Khoa Học News

Bão vũ trụ rộng 1.000km xoay tròn phía trên Bắc Cực

Quan sát vệ tinh giúp các nhà nghiên cứu xác nhận sự tồn tại của bão vũ trụ, khối plasma khổng lồ trút electron xuống tầng thượng quyển của Trái đất.

Nhóm nhà khoa học đứng đầu là Đại học Sơn Đông ở Trung Quốc quan sát cơn bão khổng lồ thông qua vệ tinh hôm 20/8/2014. Họ phân tích dữ liệu vệ tinh để xây dựng hình ảnh 3D của hiện tượng ở tầng điện ly của Trái đất, nơi khí quyển hành tinh tiếp giáp với khoảng không vũ trụ. Các nhà nghiên cứu phát hiện khối plasma xoay tròn hoạt động rất giống gió bão trên Trái đất. Nhưng khác với bão nhiệt đới ở bề mặt Trái đất, bão vũ trụ trút mưa electron xuống thay vì trút nước.


Hình ảnh 3D của khối plasma. (Ảnh: PA).

Cơn bão vũ trụ trải rộng 1.000km phía trên Bắc Cực xoay ngược chiều kim đồng hồ rất giống bão nhiệt đới ở Bắc bán cầu, và kéo dài gần 8 giờ trước khi tan rã. Vùng trung tâm của cơn bão khá tĩnh lặng, tương tự phiên bản trên Trái đất. Nó cũng có nhiều nhánh xoắn ốc và lưu thông rộng.

Bão vũ trụ có nhiều ảnh hưởng quan trọng đến hiệu ứng thời tiết không gian như gia tăng lực cản vệ tinh, nhiễu loạn liên lạc vô tuyến tần số cao và tăng lỗi ở radar vượt đường chân trời, định vị vệ tinh và hệ thống liên lạc. Theo nghiên cứu công bố hôm 26/2 trên tạp chí Nature Communications, quá trình vận động của bão vũ trụ cũng giữ vai trò thiết yếu trong tương tác giữa gió sao và nhiều hệ thống khác trên Mặt trời.

Thời tiết vũ trụ trở thành trọng tâm nghiên cứu từ những năm 1950 do sự ra đời của công nghệ vệ tinh và những cơn gió vũ trụ đầu tiên được quan sát vào cuối thập kỷ. Giới nghiên cứu cho rằng bão vũ trụ cũng có thể xảy ra gần các hành tinh khác và mặt trăng có từ trường và plasma. Plasma là trạng thái vật chất trong đó một loại khí trở nên nóng tới mức những nguyên tử của nó tách thành electron và ion chuyển động độc lập, dễ dàng bị ảnh hưởng bởi tác động như lực hút và đẩy của từ trường Trái đất.

"Trước đây, chúng tôi thậm chí không chắc chắn bão plasma vũ trụ có tồn tại hay không, việc chứng minh được điều này bằng dữ liệu quan sát thật ấn tượng. Bão nhiệt đới gắn liền với nguồn năng lượng khổng lồ, còn bão vũ trụ chắc chắn hình thành từ quá trình năng lượng gió mặt trời và hạt tích điện di chuyển nhanh và nhiều vào tầng thượng quyển của Trái đất", Mike Lockwood, giáo sư vật lý môi trường vũ trụ ở Đại học Reading, cho biết.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Phát hiện siêu Trái đất kim cương có khả năng “tái sinh”

Nhờ kính viễn vọng James Webb, các nhà thiên văn học phát hiện hành tinh dung nham nóng rực cấu tạo từ kim cương phát triển khí quyển thứ hai sau khi sao chủ phá hủy khí quyển ban đầu.

Đăng ngày: 01/06/2026
Tổng quan về sao Mộc

Tổng quan về sao Mộc

Sao Mộc hay Mộc tinh là hành tinh thứ năm tính từ Mặt Trời và là hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 26/05/2026
Tổng quan về sao Thủy

Tổng quan về sao Thủy

Sao Thủy hay Thủy Tinh là hành tinh nhỏ nhất và gần Mặt Trời nhất trong tám hành tinh thuộc Hệ Mặt Trời, với chu kỳ quỹ đạo bằng 88 ngày Trái Đất.

Đăng ngày: 15/05/2026
Hành tinh "siêu Trái Đất" có thể chứa sự sống

Hành tinh "siêu Trái Đất" có thể chứa sự sống

Một ngoại hành tinh ở cách 111 năm ánh sáng có thể là phiên bản lớn của Trái Đất với những điều kiện phù hợp cho sự sống.

Đăng ngày: 10/05/2026
Vì sao Mặt trời phát sáng và phát nhiệt?

Vì sao Mặt trời phát sáng và phát nhiệt?

Mặt trời giống như một quả cầu lửa nóng bỏng, chói chang. Hàng giờ hàng phút nó đều bức xạ một năng lượng lớn, phát ra ánh sáng và nhiệt trong vũ trụ, trong đó có Trái Đất chúng ta.

Đăng ngày: 10/05/2026
50.000 dải thiên hà rực rỡ trên bản đồ vũ trụ 3D

50.000 dải thiên hà rực rỡ trên bản đồ vũ trụ 3D

Một tấm bản đồ 3D gần như hoàn chỉnh nhất về vũ trụ do chương trình khảo sát Two Micron All-Sky Survey, còn gọi 2MASS tạo nên, cho thấy, 50.000 dải thiên hà rực rỡ tồn tại giữa ánh sáng hồng ngoại trong vũ trụ.

Đăng ngày: 06/05/2026
Những sự thật thú vị về vũ trụ có thể bạn chưa biết

Những sự thật thú vị về vũ trụ có thể bạn chưa biết

Cho tới nay, thế giới vũ trụ rộng lớn vẫn còn là chứa đựng nhiều điều bí ẩn mà khoa học hiện đại vẫn chưa khám phá hết.

Đăng ngày: 05/05/2026
Khoa Học News