Khoa Học News

Cận cảnh quá trình thu hoạch băng mùa đông để làm "máy lạnh" cho Hoàng đế vào cuối đời nhà Thanh

Những bức hình cũ của thời kỳ cuối nhà Thanh tái hiện lại mùa thu hoạch băng sầm uất ở Bắc Kinh.

Sau ngày đông chí, miền bắc Trung Quốc dần bước vào mùa lạnh nhất trong năm. Lúc này, một nhóm người bắt đầu bận bịu với công việc thu hoạch băng.


Khai thác băng trên sông hộ thành.

Trong thời đại chưa có tủ lạnh, người ta sử dụng đá kết băng để giải nhiệt, nhưng ưu đãi này chỉ thuộc về Hoàng đế và các vương thân quý tộc trong hoàng cung.

Thời điểm đó, họ sẽ thu hoạch băng trong mùa đông và trữ lạnh để sử dụng cho mùa hè. Công việc này đã được hình thành từ thời kỳ Thương Chu và đến khi tủ lạnh ra đời thì hoàn toàn biến mất.


Công đoạn cắt khối băng.

Ở thời nhà Thanh, hoạt động thu hoạch băng của Bắc Kinh được độc quyền bởi phủ Nội vụ và Công bộ. Theo đó, dân thường không được phép tiếp cận đến khu vực chuyên khai thác băng của Hoàng gia.

Vào mùa đông, hai bộ phận này sẽ chịu trách nhiệm lấy băng và vận chuyển vào kho trữ. Đến mùa hè, họ tiếp tục thực hiện quá trình cung ứng cho Hoàng cung, Vương phủ và các văn võ bá quan. Nếu dân thường muốn sử dụng băng đá lạnh thì phải đáp ứng đủ hai điều kiện là địa vị và giàu có.


Sử dụng dùi nhọn để đục băng.

Quyền lực của triều đình ở cuối thời nhà Thanh đã có sự suy giảm. Dân thường cũng nhân cơ hội để tham gia thu hoạch băng kinh doanh kiếm lời.

Sau khi nhà Thanh hoàn toàn bị diệt vong, chính quyền của Viên Thế Khải ban bố những địa điểm mà người dân có thể được khai thác băng. Đồng thời, người dân sẽ đăng ký giấy phép kinh doanh, đóng phí thuê mặt sông và phí nước cho cục Công vụ Bắc Kinh.

Từ đó, hàng loạt "công ty" khai thác và kinh doanh băng ra đời. Người dân đã có thể xóa tan cơn nóng ngày hè bằng đá lạnh.


Nhân công kéo băng từ sông vào bờ.

Các địa điểm khai thác băng của Bắc Kinh thời kỳ cũ nằm ở Bắc Hải, sông hộ thành, Thập Sát Hải (gồm 3 hồ ở phía bắc Bắc Kinh: Tiền Hải, Hậu Hải, Tây Hải),...

Sau lập đông hằng năm, người dân bắt đầu công đoạn làm sạch sông hồ, bao gồm việc bỏ các tạp vật (cỏ cây, rong rêu,...), dẫn nước dơ ra ngoài khu vực khai thác và xây đập tạm thời để trữ nước. Đến khi mùa đông giá rét đỉnh điểm, mặt nước kết băng với chiều dày nhất định thì nhân công có thể tiến hành thu hoạch.


Nhân công kéo khối băng vào hố trữ tạm thời.

Đương nhiên, nếu băng đá được khai thác trên hồ không đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh để sử dụng trực tiếp thì người ta chỉ dùng chúng để ướp lạnh thực phẩm, hoa quả và đồ uống cho mùa hè.

Băng đá được sử dụng trực tiếp phải được lấy trong khu vực sông hồ sạch và khoanh vùng chuyên biệt.


Băng được xếp ngay ngắn trong hố trữ.

Theo Tạp chí Dân quốc giới thiệu, quá trình khai thác và trữ băng được phân ra thành 13 công đoạn tương ứng với 13 nhóm nhân công chuyên trách.


Kho trữ băng được niêm phong chặt chẽ.

Việc chia nhỏ quá trình khai thác như vậy sẽ giúp băng đá không bị tan đáng kể cho đến khi được đưa đến khu tích trữ. Đồng thời, quy trình phải đảm bảo giảm thiểu sức ảnh hưởng của gió và ánh nắng hết mức có thể.


Băng được vận chuyển ra khỏi kho trữ trong mùa hè.

Công việc đầu tiên của quá trình khai thác là vẽ đường định hình trên băng rồi sau đó tiến hành cắt khối.

Kích thước của khối băng tiêu chuẩn có chiều dài 2,4 thước (gần 80cm), rộng 1,8 thước (gần 60cm), dày 1,2 thước (gần 40cm). Mỗi khối băng nặng tầm 100kg, không được quá to hoặc quá nhỏ, cũng không được bị vỡ góc. Những khối băng vỡ vụn không đủ tiêu chuẩn sẽ bị coi là hàng bỏ, không được vận chuyển đến kho trữ.


Băng được sử dụng để ướp lạnh hoa quả.

Thời gian khai thác băng mỗi năm kéo dài hơn 1 tháng. Trong giai đoạn này, nhân công hầu như phải làm việc xuyên đêm, vô cùng cực khổ.

Làm việc trên mặt băng trong cái lạnh cắt da cắt thịt là một sự dày vò đối với sức chịu đựng của con người. Hơn nữa, vận chuyển các khối băng lớn đòi hỏi tiêu hao thể lực rất nhiều. Đó chính là lý do vì sao cánh tay của các công nhân thường bị sưng trướng đau đớn.


Sạp bán thức uống lạnh trong mùa hè.

Các chủ tiệm ăn và cửa hàng buôn bán thịt sống quy mô lớn phải đặt hàng và trả tiền trước một năm. Theo đó họ sẽ không bị ảnh hưởng nếu giá băng trong năm sau bị tăng.

Các "công ty" kinh doanh băng cũng giữ lại một lượng đá lạnh nhất định để cung ứng cho các cửa hàng nhỏ dùng để ướp hoa quả, làm rượu mận, chè tuyết hoa và các loại đồ uống giải nhiệt trong mùa hè khác.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Kinh ngạc những địa điểm “ngoài hành tinh” trên trái đất

Kinh ngạc những địa điểm “ngoài hành tinh” trên trái đất

Những địa điểm "ngoài hành tinh" nổi tiếng ở Anh dưới đây có khung cảnh độc đáo, lạ kỳ như vùng đất ở hành tinh khác.

Đăng ngày: 03/10/2026
Chùm ảnh hoài niệm về Tết Trung Thu xưa

Chùm ảnh hoài niệm về Tết Trung Thu xưa

Nào ta cùng ngắm nhìn lại những hình ảnh về Tết Trung thu xưa để thấy được những phai nhạt đã loang dần theo năm tháng của những phong vị ngày xưa trong ngày tết truyền thống này.

Đăng ngày: 18/09/2026
Trung thu của tuổi thơ 8x, 9x mộc mạc nhưng thật đẹp và trong trẻo

Trung thu của tuổi thơ 8x, 9x mộc mạc nhưng thật đẹp và trong trẻo

Tết Trung thu có từ bao giờ, do ai là người đưa Tết này từ Trung Quốc vào nước ta vào khoảng thời gian nào thì chưa có tài liệu sử sách chính xác nào đề cập đến.

Đăng ngày: 18/09/2026
Loạt ảnh cũ quý giá nhất cuối thời nhà Thanh: Tử Cấm Thành và cuộc sống người dân được khắc họa rõ nét

Loạt ảnh cũ quý giá nhất cuối thời nhà Thanh: Tử Cấm Thành và cuộc sống người dân được khắc họa rõ nét

Được chụp từ 150 năm trước, loạt ảnh này là một trong những tài liệu quý giá nhất và chân thật về thời đại phong kiến lịch sử Trung Hoa.

Đăng ngày: 27/08/2026
Bên trong khách sạn Dubai 7 sao "quyền lực" nhất mạng xã hội

Bên trong khách sạn Dubai 7 sao "quyền lực" nhất mạng xã hội

Burj Al Arab ở Dubai là khách sạn 7 sao duy nhất trên thế giới, với những tiện ích xa xỉ như bãi đỗ trực thăng hay nội thất dát vàng...

Đăng ngày: 12/08/2026
Những bức ảnh siêu âm 4D sắc nét hiếm hoi về cảnh tượng động vật khi còn ở trong bụng mẹ

Những bức ảnh siêu âm 4D sắc nét hiếm hoi về cảnh tượng động vật khi còn ở trong bụng mẹ

Các nhà nghiên cứu tại National Geographic đã sử dụng máy ảnh nhỏ kết nối với máy siêu âm 4D để chụp ảnh các loài động vật khác nhau trong bụng mẹ vài tuần trước khi chúng chào đời.

Đăng ngày: 08/08/2026
3500 người sống trong thị trấn dưới lòng đất ở Australia

3500 người sống trong thị trấn dưới lòng đất ở Australia

Nhằm trốn cái nóng phía trên mặt đất, người dân Australia đã đào đất, xây dựng hẳn một thị trấn phía dưới lòng đất.

Đăng ngày: 20/07/2026
Khoa Học News