy được gọi là "saccade" (tạm dịch: sự bất ngờ). Yarrow giải thích rằng, chúng có thể gây ra vấn đề cho bộ não của chúng ta, khiến nó cảm thấy bất ngờ trước những diễn biến xung quanh.

"Nó giống như di chuyển máy ảnh trên điện thoại của bạn vậy", chuyên gia này lý giải. "Nếu di chuyển điện thoại của mình đủ nhanh, bạn có thể nhận ra một vệt chuyển động lớn, và cả thế giới dường như cũng di chuyển".

Khi mắt chuyển động nhanh, sẽ có những khoảng trống trong thông tin hình ảnh mà chúng không thể tiếp nhận. Bộ não của chúng ta phản ứng bằng cách "lấp đầy" những khoảng trống đó để tránh hiện tượng "nhòe" chuyển động.

Ảo ảnh đồng hồ ngưng đọng cho thấy những giới hạn của việc tái lập nên hình ảnh của quá khứ này. Cụ thể, nếu kim đồng hồ dịch chuyển trong quá trình "saccade", chúng ta sẽ không nhìn thấy nó chuyển động, bởi quá trình tái tạo của bộ não dựa trên những gì nó nhìn thấy ở cuối quá trình truyền tín hiệu. Nói cách khác, bạn sẽ nhìn thấy kim giây dường như đã đứng yên, trong khi nó thực sự đang chuyển động.


Khi kỳ vọng của não bộ xung đột với thực tế, ảo ảnh về thời gian sẽ diễn ra. (Ảnh: Popsci).

Ảo ảnh này được chứng minh bằng một thí nghiệm thú vị, liên quan đến trò chơi điện tử. Thí nghiệm bao gồm việc yêu cầu một nhóm đối tượng chơi các trò chơi điện tử thông thường, nhưng họ không biết rằng có một độ trễ ngắn được cài vào trò chơi khi họ nhấn các nút trên bộ điều khiển.

Độ trễ này là vừa đủ để não của chúng ta không nhận ra sự khác biệt, và nó lập tức xử lý thông tin để phù hợp với trạng thái này. Kết quả là những người chơi đều có chung một cảm nhận rằng hành động điều khiển của họ diễn ra trên màn hình là liền mạch.

Tuy nhiên, khi độ trễ bị loại bỏ một cách đột ngột, những người chơi ngay lập tức cảm thấy như hình ảnh trên màn hình diễn ra trước khi họ nhấn nút điều khiển.

Giống như ảo giác đồng hồ ngưng đọng, những kỳ vọng của não bộ xung đột với thực tế, dẫn đến những gì đối tượng trải qua là ảo ảnh về thời gian bị bóp méo.

Yarrow lưu ý rằng những hiệu ứng này thường chỉ tồn tại trong thời gian rất ngắn, vì não của chúng ta sẽ sớm đồng bộ với các tín hiệu đầu ra để có được thông tin chính xác.

Dẫu vậy, những thí nghiệm như vậy chứng minh rõ rằng nhận thức của chúng ta về thời gian là không nhất quán. Tại đó, nhiều sự kiện diễn ra trong cuộc sống thường ngày đều có thể ảnh hưởng đến cách mà chúng ta trải nghiệm thời gian.

"Bạn có thể thấy thời gian di chuyển nhanh, chậm, hay thậm chí dừng lại. Thế nhưng sau đó, bạn sẽ nhanh chóng quay trở lại thực tế và không bao giờ bị mắc kẹt trong đó", Yarrow cho biết.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Vì sao cá vòi voi nhìn được ở nơi u tối?

Vì sao cá vòi voi nhìn được ở nơi u tối?

Một nghiên cứu vừa công bố đã tìm ra lời giải cho khả năng loài cá vòi voi có thể "nhìn" thấy ở môi trường nước u tối. Loài cá này sinh sống ở các khu vực lầy lội ở miền Trung và Tây Phi, với môi trường đủ các loại thực vật, bùn đất và khí bong bóng. Trước đây vài năm, người ta cứ nghĩ loài cá này bị

Đăng ngày: 27/10/2026
Vì sao nhân viên Ferrari không được phép mua siêu xe của hãng?

Vì sao nhân viên Ferrari không được phép mua siêu xe của hãng?

Nhiều người nghĩ làm việc cho Ferrari có thể hưởng một số đặc quyền, như chiết khấu dành cho nhân viên khi mua siêu xe của hãng. Thực tế hoàn toàn ngược lại.

Đăng ngày: 27/10/2026
Vì sao những người bỏ mạng trên đỉnh Everest sẽ phải nằm tại đó mãi mãi?

Vì sao những người bỏ mạng trên đỉnh Everest sẽ phải nằm tại đó mãi mãi?

Là đỉnh cao nhất thế giới, đỉnh Everest cao 8848,86 mét được coi là thử thách cuối cùng đối với vô số người đam mê leo núi.

Đăng ngày: 27/10/2026
Tại sao thời xưa có nhiều phi tần bị vô sinh? Đến khi khám nghiệm tử thi mới biết được sự thật quá đau buồn!

Tại sao thời xưa có nhiều phi tần bị vô sinh? Đến khi khám nghiệm tử thi mới biết được sự thật quá đau buồn!

Dù có hậu cung hàng ngàn giai nhân, số con cái của hoàng đế thời xưa không phải quá nhiều.

Đăng ngày: 26/10/2026
Giải thích thí nghiệm vì sao quả cam không chìm trong nước

Giải thích thí nghiệm vì sao quả cam không chìm trong nước

Lớp trắng bên trong phần vỏ quả cam chứa ít chất hòa tan và rất nhiều không khí nên sẽ nổi trên mặt nước.

Đăng ngày: 26/10/2026
Vì sao khi lên núi một mình lại phải mang theo muối và bột vôi?

Vì sao khi lên núi một mình lại phải mang theo muối và bột vôi?

Khi ngày càng có nhiều người lạc vào núi rừng, nhiều biện pháp phòng ngừa khi đi vào núi một mình cũng dần xuất hiện.

Đăng ngày: 25/10/2026
Chôn muộn vài năm, vì sao thi hài hoàng đế Trung Quốc vẫn nguyên vẹn?

Chôn muộn vài năm, vì sao thi hài hoàng đế Trung Quốc vẫn nguyên vẹn?

Dưới thời phong kiến, sau vài tháng hay vài năm, không ít hoàng đế Trung Quốc mới được chôn cất. Do đó, người xưa có những cách giúp thi hài không bị phân hủy.

Đăng ngày: 25/10/2026
Khoa Học News