Khoa Học News

Làm thế nào để động vật và thực vật sống sót qua mùa đông băng giá?

Từ ngủ đông để giảm thiểu tiêu thụ năng lượng đến tích trữ năng lượng và thức ăn, các loài sinh đều có cách thích nghi khi thức ăn trở nên khan hiếm và môi trường sống đóng băng.

Những khu rừng đóng băng

Khi mùa đông ngự trị, các loài cây ngừng phát triển và ngủ đông để tiết kiệm năng lượng. Khan hiếm nước có thể trở thành vấn đề lớn nhất vào thời điểm này vì nếu mặt đất đóng băng thì rễ cây không thể có chất lỏng để hút. Và vì thế các loài cây lá kim tạo ra một lớp phủ như sáp bên ngoài lá để hạn chế mất nước do bay hơi.

Rụng lá

Các loài cây rụng lá thì cho toàn bộ lá lìa cành, nếu không chúng sẽ mất nước qua những bề mặt lá phẳng và rộng bản như vậy. Chúng bảo vệ các tế bào khỏi bị đóng băng bằng cách vận chuyển nước từ các mô đến khoảng trống bên ngoài tế bào. Một số loài cây có khả năng sản xuất ra đường vào mùa đông để làm tăng sức chống chọi với giá lạnh.

Tích trữ lương thực

Mùa đông khắc nghiệt cũng tạo ra sức ép cho các loài động vật. Không chỉ là nguồn thức ăn trở nên khan hiếm mà thời gian ban ngày ngắn lại đồng nghĩa với ít thời gian kiếm ăn hơn. Nhiều loài thích nghi bằng cách tích trữ đồ ăn trước khi mùa đông đến. Như con thỏ pika này, một loài gặm nhấm giống như thú có vú sống ở các vùng núi Bắc Mỹ, châu Á và một số nơi ở Đông Âu, sống sót nhờ tích trữ lương thực khô trong hang.

Khoác áo mới

Một số loài vật chuẩn bị đón mùa đông bằng cách mọc thêm lông dày hoặc tích mỡ dày dưới da. Cáo Bắc Cực thậm chí còn đổi màu lông, thay chiếc áo sẫm màu hơn trong mùa hè thành chiếc áo trắng muốt. Nhờ đó nó dễ dàng ẩn mình lẫn vào băng tuyết để săn mồi trong mùa đông. Cơ thể săn chắc và bộ lông dày ở móng cũng giúp nó giữ nhiệt tốt hơn.

Ngủ đông

Nhiều loài thú có vú như là sóc marmot lại ứng phó với giá lạnh bằng cách ngủ đông. Chúng nằm im ngủ sâu trong một chiếc hang được bảo vệ. Trong trạng thái ngủ lịm sâu này, chúng giảm nhịp tim và nhịp thở xuống cực thấp, đồng thời hạ thân nhiệt để tiết kiệm năng lượng. Gấu cũng ngủ đông, mặc dù chúng có một bộ lông rất dày vào mùa đông. Nhưng khác với sóc marmot, gấu giữ nhiệt độ cơ thể khá ổn định trong thời gian này.

Chiến đấu với băng giá

Gấu có bộ lông dày để giữ ấm cho cơ thể, nhưng các loài côn trùng thì làm thế nào? Với thành phần của cơ thể chủ yếu là nước, chúng cần tránh bị đóng băng thì mới sống sót được. Một số loài côn trùng làm việc này rất tốt bằng cách sinh ra chất chống đông làm cho tinh thể băng không thể phát triển trong tế bào của chúng. Một nghiên cứu phát hiện ra rằng bọ cánh cứng màu lửa có thể chịu được nhiệt độ thấp đến -30 độ C.

Sống trong bóng tối

Rêu ở Nam Cực cũng tiến hóa để chịu được nhiệt độ dưới 0. Thảm thực vật này sống gần đất để bảo vệ mình khỏi những cơn gió dữ dội và có thể sống được mà không cần nước trong những quãng thời gian dài khi chất lỏng bị giữ lại trong băng. Các thảm rêu ngủ đông trong nhiều tháng khi môi trường xung quanh quá khô, lạnh hoặc tối, để sau đó nhanh chóng sống lại vào mùa xuân khi băng tan.

Chuyển đổi trao đổi chất

Rùa vẽ sống qua mùa đông dưới đáy ao, ngay cả trên mặt nước có bị đóng băng. Loài vật bản địa này của Bắc Mỹ giảm tốc độ trao đổi chất đến 90% để cơ thể tồn tại được mà không cần bổ sung thức ăn. Thông thường, chúng ngoi lên mặt nước để thở, nhưng trong mùa đông, chúng hấp thụ đủ oxygen qua bề mặt cơ thể mà không cần dùng phổi. Thậm chí chúng có thể chuyển đổi hệ trao đổi chất sang dạng không cần đến oxygen.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Những khả năng đặc biệt của con người khiến khoa học phải “nể phục”

Con người có những khả năng đặc biệt mà đến khoa học cũng phải "lắc đầu ngao ngán" không lý giải được.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

Những điều bạn chưa biết về súng AK-47

AK-47 kể từ khi chính thức được đưa vào sử dụng năm 1949 cho đến nay vẫn luôn nắm giữ vị trí là khẩu súng trường phổ biến nhất và mang lại hiệu quả sử dụng cao nhất ở khắp nơi trên thế giới.

Đăng ngày: 25/09/2026
Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Những đồ vật tiềm ẩn khả năng gây nổ ở ngay cạnh chúng ta

Dù là vật dụng nhỏ nhưng chúng thực sự là "quả bom nổ chậm", gây thiệt hại đến tính mạng bạn.

Đăng ngày: 24/09/2026
Trái Đất nặng bao nhiêu kg và làm cách nào để cân được nó?

Trái Đất nặng bao nhiêu kg và làm cách nào để cân được nó?

Trái đất là hành tinh thứ 3 trong Hệ Mặt Trời, hình thành cách đây 4,6 tỷ năm và là hành tinh duy nhất có sự sống.

Đăng ngày: 24/09/2026
7 nghi lễ hiến tế người sống rùng rợn nhất thế giới

7 nghi lễ hiến tế người sống rùng rợn nhất thế giới

Không ít nền văn hóa cổ đại lại coi "hiến tế người" một cách rùng rợn là điều rất bình thường trong cuộc sống của họ.

Đăng ngày: 24/09/2026
Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Những chữ ký đẹp nhất trong lịch sử của những người nổi tiếng

Tổng thống Mỹ Obama, tỷ phú Donald Trump... là những người có chữ ký đẹp nhất trong lịch sử.

Đăng ngày: 22/09/2026
Tết Trung thu có nguồn gốc từ đâu?

Tết Trung thu có nguồn gốc từ đâu?

Hằng năm, cứ đến rằm tháng 8 là các em nhỏ nô nức, phấn khởi chuẩn bị cho ngày trọng đại được đi phá cỗ, ngắm trăng cùng các bạn.

Đăng ngày: 20/09/2026
Khoa Học News