Khoa Học News

Công nghệ ướp xác xưa và nay

Những xác ướp lưu giữ nguyên vẹn qua hàng nghìn năm luôn là đề tài hấp dẫn đối với các nhà khoa học.

Bí ẩn công nghệ ướp xác xưa và nay

Dựa vào quá trình nghiên cứu những văn bản cổ xưa và xác ướp được khai quật trước đây, các nhà khoa học đã tiến hành lại quy trình ướp xác ngay trong thế kỷ 21 nhằm có cái nhìn sâu sắc hơn, góp phần giải mã những bí ẩn xoay quanh kỹ thuật tuyệt vời này.

Từ trước đến nay, quá trình ướp xác được các nhà nghiên cứu thu thập từ nhiều nguồn khác nhau: ghi chép của các sử gia Hy Lạp cổ, điển hình như của Herodotus, tranh vẽ trên tường trong các lăng mộ và những công cụ người xưa dùng để ướp xác từng được khai quật trước đây. Mặt khác, họ cũng tiến hành lấy mẫu và giải phẫu xác ướp thật nhằm suy luận ra kỹ thuật ướp xác. Tuy nhiên, tất cả các bằng chứng thu thập được vẫn chưa giải đáp được các bí ẩn trong quá trình ướp xác. Các thắc mắc chưa được giải đáp bao gồm Làm thế nào một con dao bằng đá núi lửa có thể rạch chính xác vào cơ thể? Quá trình ướp xác kéo dài bao lâu? Các kỹ thuật ướp đề cập đến trong văn bản cố có thật sự khả thi? May mắn thay, những câu hỏi trên đã được lý giải thông qua 2 nghiên cứu được thực hiện từ lâu nhưng mới vừa được công bố trên tạp chí Anatomical Recorrd.

2 thử nghiệm ướp xác trong thế kỷ 21


Quá trình ướp xác được tổng hợp từ rất nhiều các văn bản cổ, công cụ khai quật được và cả giải phẫu xác ướp cổ đại​

Nghiên cứu đầu tiên được thực hiện từ năm 1994 bởi nhà Ai Cập học Bob Brier và bác sĩ ngoại khoa Rob Wade. Khi đó, họ tiến hành ướp xác của một người đàn ông hiến tặng xác phục vụ khoa học. Brier sử dụng quá trình ướp xác được phát triển vào thời kỳ Tân vương quốc của Ai Cập cổ đại (1550-1069 BC). Đây được cho là phương pháp ướp xác khả thi và công phu nhất từng được biết tới.

Đầu tiên, Brier tạo ra Natri Cacbonat theo cách của người Ai Cập (trộn Canxi Cacbonat với Natri Bicacbonat), sử dụng nó để làm khô và lưu giữ thi hài. Trong quá trình thực hiện, họ sử dụng các công cụ ướp xác giống hệt với người xưa (cả về vật liệu lẫn thiết kế), thậm chí còn gắn một mảnh bùa bằng gỗ lên trên thi hài người chết sau khi ướp xác xong. Thi hài này được gọi là Mummab - trường hợp đầu tiên được ướp xác theo kỹ thuật của hoàng gia Ai Cập kể từ 2000 năm trước.

Trong thí nghiệm thứ 2, các nhà khoa học đến từ Hy Lạp và Thụy Sĩ cũng cố gắng thử lặp lại quá trình ướp xác người. Lần này, họ thử ướp 2 cẳng chân lấy từ cùng 1 thi hài theo 2 phương pháp khác nhau: dùng vải khô nóng để ướp xác tự nhiên, và dùng cách ướp nhân tạo bằng Natri Cacbonat (tương tự như cách của Brier). Kết quả cho thấy phương pháp vải khô nóng không thành công và 7 ngày sau đó, họ phải lập tức ngừng thí nghiệm. Ngược lại, chiếc chân thứ 2 được ướp bằng Natri Cacbonat thì hoàn toàn được ướp thành công sau khoảng 208 ngày.

Những phát hiện quan trọng


Việc lấy não ra qua đường lỗ mũi là việc làm vô cùng khó khăn và đầy ghê rợn.​

Dựa trên 2 nghiên cứu, ướp toàn bộ cơ thể và chỉ 1 chân, các nhà nghiên cứu đã có thêm hiểu biết về quá trình ướp xác đầy bí ẩn. Đâu tiên, Brier phát hiện ra rằng việc lấy não ra qua đường lỗ mũi là việc làm vô cùng khó khăn. Người ta phải dùng những công cụ có móc để thực hiện các thao tác khá ghê tởm, sau đó bơm nước vào não để khoáy lên và đổ hỗn hợp đó ra ngoài.

Trong nghiên cứu ướp chân, các nhà nghiên cứu đã tuân theo hướng dẫn của văn bản cổ là ngâm cơ thể trong Natri Cacbonat từ 30 đến 40 ngày. 30 ngày đầu tiên trôi qua, cẳng chân vẫn chưa có dấu hiệu gì là ướp thành công, mặc dù Natri Cacbonat đã ngăn chặn vi khuẩn và nấm mốc tấn công cơ bắp. Mãi tới 208 ngày sau đó thì chiếc chân mới được ướp thành công. Các nhà nghiên cứu cho rằng kết quả không được như mong muốn là do phòng thí nghiệm có nhiệt độ thấp và độ ẩm cao. Trong khi đó đối với điều kiện tại Ai Cập, nhiệt độ cao trong khi không khí khô.

Quan trọng hơn cả, xác được ướp trong thời hiện đại đã trở thành một chuẩn mực để so sánh với các xác ướp cổ đại. Toàn bộ tiểu sử của người hiến xác Mumbad và toàn bộ quá trình ướp xác đều được các nhà nghiên cứu ghi chép một cách cẩn thận. Dựa vào đó, các nhà khoa học khác trên thế giới có thể kiểm chứng giả thuyết ướp xác của họ bằng cách so sánh với Mumbad. Dù quá trình ướp xác vẫn chưa thể hoàn hảo như người xưa, nhưng các nỗ lực nghiên cứu đã cung cấp thêm nhiều hiểu biết, góp phần bóc tách được phần nào bức màn bí ẩn xoay quanh kỹ thuật xác ướp có từ 2000 năm trước.

TIN CŨ HƠN
23 phương pháp tra tấn rợn người thời Trung Cổ

23 phương pháp tra tấn rợn người thời Trung Cổ

Thời Trung Cổ, để giảm tỷ lệ tội phạm và những người ngồi tù, các lãnh chúa thường nghĩ ra những phương thức tra tấn vô cùng hà khắc.

Đăng ngày: 18/06/2026
Nhà vệ sinh trên máy bay hoạt động như thế nào?

Nhà vệ sinh trên máy bay hoạt động như thế nào?

Vào mùa hè, thời điểm mọi người đổ xô đi du lịch, các máy bay thương mại thường đông nghịt hành khách.

Đăng ngày: 13/06/2026
Khám phá bí ẩn của những người sống sót sau khi bị sét đánh

Khám phá bí ẩn của những người sống sót sau khi bị sét đánh

Các nhà khoa học đã khám phá ra bí ẩn của những người sống sót sau khi bị sét đánh.

Đăng ngày: 13/06/2026
Người tự nhận trở về từ năm 2028 "kể chuyện" xảy ra ở tương lai?

Người tự nhận trở về từ năm 2028 "kể chuyện" xảy ra ở tương lai?

Theo Daily Star, du hành không gian cho đến nay vẫn chỉ là câu chuyện khoa học viễn tưởng. Các nhà nghiên cứu hiện chưa đạt được bước đột phá trong lĩnh vực này.

Đăng ngày: 12/06/2026
Top 10 người có chỉ số IQ cao nhất thế giới

Top 10 người có chỉ số IQ cao nhất thế giới

Trên thế giới có những con người xuất chúng với chỉ số thông minh vượt trội như Albert Einstein, Stephen Hawking. Tuy nhiên, trong lịch sử thế giới có rất nhiều người có chỉ số IQ cao hơn hai nhà bác học trên.

Đăng ngày: 11/06/2026
Những bí ẩn được giấu trong các bức tranh nổi tiếng

Những bí ẩn được giấu trong các bức tranh nổi tiếng

Đằng sau những lớp sơn, lớp màu tạo nên các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng toàn thế giới là những hình họa mà họa sĩ đang muốn tìm cách giấu đi.

Đăng ngày: 10/06/2026
Nguồn gốc, ý nghĩa của lễ Phật Đản và những nghi thức nên làm trong ngày linh thiêng

Nguồn gốc, ý nghĩa của lễ Phật Đản và những nghi thức nên làm trong ngày linh thiêng

Phật đản là ngày lễ trọng đại được tổ chức hằng năm bởi cả hai hệ phái Phật giáo Nam Tông (Tiểu thừa) và Bắc Tông (Đại thừa).

Đăng ngày: 09/06/2026
Khoa Học News