Cây cối cũng có thể biến thành "xác sống"

Lần đầu tiên, các nhà khoa học đã khám phá ra cách những vi khuẩn ký sinh có thể biến cây cối trở thành xác sống, như ở động vật.

Một loại vi khuẩn ký sinh có tên gọi phytoplasmas đã chiếm đoạt điều khiển các cơ quan sinh sản của cây, triệt sản vật chủ để cây vẫn sống, nhưng chỉ để làm lợi cho mầm bệnh. Như vậy, phytoplasmas đã biến cây chúng ký sinh thành "xác sống".

Trước đây, giới nghiên cứu từng phát hiện các loài ký sinh trùng khác đầu độc và kiểm soát bộ não của kiến, hay khiến chuột dễ bị ăn thịt hơn.

"Chúng tôi từng biết những ký sinh trùng này là kẻ điều khiển con rối, nhưng vẫn chưa nhận diện được cách giật dây của chúng. Hiện, lần đầu tiên, chúng tôi có thể hé lộ cách thao túng đáng sợ này ở thực vật", giáo sư Saskia Hogenhout thuộc Trung tâm John Innes ở Norwich, Anh cho biết.

Ký sinh trùng phytoplasmas trong nghiên cứu của bà Hogenhout đã điều khiển để cây chủ biến hoa thành lá, hy sinh khả năng sinh sản và trở nên phụ thuộc vào sự tồn tại của chúng. Hoa bị biến thành lá đã thu hút các con rầy tới và phát tán ký sinh trùng đi xa hơn nữa.

Cụ thể là, khi rầy ăn lá do hoa biến đổi thành, các vi khuẩn sẽ thâm nhập vào nó, kể cả tuyến nước bọt. Nếu các con côn trùng nhỏ dãi trong khi gặm nhấm cây khác, ký sinh trùng có thể lan truyền tới mô thực vật mới và bắt đầu tái lặp quá trình thao túng cây.

Cùng với các nhà khoa học thuộc Đại học Wageningen (Hà Lan), giáo sư Hogenhout và các cộng sự khám phá ra rằng, vi khuẩn phytoplasmas đã sản sinh ra một loại protein có tên gọi là SAP54 thiết yếu cho quá trình biến cây chủ thành "xác sống". Protein SAP54 phụ thuộc vào một họ protein thực vật có tên gọi là RAD23.

Hiện tại, con người đang phải dùng thuốc diệt sâu bọ để kìm hãm phytoplasmas "tác oai, tác quái". Điều này là vì, khả năng biến cây thành "xác sống" của chúng có thể làm ảnh hưởng tới các cây trồng, kể cả ngô, lúa mì, cà rốt, khoai tây, cà chua, rau cải và nho.

Giáo sư Hogenhout hy vọng, phát hiện của bà và các cộng sự có thể dẫn tới sự ra đời của những cách kiểm soát vi khuẩn ký sinh mới mà không cần dùng hóa chất diệt sâu bọ, thông qua việc phá vỡ 2 protein SAP54 và RAD23.

TIN CŨ HƠN
Loài cây đẹp nhưng cực độc - chạm nhẹ cũng khiến bạn

Loài cây đẹp nhưng cực độc - chạm nhẹ cũng khiến bạn "sống-không-bằng-chết"

Nhìn lá màu xanh, hình tim đẹp đến thế nhưng ai ngờ loài cây này chứa 1 chất độc có tính sát thương tinh thần kinh khủng.

Đăng ngày: 24/08/2025
Khám phá đảo Socotra - Nơi có cây độc đáo bậc nhất hành tinh

Khám phá đảo Socotra - Nơi có cây độc đáo bậc nhất hành tinh

Socotra, một hòn đảo của Yemen, là nơi có vài trăm loài động vật và thực vật không hề xuất hiện ở bất kỳ nơi nào khác trên trái đất.

Đăng ngày: 21/08/2025
Chanh ngón tay - Loại chanh giống trứng cá hồi đắt nhất thế giới

Chanh ngón tay - Loại chanh giống trứng cá hồi đắt nhất thế giới

Giá thành cho 1kg của loại quả này tới hàng triệu đồng nhưng giới nhà giàu Trung Quốc vẫn săn lùng đặt mua cho bằng được.

Đăng ngày: 18/08/2025
Khám phá thú vị về cây quất cảnh ngày Tết

Khám phá thú vị về cây quất cảnh ngày Tết

Cây quất là cây xanh, cây ăn quả rất quen thuộc với người dân Việt Nam, đặc biệt là mỗi dịp Tết đến xuân về.

Đăng ngày: 14/08/2025
Cận cảnh loài kiến sở hữu

Cận cảnh loài kiến sở hữu "bụng bia" cực bự

Kiến mật - loài kiến trông giống ong nhưng không phải là ong, tưởng là mang mật nhưng lại… không phải là mật.

Đăng ngày: 11/08/2025
Vi khuẩn Vibrio vulnificus là gì?

Vi khuẩn Vibrio vulnificus là gì?

Theo FDA, vi khuẩn Vibrio thường gây ra các triệu chứng tiêu hóa như tiêu chảy, nôn mửa và đau bụng.

Đăng ngày: 09/08/2025
Việt Nam vinh dự sở hữu 3 trong 10 loại quả hiếm nhất thế giới

Việt Nam vinh dự sở hữu 3 trong 10 loại quả hiếm nhất thế giới

Trong danh sách 10 loại trái cây được bình chọn là ngon và hiếm nhất thế giới, thì có tới 5 loại quả xuất hiện ở Việt Nam nhưng trong đó có 3 loại quả có nguồn gốc từ vùng Đông Nam Á.

Đăng ngày: 04/08/2025
Khoa Học News