Hội chứng màng não là gì?

Khi màng não bị tổn thương do nhiều nguyên nhân khác nhau, trên lâm sàng sẽ thấy biểu hiện của hội chứng màng não (meningismus).

Một số đặc điểm về cấu tạo và chức năng của màng não

Cấu tạo màng não

Màng não (meninx) gồm có 3 lớp

  • Màng cứng (dura mater): Là một màng xơ dày, dính chặt vào mặt trong xương sọ và gồm có hai lá. Trong khoang sọ hai lá này dính với nhau, chúng chỉ tách ra ở những chỗ tạo thành xoang tĩnh mạch.
  • Màng nhện (arachnoidea): Là một màng mỏng, gồm những sợi lỏng lẻo. Màng nhện nằm sát mặt trong của màng cứng.
  • Màng nuôi, hay còn gọi là màng mềm (pia mater): Dính sát tổ chức não, có nhiều mạch máu. Giữa màng nhện và màng nuôi có khoang dưới nhện chứa dịch não tủy.

Chức năng của màng não là bao quanh và bảo vệ não bộ, tủy sống và phần đầu của các dây thần kinh sọ não.

Khi màng não bị tổn thương do nhiều nguyên nhân khác nhau, trên lâm sàng sẽ thấy biểu hiện của hội chứng màng não (meningismus). Cần chú ý phân biệt với triệu chứng của đau cột sống cổ; ở người già, trẻ em và bệnh nhân hôn mê mặc dù có kích thích màng não nhưng các dấu hiệu thường biểu hiện không rõ hoặc thậm chí không có.

Loading...
Hội chứng màng não là gì?
Trường hợp mắc hội chứng màng não điển hình sẽ thấy bệnh nhân nằm "tư thế cò súng".

Phương pháp khám hội chứng màng não

Triệu chứng chức năng

  • Người bệnh mệt mỏi, vẻ mặt bơ phờ, môi khô, lưỡi bẩn, tăng cảm toàn thân, khát nước, đái ít.
  • Thân nhiệt thay đổi, mạch chậm, không đều, da và niêm mạc khô nóng, ăn uống kém.

Quan sát: các trường hợp có hội chứng màng não điển hình sẽ thấy bệnh nhân nằm "tư thế cò súng" (nằm nghiêng, đầu ngửa ra sau, hai tay co, hai đầu gối co sát bụng, lưng cong ra sau).

Đau đầu là triệu chứng hay gặp nhất, thường đau ở trán và sau gáy, đau tăng khi có tiếng động và ánh sáng, có lúc đau dữ dội. Đôi khi người bệnh hôn mê nhưng vẫn rên rỉ vì nhức đầu, trẻ em đang ngủ bỗng kêu thét lên.

  • Nôn dễ dàng, nôn vọt đột ngột không liên quan tới bữa ăn.
  • Táo bón thường xuất hiện từ ngày thứ 3-4 trở đi.

Triệu chứng thực thể

Dấu hiệu cứng gáy

  • Người bệnh nằm ngửa.
  • Thầy thuốc đặt tay vào vùng chẩm của người bệnh và gấp đầu bệnh nhân về phía trước.
  • Bình thường cằm của bệnh nhân đưa sát được vào ngực, dấu hiệu dương tính khi cằm bệnh nhân không đưa sát được vào ngực, do các cơ ở gáy bị cứng nên gấp cổ hạn chế và gây đau.

Chú ý: Trẻ nhỏ bình thường trương lực cơ cũng tăng nên khi khám cứng gáy, dấu hiệu cứng gáy ít có giá trị mà người ta nhấc bổng đứa bé lên, bình thường trẻ co hai chân và đạp chân tay nhưng trẻ viêm màng não thì cứ co chân mãi.

Hội chứng màng não là gì?
Đau đầu là triệu chứng hay gặp nhất, thường đau ở trán và sau gáy.

Dấu hiệu Kernig

  • Người bệnh nằm ngửa, đặt cẳng chân vuông góc với đùi, đùi vuông góc với thân mình.
  • Thầy thuốc nâng từ từ cẳng chân bệnh nhân lên thẳng trục với đùi.
  • Trường hợp tổn thương màng não, các cơ sau đùi và cẳng chân co cứng, không nâng cẳng chân lên được hoặc nâng lên được rất ít, hay bệnh nhân nhăn mặt kêu đau. Đó là dấu hiệu Kerrnig dương tính, được tính bằng góc tạo bởi cẳng chân và đùi.

Dấu hiệu Brudzinski trên hay Brudzinski chẩm

  • Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng.
  • Thầy thuốc đặt tay trái vào ngực bệnh nhân, tay phải nâng đầu bệnh nhân.
  • Dấu hiệu dương tính khi bệnh nhân đau gáy và hai chân co lại.

Dấu hiệu Bruzinski đối bên

  • Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng.
  • Thầy thuốc gấp cẳng chân một bên của bệnh nhân vào đùi, gấp đùi vào bụng.
  • Bình thường chân duỗi thẳng vẫn giữ nguyên tư thế, dấu hiệu dương tính khi chân đó cũng co lại.

Dấu hiệu Brudzinski mu

  • Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng.
  • Thầy thuốc ấn mạnh lên bờ trên xương mu của bệnh nhân.
  • Dấu hiệu dương tính khi bệnh nhân co chi dưới vào bụng.

Tăng cảm giác đau

  • Gãi vào da hay châm nhẹ kim vào da, người bệnh kêu đau và phản ứng lại rất mạnh. Ấn vào các điểm xuất chiếu của dây thần kinh V, dây thần kinh chẩm bệnh nhân đau tăng lên.
  • Sợ ánh sáng nên người bệnh thích quay mặt vào phía tối, tiếng động mạnh làm bệnh nhân khó chịu.
  • Khám phản xạ gân xương: tăng đều ở tứ chi.
  • Rối loạn thần kinh giao cảm: mặt khi đỏ, khi tái, đôi khi vã mồ hôi lạnh.
  • Dấu hiệu vạch màng não (dấu hiệu Trousseau).
  • Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng, bộc lộ vùng ngực, bụng.
  • Thầy thuốc dùng kim đầu tù vạch các đường trên da ngực, bụng bệnh nhân ở cả hai bên.
  • Dấu hiệu dương tính khi khi vạch đỏ thẫm hơn, thời gian tồn tại lâu hơn so với người bình thường. Cần chú ý phân biệt với những người có tạng dị ứng, có "dấu hiệu vẽ da nổi" gần tương tự như dấu hiệu vạch màng não.
  • Ở giai đoạn cuối các triệu chứng kích thích sẽ giảm đi, bệnh nhân đi vào trạng thái vật vã, co giật, rối loạn thần kinh thực vật và hôn mê.
Loading...
TIN CŨ HƠN
Cách cúng vía thần tài mùng 10 tháng Giêng

Cách cúng vía thần tài mùng 10 tháng Giêng

Ngày vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng là một trong những dịp quan trọng để những người kinh doanh cầu tài lộc, sung túc và may mắn.

Đăng ngày: 25/02/2018
Làm theo 6 lời khuyên này bạn tránh được ung thư đại trực tràng

Làm theo 6 lời khuyên này bạn tránh được ung thư đại trực tràng

Ung thư đại trực tràng là bệnh ung thư phổ biến thứ 2 ở nữ và thứ 4 ở nam Việt Nam, biểu hiện bệnh không đặc trưng, lời khuyên là ăn nhiều chất xơ giảm thịt, tăng cường vận động, hạn chế rượu bia...

Đăng ngày: 27/03/2017
Khám phá tác dụng tuyệt vời của hạt đác với sức khỏe

Khám phá tác dụng tuyệt vời của hạt đác với sức khỏe

Hạt đác là thực phẩm đang khiến các bà nội trợ sốt sình sịch không chỉ ăn ngon mà có nhiều công dụng cực tốt với sức khỏe.

Đăng ngày: 27/03/2017
Đầy hơi ở trẻ em và sai lầm cần tránh

Đầy hơi ở trẻ em và sai lầm cần tránh

Thoa dầu vào bụng trẻ có thể gây bỏng, mà hãy xoa bụng theo chiều kim đồng hồ, bế bé ở tư thế đứng và vỗ nhẹ vào lưng để giảm triệu chứng đầy hơi, theo Health Plus.

Đăng ngày: 27/03/2017
Dấu hiệu nhận biết và tránh ung thư gan

Dấu hiệu nhận biết và tránh ung thư gan

Mệt mỏi, chán ăn, vàng da và mắt, đầy hơi khó tiêu, đau bụng bên phải, siêu âm có khối u trong gan... có thể là dấu hiệu ung thư gan, theo Health Plus.

Đăng ngày: 27/03/2017
Nắm chặt tay trong 30 giây để biết tình trạng sức khoẻ của bạn

Nắm chặt tay trong 30 giây để biết tình trạng sức khoẻ của bạn

Chỉ cần nắm chặt tay trong 30 giây, bạn đã có thể biết tình trạng sức khỏe hiện tại của mình mà không cần phải đến bệnh viện kiểm tra! Hãy thử thực hiện những thử nghiệm dưới đây.

Đăng ngày: 27/03/2017
Mách bạn 4 cách tốt nhất để loại bỏ thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại trên rau củ

Mách bạn 4 cách tốt nhất để loại bỏ thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại trên rau củ

Căn nguyên của nhiều vụ ngộ độc thực phẩm và bệnh nguy hiểm ngày nay bắt nguồn từ chính những loại rau quả bị nhiễm thuốc, hóa chất trong quá trình trồng trọt.

Đăng ngày: 27/03/2017
Tiêu điểm
Khoa Học News
Trang web của chúng tôi có thể được thực hiện và duy trì bằng cách hiển thị quảng cáo trực tuyến cho khách truy cập của chúng tôi.
Vui lòng xem xét hỗ trợ chúng tôi bằng cách vô hiệu trình chặn quảng cáo của bạn.