Bánh xe khổng lồ 5.000 năm tuổi trên cao nguyên

Nằm giữa vùng đồng bằng nhưng không được chú ý trong nhiều thập kỷ, công trình đá cự thạch hình bánh xe kỳ lạ gần biển hồ Galilee, Israel, vẫn là một bí ẩn đối với các nhà khoa học.

Công trình bánh xe khổng lồ 5000 tuổi tại Israel

Theo Ancient Origins, tượng đài cổ đại bao gồm những vòng tròn đá khổng lồ tồn tại từ đầu thời đồ đồng. Tác giả và lý do những vòng tròn đá ra đời chưa được làm rõ. Tàn tích cổ đại này nằm trên cao nguyên Golan giữa Israel và Syria, hình thành từ những viên đá khổng lồ chất đống hình bánh xe. Theo ước tính, công trình được dựng bằng 40.000 tấn đá bazan màu đen, tạo thành ít nhất 5 vòng tròn đồng tâm, với ụ đá dùng để chôn cất ở chính giữa, Haaretz đưa tin.


Công trình trông giống một bánh xe khổng lồ khi nhìn từ trên cao. (Ảnh: Flickr).

Công trình mang tên Rujm el-Hiri trong tiếng Arab, có nghĩa "bãi đá của mèo hoang". Trong tiếng Do Thái, nó có tên Gigal Refaim, hay "bánh xe của người khổng lồ". Cách gọi này liên quan tới giống người khổng lồ Rephaite trong Kinh thánh, được cho là những người xây lên công trình tượng đài phức tạp.

Các nhà khoa học ước tính công trình có niên đại khoảng 5.000 năm tuổi. Ra đời từ đầu thời đồ đồng (năm 3.000 - 2.700 trước Công nguyên), Rujm el-Hiri có thể tồn tại cùng thời với tượng đài tiền sử Stonehenge ở Anh.

Theo Reuters, tầng trên mặt đất của công trình giống như tàn tích của những bức tường đá đổ nát. Hàng trăm cấu trúc bằng đá nằm rải rác dọc theo cánh đồng trải rộng. Khảo sát trên không do các nhà khảo cổ học tiến hành vào cuối những năm 1960 hé lộ đầy đủ quy mô và hình dáng của công trình.

Trong số 5 - 9 vòng tròn khổng lồ bao quanh nơi chôn cất ở trung tâm, vòng tròn lớn nhất rộng hơn 152m, cao 1 - 2,5m. Các vòng tròn không hoàn chỉnh, một số được nối với những bức tường ngắn, tạo thành hình nan hoa bánh xe.


Công trình được tạo thành từ 40.000 tấn đá bazan màu đen. (Ảnh: Wikimedia Commons).

Các bức tường có độ dày khá đồng nhất, từ 3,2 đến 3,3m. Những chuyên gia khảo cổ chưa rõ ụ đá để chôn cất ở chính giữa công trình đá cự thạch tiền sử này có ra đời cùng thời với những vòng tròn đá hay không. Bãi đá ở trung tâm cao 5m, đường kính 20 - 25m.

Rất ít đồ tạo tác quý giác được tìm thấy ở Rujm el-Hiri, do niên đại của công trình cũng như lịch sử bị cướp bóc, ngoại trừ một chiếc đinh ghim thời đồng đá. Các nhà khoa học cho rằng ụ đá trung tâm từng một thời lưu giữ trang sức và vũ khí. Công tác khai quật ở những gian phòng chứa có tường bao quanh không phát hiện đồ tạo tác, chứng tỏ chúng không được sử dụng để cất giữ đồ hoặc làm nơi sinh sống.

Một giả thuyết về mục đích của công trình là lịch chiêm tinh. Vào ngày hạ chí tháng 6 và đông chí tháng 12, mặt trời mọc thẳng hàng với những khe hở trên bãi đá. Một số nhà nghiên cứu tin rằng khu vực được sử dụng làm nơi thực hiện nghi thức quan sát chiêm tinh hoặc thờ cúng Mặt Trời trước khi xây dựng ụ đá chôn cất và ánh sáng Mặt Trời sẽ bị công trình ngăn lại vào những ngày đặc biệt.


Lối vào ụ đá ở trung tâm công trình. (Ảnh: Wikimedia Commons).

Dù một ngôi mộ nằm ở trung tâm bánh xe, các nhà khoa học không tìm thấy hài cốt con người bên trong. Tiến sĩ Rami Arav, Giáo sư Tôn giáo và Triết học tại Đại học Nebraska, Mỹ, cho rằng điều này là do quá trình mai táng bao gồm lọc xương cốt thông qua các loài chim hoặc thú hoang. Sau đó, hài cốt người chết được người địa phương thu nhặt và đặt trong những chiếc hộp.

Vấn đề người xây dựng công trình còn phức tạp hơn. Theo ước tính của các nhà khoa học, tượng đài khổng lồ này cần hơn 25.000 ngày làm việc để xây dựng. Ngoài ra, việc thu gom và vận chuyển đá đòi hỏi một hệ thống trợ giúp rất lớn, rất khó thực hiện với những cộng đồng du cư.

TIN CŨ HƠN
Giải mã bí ẩn xác ướp mỹ nhân

Giải mã bí ẩn xác ướp mỹ nhân "ngủ yên" 2.000 năm

Nàng đã ngủ yên hơn 2.000 năm. Nhưng lạ lùng thay, kinh qua từng ấy thời gian, gương mặt, làn da, mái tóc người đẹp vẫn còn nguyên vẹn. Xác ướp “mỹ nhân” nổi tiếng bậc nhất Trung Quốc ấy ẩn giấu bí mật gì?

Đăng ngày: 28/01/2026
14 bí ẩn mà khoa học chưa thể tìm ra lời giải thích

14 bí ẩn mà khoa học chưa thể tìm ra lời giải thích

Nền văn minh nhân loại đã ủy thác nhiệm vụ giải mã những bí ẩn cho khoa học. Không phụ sự mong đợi đó, khoa học đã giải mã được hầu hết các hiện tượng từ đơn giản cho đến siêu nhiên trên khắp hành tinh.

Đăng ngày: 13/01/2026
Nhà tiên tri Vanga và những dự đoán về các thảm họa

Nhà tiên tri Vanga và những dự đoán về các thảm họa

Không có nhiều người tin vào tiên đoán của những nhà tiên tri. Tuy nhiên, người ta không thể làm ngơ khi những tiên đoán đó thành hiện thực tới 70%. Hãy cùng xem các tiên tri của Vanga qua bài viết dưới đây

Đăng ngày: 09/01/2026
Người thuận tay trái và 16 sự thật

Người thuận tay trái và 16 sự thật "gây sốc"

Thuận tay trái luôn là đề tài rất được mọi người chú ý nhưng dù cho có hàng loạt nghiên cứu đã được công bố thì vẫn có khá nhiều bí ẩn về những người thuận tay trái mà bạn chưa biết đấy.

Đăng ngày: 07/01/2026
Li kì người đàn ông đến Nhật từ một quốc gia không tồn tại

Li kì người đàn ông đến Nhật từ một quốc gia không tồn tại

Theo lời kể của các hành khách tại sân bay, người đàn ông da trắng bí ẩn nói tiếng Pháp, biết chút ít tiếng Nhật và một vài ngôn ngữ khác.

Đăng ngày: 02/01/2026
Những sự kiện thần bí nổi tiếng trong lịch sử

Những sự kiện thần bí nổi tiếng trong lịch sử

Trong lịch sử tồn tại rất nhiều sự kiện thần bí vượt ngoài tầm hiểu biết của nhân loại và ngoài khả năng giải thích của khoa học.

Đăng ngày: 28/12/2025
Thần số học và ý nghĩa bí ẩn của 12 con số

Thần số học và ý nghĩa bí ẩn của 12 con số

Bạn có biết rằng đằng sau các con số từ 1 đến 12 luôn tồn tại những bí ẩn mà chỉ khi nào tiếp cận với thần số học, bạn mới có thể hiểu được?

Đăng ngày: 26/12/2025
Khoa Học News