Khám phá mỏ hóa thạch lớn nhất Đông Nam Á ở Việt Nam: Hơn 30 triệu năm tuổi, nhiều loài mới được tìm thấy

Các nhà khoa học đánh giá rất cao về giá trị nghiên cứu của những hóa thạch được tìm thấy tại đây.

Mỏ hóa thạch nằm ở xã Sàn Viên, huyện Lộc Bình, Lạng Sơn, trũng Na Dương là kết quả của hoạt động dịch trượt của đứt gãy Cao Bằng - Tiên Yên. Ngoài ra, đây cũng là bể than nâu lửa trên đất liền lớn nhất Việt Nam với trữ lượng trên 100 triệu tấn. Tại đây, ngoài tài nguyên than đá còn ẩn chứa rất nhiều tài nguyên di sản địa chất quý, có giá trị độc đáo về cổ sinh địa tầng, cổ địa lý, cổ môi trường…thể hiện một lịch sử kiến tạo và phát triển địa chất thú vị hấp dẫn, thu hút nhiều nhà khoa học, khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu, nghiên cứu.


Hóa thạch các loài thực vật được tìm thấy ở mỏ hóa thạch lớn nhất Đông Nam Á ở Việt Nam. (Ảnh: Công viên địa chất Lạng Sơn)

Na Dương là vùng lộ thiên trầm tích Đệ tam cách đây khoảng 33 triệu năm, chứa đựng di tích hóa thạch phong phú nhất ở Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung.

Theo trang web của Công viên địa chất Lạng Sơn, tại trũng Na Dương, các nhà khoa học đã phát hiện rất nhiều hóa thạch động vật có xương sống, động vật không xương sống và thực vật phát triển cách ngày nay từ khoảng 20 – 30 triệu năm, nhiều giống loài hiện còn tồn tại.

Trang Môi trường Du lịch Việt Nam cho hay, về thực vật, qua nghiên cứu phân tích bào tử phấn hoa cũng như hóa thạch, đặc biệt là vết in lá, thân, quả đã cho thấy sự tồn tại những khu rừng ẩm ướt nhiệt đới và cận nhiệt đới. Nhiều loài thực vật giàu chất nhựa phát triển ở những vùng khí hậu ôn đới ẩm hoặc cận nhiệt đới, nhiệt đới nóng ẩm như: Fagaceae (họ cử): Quercus (sồi), Lauraceae (họ long não), Moraceae (dâu tằm), Diospyros (thị), Ficus (đa).


Các thân gỗ hóa thạch ở Na Dương. (Ảnh: Công viên địa chất Lạng Sơn).

Tại khu vực khai thác than, các chuyên gia còn tìm thấy quần thể thân gỗ hóa thạch. Những thân cây ở đây có thể cao tới hàng chục mét.

Về động vật, hóa thạch tìm được ở Na Dương rất phong phú bao gồm động vật thân mềm, động vật có xương sống như cá, rùa, cá sấu và đặc biệt là hóa thạch động vật có vú (anthracotheres, tê giác, linh trưởng)… Nhiều loài và chi đã được đặt tên địa phương như: ốc nước ngọt Bacbotricula, trai nước ngọt (5 loài), cá (9 loài), rùa (5–6 loài), cá sấu (3 loài, trong đó có loài Orientalosuchus naduongensis)...

Trong đó, các nhà khoa học đã phát hiện được 02 loài động vật có vú mới là loài tê giác Epiaceratherium naduongensis và thú than (Bakalovia Orientalis và Anthracokeryx naduongensis); 01 loài bò sát mới xếp vào một chi và loài rùa mới Pan-Trionychid, nhiều loài còn sống tới ngày nay.


Hóa thạch xương sọ Thú than Bakalovia Orientalis. (Ảnh: Madelaine Bohme).

Thú than là những loài động vật móng guốc giống lợn, có quan hệ họ hàng gần gũi với hà mã, có lối sống bán thủy sinh tại các vùng đầm lầy nước nông ven sông hồ. Các nhà nghiên cứu đã đưa ra bằng chứng và chứng minh các loài động vật có vú tại bể Na Dương loài là thủy tổ của các loài tê giác và thú than tại Châu Âu. Nhờ phát hiện này, Na Dương đã trở thành nơi quan trọng của Đông Nam Á cho sự phân tán động vật có vú xuyên lục địa dọc theo rìa phía bắc đại dương Tethys.

Từ các phát hiện này, các nhà khoa học đã phác họa một bức tranh toàn cảnh về hệ sinh thái của vùng trũng Na Dương hơn 30 triệu năm trước. Theo đó, Na Dương từng là đầm lầy và hồ nước ngọt. Nơi đây phát triển những khu rừng rậm rạp cùng một thế giới động vật phong phú, bao gồm các loài bò sát như rùa, cá sấu và các loài động vật lớn như thú than, tê giác… Tuy nhiên, sau đó, do Na Dương bị ngập cục bộ khiến cho các loài động vật ở đây tuyệt chủng.


Những vỏ ốc nước ngọt hóa thạch được tìm thấy ở vùng trũng Na Dương. (Ảnh: Tri thức & Cuộc sống).

Để phát huy những giá trị lịch sử và văn hóa mà vùng trũng Na Dương mang lại, trong Đề án xây dựng và phát triển Công viên địa chất Lạng Sơn đã lựa chọn khu vực này để phối hợp cải tạo cảnh quan, xây dựng cơ sở hạ tầng hướng tới trở thành điểm tham quan du lịch và phục vụ công tác nghiên cứu khoa học hấp dẫn của du khách cũng như các nhà khoa học.

TIN CŨ HƠN
Những điều nhầm tưởng về khủng long

Những điều nhầm tưởng về khủng long

Danh sách dưới đây sẽ khám phá một số quan niệm sai lầm thường gặp về khủng long, và rằng chúng ta đã biết bao nhiêu về chúng, do tạp chí NewScientist liệt kê.

Đăng ngày: 23/01/2026
Thành phố của giới siêu giàu La Mã cổ đại chìm dưới đáy biển

Thành phố của giới siêu giàu La Mã cổ đại chìm dưới đáy biển

Thành phố Baiae nằm dưới lòng đại dương từng là nơi dành cho tầng lớp giàu có thời La Mã với nhiều công trình xa hoa lộng lẫy.

Đăng ngày: 22/01/2026
Cậu bé đi mót lúa nhặt được 3 cái nồi kỳ lạ, chuyên gia giật mình khi thấy “hồ ly 9 đuôi”

Cậu bé đi mót lúa nhặt được 3 cái nồi kỳ lạ, chuyên gia giật mình khi thấy “hồ ly 9 đuôi”

Đi mót lúa, cậu bé này không ngờ lại nhặt được cái nồi lạ quý hiếm khiến các chuyên gia cũng phải bất ngờ.

Đăng ngày: 22/01/2026
Phát hiện

Phát hiện "loài người ma" để lại "con lai" ở 3 quốc gia hiện đại

Một nghiên cứu mới đã tìm ra "loài người ma" xuất hiện một cách bí ẩn trong DNA của 4 cộng đồng Tây Phi: người Yoruba và Esan ở Nigeria, Gambia ở Tây Gambia và Mende ở Sierra Leoane.

Đăng ngày: 21/01/2026
Phục dựng khuôn mặt người sống cách đây 50.000 năm

Phục dựng khuôn mặt người sống cách đây 50.000 năm

Nhóm nhà khảo cổ học và nhà thiết kế 3D tái tạo khuôn mặt của một cá nhân thuộc loài Homo floresiensis, chi Homo (chi Người), hiện đã tuyệt chủng.

Đăng ngày: 20/01/2026
Bí ẩn xác ướp mèo lạ nghìn năm lạ nhất thế giới: Có 3 đuôi, 5 chân

Bí ẩn xác ướp mèo lạ nghìn năm lạ nhất thế giới: Có 3 đuôi, 5 chân

Thông qua chụp CT, các chuyên gia tại Viện nghiên cứu khảo cổ dự phòng quốc gia Pháp (INRAP) đã phát hiện xác ướp mèo lạ nhất thế giới.

Đăng ngày: 18/01/2026
Khai quật hơn 1.000 cổ vật trên núi Võ Đang

Khai quật hơn 1.000 cổ vật trên núi Võ Đang

Các nhà khảo cổ Trung Quốc công bố phát hiện một bộ sưu tập hiện vật lớn tại Di sản Thế giới nổi tiếng với những ngôi đền Đạo giáo.

Đăng ngày: 16/01/2026
Khoa Học News