Bất ngờ phát hiện "quái thú" tiền sử từng tung hoành ở Việt Nam

Tại di chỉ Na Dương các nhà khoa học đã phát hiện hóa thạch của một loài cá sấu chưa từng được biết đến trước đây, là đại diện lâu đời nhất của họ hàng cá sấu Mã Lai ở châu Á.

Lưu vực Na Dương nằm ở tỉnh Lạng Sơn, gần biên giới Trung Quốc là một trong số ít các khu vực ở Đông Á và Đông Nam Á có chuỗi trầm tích lục địa hoàn chỉnh từ giai đoạn giữa Thế Eocen sang giai đoạn giữa Thế Oligocen. Lưu vực này là một phần trong đới đứt gãy Cao Bằng - Tiên Yên và có diện tích 45km². Hệ tầng Na Dương dày 240m với phần trên 140  hiện ra ở mỏ than lộ thiên Na Dương.

Hóa thạch có niên đại 35 đến 39 triệu năm. (Ảnh minh họa).

Tại đây, người ta đã phát hiện hóa thạch của một loài cá sấu chưa từng được biết đến trước đây. Bộ xương dài gần 4 mét được bảo tồn gần như nguyên vẹn, thuộc nhóm cá sấu mõm dài, họ gharial. Hóa thạch có niên đại 35 đến 39 triệu năm, cung cấp thông tin mới về sự di cư của những con cá sấu từ quê hương chúng ở Bắc Phi và Tây Âu đến Đông Nam Á.

Những con cá sấu gharial có mõm dài và chuyên bắt cá. Các loài thuộc họ này hiện đang đứng trên bờ vực tuyệt chủng: cá sấu Mã Lai (Tomistoma schlegelii) ở bán đảo Mã Lai, đảo Borneo, đảo Sumatra và đảo Java; cá sấu Ấn Độ (Gavialis gangeticus) ở Nepal và Ấn Độ.

Mặc dù các nhà khoa học trên thế giới đã tiến hành nhiều nghiên cứu về gene, hiện vẫn chưa có bằng chứng nào đủ thuyết phục cho thấy mối liên hệ chính xác giữa các loài cá sấu này.

Loài cá sấu vừa được phát hiện tại di chỉ Na Dương được đặt tên là Maomingosuchus acutirostris (“acutirostris” trong tiếng Latinh có nghĩa là “loài mõm nhọn").

Chúng cùng với những loài cá sấu được phát hiện từ trước tại miền Nam Trung Quốc và Thái Lan - là đại diện lâu đời nhất của họ hàng cá sấu Mã Lai ở châu Á.

Orientalosuchus mõm ngắn và Maomingosuchus mõm dài, đều sống trong những hồ nước tại miền Bắc Việt Nam. (Ảnh minh họa).

"Các dữ liệu cho thấy họ hàng của cá sấu Mã Lai đã đến Đông Nam Á ba lần riêng rẽ. Cuộc "viễn chinh" đầu tiên của loài Maomingosuchus từ Bắc Phi và Tây Âu sang Đông Á đã diễn ra vào thời kỳ Eocene, hơn 39 triệu năm trước", Giáo sư Tobias Massonne thuộc Trung tâm Tiến hóa Con người và Môi trường Cổ sinh Senckenberg tại Đại học Tübingene cho biết.

Năm 2019, nhóm nghiên cứu đã phát hiện một loài cá sấu chưa từng được biết đến trước đây (Orientalosuchus naduongenesis), dài khoảng hai mét, cũng tại địa điểm này.

Orientalosuchus mõm ngắn và Maomingosuchus mõm dài, đều sống trong những hồ nước tại miền Bắc Việt Nam. Họ hàng gần của cả hai loài cũng sống vào thời điểm tương tự ở miền Nam Trung Quốc và Thái Lan.

Ba khu vực nơi tìm thấy Maomingosuchus và họ hàng của Orientalosuchus rất gần nhau, điều đáng chú ý là chúng là những loài khác biệt và không có loài nào xuất hiện cùng lúc ở cả ba khu vực. Đây là bằng chứng về sự đa dạng của cá sấu ở châu Á tại thời điểm đó.

• Cá vàng, loài cá đáng thương nhất trên hành tinh của chúng ta
• Máy bay lớn nhất thế giới bay cao kỷ lục
• Ngư dân Campuchia bắt được cá nước ngọt lớn nhất thế giới trên sông MeKong

Từ khóa liên quan:

hóa thạch cá sấu

loài cá sấu chưa từng được biết đến

cá sấu Maomingosuchus acutirostris

họ hàng của cá sấu mã lai

di chỉ Na Dương

cá sấu gharial mõm dài

chuỗi trầm tích lục địa hoàn chỉnh

Tobias Massonne