Cá heo "phát minh" kỹ thuật lặn xoay để săn mồi

Cá heo Risso chuyên săn mồi ở độ sâu 600m dưới mặt biển xoay tròn cơ thể trong lúc lặn để có thể lao qua nước cực nhanh.

Cá heo Risso lặn nhanh và hiệu quả để bắt mồi ở độ sâu hàng trăm mét bằng cách xoay cơ thể trong lúc bơi qua làn nước ở tốc độ cao. Loài cá heo mặt tròn này nhả khí trong phổi, sau đó lặn theo đường gần như thẳng đứng, xoay tới 3 vòng hoàn chỉnh khi xuyên qua nước biển. Các nhà nghiên cứu gọi đây là kỹ thuật lặn xoay. Kỹ thuật này có thể giúp cá heo Risso nhanh chóng tiếp cận lớp nước chứa nhiều mực, cá và loài giáp xác, đồng thời sử dụng tối ưu năng lượng và oxy. Nhờ đó, hoạt động lặn mang lại nhiều lợi ích hết mức có thể, theo nhà nghiên cứu Fleur Visser ở Đại học Amsterdam.


Cá heo Risso gần quần đảo Azores ở Đại Tây Dương. (Ảnh: Alamy)

Visser và cộng sự nhận thấy cá heo Risso (Grampus griseus) xoay vòng ở mặt nước trước khi lặn. Để tìm hiểu những con vật đang làm gì, các nhà nghiên cứu gắn máy đo sinh học cho 7 con cá heo gần đảo Terceira của Bồ Đào Nha để ghi chép dữ liệu về âm thanh, chuyển động 3D và độ sâu, thu thập thông tin về tổng cộng 226 lần lặn với độ sâu từ 20 đến 623 m.

Đối với hoạt động lặn sâu hơn, cá heo bắt đầu đập mạnh vây và xoay cơ thể từ phải sang trái kết hợp thở mạnh để giảm lực nổi. Sau đó, chúng bơi chúi xuống theo góc 60 độ và bắt đầu lặn xoay ở tốc độ cao, tiếp đó là lướt nhanh, đạt tốc độ trung bình 9 km/h và độ sâu trung bình 426m. Cá heo Risso chỉ định vị bằng tiếng vang để tìm mồi ở tầng nước tối sau khi ngừng xoay tròn (khoảng 36 giây từ lúc bắt đầu lặn). Điều này cho thấy cá heo biết nơi có thức ăn và lên kế hoạch hoạt động lặn. Chúng sẽ ở dưới nước trong gần 10 phút, bao gồm thời gian săn mồi.

Ngược lại, lặn ở vùng nước nông không cần thao tác xoay. Cá heo lặn xuống độ sâu trung bình 178m ở tốc độ 7km/h, bắt đầu định vị bằng tiếng vang gần như ngay khi chúng lặn. Thời gian của những chuyến lặn nông cũng ngắn hơn, cá heo trở lại mặt nước để lấy dưỡng khí sau khoảng 6 phút.

Trong cả hai trường hợp, cá heo mất cùng một khoảng thời gian từ khi lặn tới lúc tiếp cận con mồi, theo Visser. Lặn xoay xuống vùng nước sâu thường diễn ra vào ban ngày trong khi các chuyến lặn nông diễn ra chủ yếu vào bình minh hoặc hoàng hôn. Hành vi này có thể được lý giải bởi con mồi ưa thích của cá heo. Chúng nhắm tới con mồi thuộc lớp nước phân tán sâu, trong đó nhiều loài sinh vật biển tới gần mặt nước vào buổi tối để kiếm ăn và lặn xuống vùng biển sâu hơn vào hoàng hôn để tránh động vật săn mồi. "Cá heo thực sự biết trước nơi chúng cần bơi tới và kiểu lặn cần áp dụng để tới đó", Visser kết luận.

TIN CŨ HƠN
Top 72 loài động vật biển lớn nhất thế giới

Top 72 loài động vật biển lớn nhất thế giới

Thật là thú vị khi những động vật lớn nhất sống dưới biển không phải là cá mà là thú (động vật có vú).

Đăng ngày: 31/03/2026
San hô là động vật hay thực vật?

San hô là động vật hay thực vật?

San hô là các sinh vật biển thuộc lớp San hô (Anthozoa) tồn tại dưới dạng các thể polip nhỏ giống hải quỳ, thường sống thành các quần thể gồm nhiều cá thể giống hệt nhau.

Đăng ngày: 26/03/2026
Loài cá “vũ trang” như chiến binh độc đáo ở biển Đông

Loài cá “vũ trang” như chiến binh độc đáo ở biển Đông

Những con cá quả thông "vũ trang" bản thân như những xe bọc thép hầm hố, là sinh vật gây thích thú có ở vùng biển Đông. Loài cá này yêu cầu ngặt nghèo về điều kiện sống.

Đăng ngày: 21/03/2026
Loài cá

Loài cá "yêu" ầm ĩ đến mức… làm cá heo bị điếc

Mỗi mùa xuân, loài cá này sẽ tập trung ở khu vực đồng bằng sông Colorado, phía Bắc Vịnh Mexico và đồng loạt cất tiếng gọi bạn tình.

Đăng ngày: 21/03/2026
Khe vực Mariana - Nơi sâu nhất đại dương có điều gì huyền bí?

Khe vực Mariana - Nơi sâu nhất đại dương có điều gì huyền bí?

Ngày 26/3/2012, đạo diễn Hollywood James Cameron đã điều khiển con tàu Deepsea Challenger đi xuống độ sâu 10.898 mét và thiết lập một kỷ lục thế giới về việc lặn một mình xuống nơi sâu nhất đại dương – khe vực Mariana.

Đăng ngày: 21/03/2026
Cá mập đầu búa - một trong những loài cá mập kì dị nhất thế giới

Cá mập đầu búa - một trong những loài cá mập kì dị nhất thế giới

Cá mập đầu búa là những thợ săn rất hung dữ, chúng chủ yếu săn những loài cá nhỏ, bạch tuộc, mực và một số loài động vật giáp xác...

Đăng ngày: 18/03/2026
Top 6 loài cá to lớn nhất đại dương

Top 6 loài cá to lớn nhất đại dương

Thế giới đại dương rộng lớn với muôn vàn loài động vật khiến chúng ta phải khao khát được khám phá, từ hung tợn cho tới kỳ lạ với những khả năng đặc biệt, chúng dần thu hút sự tò mò của con người hơn.

Đăng ngày: 17/03/2026
Khoa Học News