Khoa Học News

Có gì bên dưới lớp cát sa mạc?

Nhắc đến sa mạc, chúng ta thường nghĩ ngay đến những cồn cát trắng trải dài bất tận. Bên dưới lớp cát đó là những gì?

Bí ẩn bên dưới cát sa mạc

Tất nhiên, câu trả lời cho câu hỏi trên sẽ thay đổi tùy theo vị trí của bạn. Cần nhớ rằng, cát trên sa mạc có thể luôn di chuyển một khối lượng rất lớn do ảnh hưởng từ gió.


Sa mạc thường được coi là một cảnh quan cằn cỗi và trống rỗng. (Ảnh: Getty).

Trên thực tế, có nhiều loại sa mạc, hoang mạc khác nhau. Chúng phụ thuộc vào địa hình vốn có của khu vực.

Đó có thể từng là các dãy núi, là đồng bằng, một khu rừng, hay thậm chí là đại dương bị che lấp ngay bên dưới lớp cát. Cũng không loại trừ đó là những hố sụt, luôn sẵn sàng chực chờ để "nuốt chửng" con mồi bên trên.

Theo National Geographic, lớp cát gần bề mặt của sa mạc được cấu tạo từ những hạt bụi thô và cát mịn. Chúng có thể gắn chặt với nhau để tạo thành một rãnh sâu hình gợn sóng dưới tác động của gió sa mạc.

Bên dưới lớp cát mịn là rất nhiều viên đá có kích thước như hòn sỏi. Chúng chủ yếu là đá trên đất liền, nhưng lâu ngày bị mài mòn do quá trình phong hóa của sông và những yếu tố khác.


Bên dưới lớp cát sa mạc là cả một thế giới bí ẩn. (Ảnh: iStock).

Sa mạc cũng có thể hình thành trên biển. Lúc này, biển sẽ là tác nhân đóng góp cho quá trình nghiền nát các tảng đá ven biển, hoặc dưới đáy biển. Rốt cuộc, chúng sẽ trở thành những hạt bụi, và đóng góp một phần cho sa mạc rộng lớn.

Dẫu vậy, quá trình này có thể kéo dài hàng ngàn hoặc hàng triệu năm.

Nếu tiếp tục đào sâu xuống, chúng ta có thể tìm thấy cát đã được nén chặt và biến đổi dưới áp lực để tạo thành một lớp sa thạch trầm tích, bao phủ lên nền đá của khu vực.

Tại đây, bí mật về những gì nằm bên dưới lớp sa mạc cát sẽ được hé lộ. Chúng thật ra cảnh quan vốn có của khu vực, trước khi bị một khối lượng cát khổng lồ bao phủ.

Vào năm 2010, các nhà khoa học từng tìm thấy bằng chứng về một hồ nước lớn có từ thời tiền sử bên dưới lớp cát của sa mạc Sahara. Nó được cho là đã hình thành từ khoảng 250.000 năm trước, khi sông Nile tràn vào khu vực qua một con kênh nhỏ.

Sự sống trên sa mạc


Con người đã và đang sinh sống tại các sa mạc từ hàng thiên niên kỷ. (Ảnh: Getty).

Sa mạc thường không có sông, suối. Bởi thế, sự sống tại đây là vô cùng hiếm hoi vì có rất ít loại động vật và thực vật có thể thích nghi với môi trường khắc nghiệt, khô cằn.

Mặc dù vậy, con người đã và đang sinh sống tại sa mạc từ hàng thiên niên kỷ. Nhiều bộ tộc và nền văn hóa khác nhau đã phát triển đời sống du mục như những người chăn nuôi cừu, dê, lạc đà, bò Tây Tạng.

Họ thường xuyên di chuyển qua một khu vực rộng lớn của sa mạc với đàn gia súc. Đích đến là phần rìa của sa mạc với đồng cỏ và đất để chăn nuôi.

Sa mạc cũng là nơi có nhiều nguồn tài nguyên khoáng sản quý hiếm. Thí dụ như nhiều sa mạc có cát màu đỏ là do chúng chứa các khoáng laterit. Hay như hoang mạc Great Basin ở Mỹ đã nổi tiếng là nguồn khai thác evaporit trong suốt nhiều năm.

Một số sa mạc giàu khoáng sản muối như sa mạc Atacama ở Chile là nơi khai thác natri nitrat - thành phần được dùng làm chất nổ và phân bón từ khoảng năm 1850.

Sa mạc cũng được xem là những nguồn năng lượng mặt trời quan trọng, do ít có mây che phủ. Bởi vậy, sa mạc đón nhận nhiều ánh nắng và có nhiều yếu tố thuận lợi để xây dựng các nhà máy năng lượng.

Giáo sư David Faiman đến từ Đại học Ben-Gurion từng chỉ ra rằng với công nghệ hiện tại, chúng ta có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu điện cho thế giới chỉ với 10% diện tích của sa mạc Sahara.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Con người có những khả năng đặc biệt mà đến khoa học cũng phải "lắc đầu ngao ngán" không lý giải được.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

AK-47 kể từ khi chính thức được đưa vào sử dụng năm 1949 cho đến nay vẫn luôn nắm giữ vị trí là khẩu súng trường phổ biến nhất và mang lại hiệu quả sử dụng cao nhất ở khắp nơi trên thế giới.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Dù là vật dụng nhỏ nhưng chúng thực sự là "quả bom nổ chậm", gây thiệt hại đến tính mạng bạn.

Đăng ngày: 24/09/2026
Trái Đất nặng bao nhiêu kg và làm cách nào để cân được nó?

Trái Đất nặng bao nhiêu kg và làm cách nào để cân được nó?

Trái đất là hành tinh thứ 3 trong Hệ Mặt Trời, hình thành cách đây 4,6 tỷ năm và là hành tinh duy nhất có sự sống.

Đăng ngày: 24/09/2026
7 nghi lễ hiến tế người sống rùng rợn nhất thế giới

7 nghi lễ hiến tế người sống rùng rợn nhất thế giới

Không ít nền văn hóa cổ đại lại coi "hiến tế người" một cách rùng rợn là điều rất bình thường trong cuộc sống của họ.

Đăng ngày: 24/09/2026
Bộ não loài người đang nhỏ dần và tương lai sẽ khó xuất hiện thiên tài như Newton, Einstein

Bộ não loài người đang nhỏ dần và tương lai sẽ khó xuất hiện thiên tài như Newton, Einstein

Ở châu Âu, kích thước bộ não đạt đỉnh như thời 10.000 - 20.000 năm trước, ngay trước khi con người phát minh ra nông nghiệp. Sau đó, bộ não trở nên nhỏ hơn.

Đăng ngày: 23/09/2026
Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Tổng thống Mỹ Obama, tỷ phú Donald Trump... là những người có chữ ký đẹp nhất trong lịch sử.

Đăng ngày: 22/09/2026
Khoa Học News