Khoa Học News

Hóa thạch bộ gen vượn cáo tiết lộ nguồn gốc và sự tiến hóa của HIV cũng như các loại lentivirus khác ở linh trưởng

Theo một nghiên cứu do tiến sĩ Cédric Feschotte thuộc Đại học Texas - Arlington thực hiện, một loại retrovirus có liên quan với virus HIV có thể kết hợp ổn định với hệ gen của một số loài vượn cáo sống cách đây 4.2 triệu năm. Phân tích mới về virus làm suy giảm miễn dịch ở bộ bán hầu (pSIV) đã mang lại nhiều thông tin mới về sự tiến hóa của lentivirus.

Trong quá trình phân đôi, retrovirus kết hợp với nhiễm sắc thể của tế bào vật chủ. Nếu nguyên bào bị nhiễm gen của retrovirus, DNA của virus có thể được truyền lại từ bố mẹ sang con, cuối cùng bị đồng hóa và trở thành một phần trong nguyên liệu di truyền của vật chủ. Quá trình này xảy ra lặp đi lặp lại trong tiến trình tiến hóa, và đã làm nảy sinh nhiều loại retrovirus, khiến một phần hệ gen của nhiều loài động vật có xương sống tăng lên – khoảng 8% so với hệ gen người. Cho đến bây giờ, quá trình này được cho là rất hiếm xảy ra đối với lentivirus, một nhóm retrovirus hay ẩn mình gây tác động đến nhiều loài động vật có vú, trong đó có con người (dưới dạng virus gây suy giảm miễn dịch ở người HIV).

Gia đình vượn cáo tại Madagascar. (Ảnh: iStockphoto)

Dựa trên trình tự gen của các hóa thạch thu thập được từ nhiều loài vượn cáo khác nhau, các nhà nghiên cứu đã tái tạo được trình tự DNA hoàn thiện và nguyên bản của tổ tiên lentivirus bộ bán hầu. Khám phá về hai loài vượn cáo đặc hữu của Madagascar mắc virus độc lập nhưng gần như đồng thời và sự nhiễm pSIV dòng mầm đã cung cấp các bằng chứng cho thấy lentivirus đã xâm nhập lặp đi lặp lại vào dòng mầm của các loài bộ bán hầu.

Những phát hiện này mở đường cho các nghiên cứu chức năng trong tương lai về loại virus đã tuyệt chủng đồng thời nâng tầm hiểu biết của chúng ta về cơ chế sinh học của lentivirus, trong đó có HIV. Bên cạnh đó, đặc tính của loại virus cổ đại này ở vượn cáo đưa ra khả năng các loại retrovirus giống HIV vẫn lưu thông trong quần thể động vật có vú tại Madagascar ngày nay.

Tham khảo:
Gilbert et al. Parallel Germline Infiltration of a Lentivirus in Two Malagasy Lemurs. PLoS Genetics, 2009; 5 (3): e1000425 DOI: 10.1371/journal.pgen.1000425

Từ khóa liên quan:

gen

vượn cáo

HIV

lentivirus

linh trưởng

TIN CŨ HƠN
Thực vật kỳ dị sau thảm họa Fukushima

Thực vật kỳ dị sau thảm họa Fukushima

Thảm họa rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima của Nhật cách đây 2 năm dường như đã gây ra những hậu quả lâu lâu dài và một trong số đó là khiến thực vật trong vùng ảnh hưởng bị đột biến dị thường.

Đăng ngày: 29/05/2026
Cận cảnh loại bướm có tên trong sách đỏ Việt Nam

Cận cảnh loại bướm có tên trong sách đỏ Việt Nam

Theo “Sách đỏ Việt Nam”, bướm khế có tên khoa học là Attacus atlas, cấp độ đe dọa xếp vào mức R (Rare: Hiếm, có thể sẽ nguy cấp). Loài bướm này được ghi nhận có kích thước lớn nhất ở nước ta và trên thế giới.

Đăng ngày: 27/05/2026
Độc đáo loài xương rồng tự chết để tiếp tục tồn tại và lan rộng khắp sa mạc

Độc đáo loài xương rồng tự chết để tiếp tục tồn tại và lan rộng khắp sa mạc

Không giống các loại xương rồng khác trên thế giới thường phát triển theo chiều dọc, Creeping Devil phát triển theo chiều ngang và nằm trên mặt đất.

Đăng ngày: 12/05/2026
15 loại trái cây được bình chọn ngon nhất thế giới

15 loại trái cây được bình chọn ngon nhất thế giới

Chôm chôm, măng cụt, sầu riêng... là những loại trái cây được liệt vào danh sách quý hiếm và ngon nhất thế giới.

Đăng ngày: 05/05/2026
Loài sâu róm độc nhất thế giới

Loài sâu róm độc nhất thế giới

Trong các khu rừng nhiệt đới miền Nam Brazil có một loài sâu róm được người dân địa phương gọi là “chú hề lười biếng”, tên khoa học là Lonomia.

Đăng ngày: 04/05/2026
Ngắm nghía loài cây "quái vật nước dãi" xanh lè

Ngắm nghía loài cây "quái vật nước dãi" xanh lè

Trên dãy núi Andes hàng nghìn tuổi tồn tại một loài thực vật có bề ngoài kì lạ đến mức mà có thể khiến chúng ta nhầm tưởng rằng chúng không thuộc về Trái đất này.

Đăng ngày: 26/04/2026
Chiêm ngưỡng bông hoa trăm năm mới nở

Chiêm ngưỡng bông hoa trăm năm mới nở

Một cây họ Dứa cao 12 m trên dãy Andes chỉ nở hoa một lần duy nhất trong suốt thế kỷ.

Đăng ngày: 25/04/2026
Khoa Học News