Biến đổi khí hậu sẽ làm virus thây ma cổ đại hồi sinh?

Các lớp băng ở Bắc Cực đóng vai trò là "nhà tù" nhốt những loại virus, vi khuẩn cổ đại từ thời tiền sử, một số trong số chúng tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh cho con người.

Biến đổi khí hậu đã khiến nhiệt độ trung bình trên thế giới ấm lên khiến một lượng lớn băng tan chảy và giải phóng vi khuẩn, virus khỏi "nhà tù" băng giá, nơi đã nhốt chúng trong hàng triệu năm.


Lớp băng cổ đại ở vùng Viễn Đông Nga đang tan chảy nhanh chóng do vấn đề biến đổi khí hậu gây ra, chúng có thể giải phóng nhiều loại virus mà thế giới chưa biết đến. (Ảnh: Live Science).

Khi những virus được tự do, nó có thể mang mầm bệnh chưa được khoa học biết đến, tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm sang người hoặc các động vật khác.

Nhà sinh học Jean-Michel Claverie, Đại học Aix-Marseille (Pháp) cảnh báo: "Trái Đất đang ấm lên, làm các khối băng vĩnh cửu tiếp tục tan nhanh. Điều này sẽ giải phóng các loại virus, vi khuẩn đã tồn tại hàng triệu năm trong băng và chúng tiềm ẩn nguy cơ lây lan các mầm bệnh mà khoa học chưa được biết đến".

Cho đến nay, các nhà khoa học mới chỉ nghiên cứu các loại virus trong băng vĩnh cửu lây nhiễm với các sinh vật đơn bào được gọi là amip do chúng vô hại với con người và các động vật khác.

Claverie giải thích: "Chúng tôi sẽ không bao giờ mạo hiểm và thế giới không thể chấp nhận rủi ro khi nghiên cứu những loại virus thây ma trên các loài động vật có vú hiện đại".

Cho đến nay, các nhà khoa học đã phát hiện ra khoảng hơn 10 loại virus trong lớp băng vĩnh cửu, chúng trú ẩn từ những đám lông voi ma mút cho đến trong ruột hóa đá của một con sói Siberia.

Dưới đây là một số loại virus "thây ma" mà khoa học đã khám phá từ Bắc Cực

Pithovirus sibericum là một trong những loại virus lớn nhất từng được tìm thấy, hơn 30.000 năm tuổi.

Chúng dài khoảng 1,5 micromet, hình bầu dục có thành dày với một lỗ ở một đầu và nó có cấu trúc nút chai hoặc lưới giống như tổ ong.

Vào năm 2000, trong quá trình các nhà khoa học săn lùng các mầm bệnh chưa biết, đã phát hiện ra loại virus này trong lõi của lớp băng vĩnh cửu cổ đại ở Siberia (vùng Viễn Đông Nga).

Các nhà nghiên cứu đã đặt tên cho virus này theo tiếng Hy Lạp có tên là "pithos", có nghĩa là chiếc vò hai quai.

Những đồ vật này được người Hy Lạp cổ đại sử dụng để đựng rượu và thức ăn. 

Mollivirus sibericum được tìm thấy đông lạnh trong cùng một mẫu băng vĩnh cửu 30.000 năm tuổi ở Siberia giống như virus Pithovirus sibericum. 

Virus này có hình cầu được bao quanh bởi một lớp bảo vệ có lông và có thể tạo ra, cũng như giải phóng 200 đến 300 virus mới từ mỗi amip mà nó lây nhiễm.

Mặc dù Mollivirus sibericum không gây nguy hiểm cho con người và các động vật khác, nhưng việc phát hiện ra hai loại virus cổ xưa trong một mẫu duy nhất cho thấy mầm bệnh không hoạt động vẫn có thể ẩn nấp trong lớp băng vĩnh cửu.


Virus Pithovirus voi ma mút được tìm thấy trong một cụm lông voi ma mút. (Ảnh: Live Sciecne).

Pithovirus voi ma mút là chủng Pithovirus thứ hai được phát hiện từ một cụm lông voi ma mút hóa đá, có niên đại khoảng hơn 27.000 năm tuổi trên bờ sông Yana, vùng Viễn Đông nước Nga. 

Chúng dài 1,8 micromet và có cấu trúc dạng nút chai. Vật chủ duy nhất của nó là amip.

Claverie và các đồng nghiệp của ông đã mô tả Pithovirus voi ma mút trong một nghiên cứu được công bố vào ngày 14/2 trên tạp chí Virus.

Nghiên cứu đã xác định được 13 loại virus "thây ma" hồi sinh từ lớp băng vĩnh cửu ở Siberia.

Ba trong số đó bao gồm virus Pithovirus mammoth, Megavirus mammoth và Pandoravirus mammoth, tất cả đều được phát hiện trong cùng một khối băng thời tiền sử có chứa lông voi ma mút. 

Pandoravirus yedoma là loại virus lâu đời nhất được hồi sinh từ lớp băng vĩnh cửu cho đến nay, hơn 48.500 tuổi. Chúng có một nhân lớn hình quả trứng và dài 1 micromet.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra chúng trong lớp trầm tích băng giá dưới một hồ nước ở Yukechi Alas, vùng Viễn Đông Nga.

Đây là một trong 13 loại virus "thây ma" được công bố trong nghiên cứu trên.

Việc con người lạm dụng và sử dụng quá mức nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ) đang đẩy nhanh vấn đề nóng lên toàn cầu. 

Biến đổi khí hậu ngày càng tác động xấu đến đời sống con người, động vật. Và ngày nay nhân loại còn đang phải đối mặt với những dịch bệnh mới từ những loại virus cổ đại ở Bắc Cực.

TIN CŨ HƠN
Những điều cần biết về loại virus gây tỷ lệ tử vong 70% tại Ấn Độ

Những điều cần biết về loại virus gây tỷ lệ tử vong 70% tại Ấn Độ

Cho đến thời hiện tại, vẫn chưa có vaccine phòng ngừa hoặc phương pháp điều trị khỏi bệnh một khi nhiễm virus Nipah. Bệnh có tỷ lệ tử vong lên tới khoảng 70%.

Đăng ngày: 28/01/2026
Việt Nam ra mắt giống ngô hoa quả ngọt ăn trực tiếp không cần luộc, hấp hay nướng

Việt Nam ra mắt giống ngô hoa quả ngọt ăn trực tiếp không cần luộc, hấp hay nướng

Viện nghiên cứu và phát triển cây trồng vừa cho ra đời loại ngô hoa quả có thể ăn trực tiếp mà không cần luộc, hấp, nướng. Ngô có độ ngọt cao, mọng nước hơn dưa hấu.

Đăng ngày: 25/01/2026
Gián khổng lồ tưởng tuyệt chủng cách đây 80 năm bất ngờ xuất hiện ở Úc

Gián khổng lồ tưởng tuyệt chủng cách đây 80 năm bất ngờ xuất hiện ở Úc

Một sinh viên ngành sinh học của Đại học Sydney ở Úc đã bất ngờ phát hiện ra một con gián khổng lồ thuộc loài gián ăn gỗ Panesthia lata tưởng chừng như đã tuyệt chủng từ những năm 1930.

Đăng ngày: 22/01/2026
Lý giải được tại sao cây có hình dạng lá khác nhau

Lý giải được tại sao cây có hình dạng lá khác nhau

Theo các nhà khoa học Đức, protein có tên LMI1 chịu trách nhiệm về sự phát triển và hình dạng của lá cây cũng như hình thành loại lá biến đổi, tức là các sợi râu mà cây sử dụng để leo.

Đăng ngày: 16/01/2026
Vi khuẩn Deinococcus radiodurans, sinh vật duy nhất chịu được bức xạ cao

Vi khuẩn Deinococcus radiodurans, sinh vật duy nhất chịu được bức xạ cao

Liệu một loại vi khuẩn khiêm tốn có thể nắm giữ chìa khóa để sống sót qua bức xạ vũ trụ?

Đăng ngày: 14/01/2026
Bí mật loài kiến khổng lồ có khả năng chữa vết thương cho đồng loại

Bí mật loài kiến khổng lồ có khả năng chữa vết thương cho đồng loại

Loài kiến Matabele châu Phi có thể trở thành y tá, chăm sóc cho đồng loại bị thương khi chúng tham gia kiếm mồi.

Đăng ngày: 12/01/2026
Mẹo giữ quất tươi lâu, không bị héo lá, rụng quả trong Tết

Mẹo giữ quất tươi lâu, không bị héo lá, rụng quả trong Tết

Trong văn hóa Việt Nam, cây quất được coi là một biểu tượng của sự bình an, may mắn và sự tươi mát.  Vì vậy, nếu để quất bị héo trong năm mới là rất kiêng kỵ.

Đăng ngày: 12/01/2026
Khoa Học News