Lò phản ứng nhiệt hạch lớn nhất thế giới hoạt động
Công cuộc biến năng lượng nhiệt hạch thành hiện thực đạt cột mốc mới vào tuần trước khi JT-60SA, lò phản ứng nhiệt hạch mới và lớn nhất thế giới hoạt động.
Lò JT-60SA của Nhật Bản sử dụng từ trường từ cuộn siêu dẫn để hãm đám mây khí gas ion hóa siêu nóng hay còn gọi là plasma bên trong buồng chân không hình bánh vòng, nhằm hợp nhất hạt nhân hydro và giải phóng năng lượng. Cỗ máy cao bằng tòa nhà 4 tầng được thiết kế để duy trì plasma nóng tới 200 triệu độ C trong khoảng 100 giây, lâu hơn những lò tokamak lớn trước đây, Science hôm 31/10 đưa tin.
JT-60SA là lò phản ứng nhiệt hạch lớn nhất thế giới trước khi ITER đi vào hoạt động. (Ảnh: Viện công nghệ và khoa học lượng tử Nhật Bản)
Thành tựu này chứng minh với thế giới "cỗ máy có thể hoàn thành chức năng cơ bản", theo Sam Davis, quản lý dự án ở Fusion for Energy, tổ chức của Liên minh châu Âu (EU) hợp tác với Viện công nghệ và khoa học lượng tử Nhật Bản (QST) về JT-60SA và các chương trình liên quan. Hiroshi Shirai, người chỉ đạo dự án QST, cho biết cần thêm 2 năm nữa trước khi JT-60SA sản xuất plasma tồn tại đủ lâu để tiến hành những thí nghiệm vật lý có ý nghĩa.
JT-60SA sẽ giúp mở đường cho ITER, lò phản ứng nhiệt hạch quốc tế khổng lồ đang xây dựng ở Pháp, nhằm chứng minh lò nhiệt hạch có thể sản sinh nhiều năng lượng hơn mức tiêu hao. ITER sẽ dựa vào các công nghệ và phương pháp vận hành mà JT-60SA sẽ kiểm tra. Nhật Bản được quyền phát triển JT-60SA và hai cơ sở nghiên cứu nhiệt hạch nhỏ khác do đồng ý đặt lò ITER ở Pháp. Điều kiện nâng cấp lò phản ứng JT-60 nằm trong thỏa thuận năm 2007 giữa Nhật Bản và Liên minh châu Âu. Đây là lò nghiên cứu ra đời từ giữa thập niên 1980. Tòa nhà đặt JT-60 vẫn tồn tại trong khi lò phản ứng được xây lại từ đầu với chi phí chưa tiết lộ.
Cao 15,5 m, lò phản ứng JT-60SA bằng khoảng 1/2 chiều cao của lò ITER và có thể chứa 135 m3 plasma (bằng 1/6 lò ITER). Plasma của nó sẽ cho phép các nhà vật lý nghiên cứu độ ổn định plasma và nó ảnh hưởng như thế nào đối với công suất điện. Những bài học có thể áp dụng với ITER, theo Alberto Loarte, trưởng ban khoa học của dự án.
Giống như nhiều dự án nhiệt hạch, JT-60SA trải qua nhiều lần trì hoãn, khiến thời gian xây dựng kéo dài hơn 15 năm. Kế hoạch ban đầu là lò phản ứng đi vào hoạt động năm 2016. Nguyên nhân trì hoãn bao gồm thiết kế lại, vấn đề cung ứng và trận động đất Tohoku vào tháng 3/2011. Sau đó, trong lúc thử nghiệm vào tháng 3/2021, dây cáp cung cấp điện cho một trong những cuộn nam châm bán dẫn bị đoản mạch. Do cách nhiệt không đầy đủ ở một dây nối quan trọng, sự cố gây rò rỉ heli khiến hệ thống làm mát bị xuống cấp. Để đảm bảo an toàn, đội phụ trách dự án JT-60SA làm lại phần cách nhiệt ở hơn 100 mối nối điện, một công việc kéo dài 2,5 năm. Tai nạn cũng buộc các kỹ sư làm việc trong dự án ITER phải lên kế hoạch kiểm tra cẩn thận hơn các cuộn dây, theo Shirai.
Một hạn chế là JT-60SA sẽ chỉ sử dụng hydro và đồng vị deuterium của nó trong thí nghiệm, không phải tritium, dạng thứ ba của hydro vốn đắt đỏ, khan hiếm và có tính phóng xạ. Tritium được cho là lựa chọn hiệu quả nhất để sản xuất năng lượng, vì vậy lò ITER sẽ bắt đầu sử dụng nhiên liệu deuterium - tritium năm 2035.
Lò phản ứng ITER, đang được xây dựng tại Cadarache, miền nam nước Pháp. ITER có từ trường mạnh 5 Tesla, gấp 100.000 lần từ trường Trái đất, được phát ra từ 100.000km dây siêu dẫn làm từ hợp kim niobi-thiếc ở nhiệt độ -269°C. Plasma của lò ITER cần đạt nhiệt độ 132 triệu độ C, nóng hơn gấp 10 lần lõi Mặt trời. Dù lò ITER là nguyên mẫu của các lò tokamak cỡ lớn trong tương lai và không sản xuất điện, dự án sẽ chứng minh phản ứng nhiệt hạch là giải pháp năng lượng khả thi không thải khí carbon.
Tính đến nay, chưa có lò phản ứng nhiệt hạch nào tiến gần tới sản sinh nhiều năng lượng hơn mức tiêu thụ. Đây là một trở ngại lớn bởi lò phản ứng sử dụng lượng điện khổng lồ. ITER có thể mở đường cho năng lượng bền vững. ITER có chi phí khoảng 20 tỷ USD, là dự án khoa học lớn nhất hành tinh.
Năm 2050, Nhật Bản hy vọng có thể xây dựng DEMO, một nhà máy điện thử nghiệm cung cấp bước đệm từ nghiên cứu JT-60SA và ITER để thương mại hóa điện nhiệt hạch.
Bí ẩn những căn nhà bằng gạch trổ nhiều lỗ trên sa mạc: Biết tác dụng ai cũng bất ngờ!
Hoá ra những căn nhà nhỏ xây bằng gạch được trổ nhiều lỗ nhỏ trên sa mạc của người Bedouin lại có lợi ích khiến người ta bất ngờ như vậy!
Những sự thật thú vị ít người biết về tượng vàng Oscar
Chi phí sản xuất thực của một bức tượng vàng Oscar chỉ là 400 đô la nhưng nó lại có giá "trên trời" khi được đưa ra thị trường.
Nữ vận động viên trở lại mặt đất sau 500 ngày sống dưới hang sâu
Sau 500 ngày sống một mình trong hang tối nằm sâu 70m dưới lòng đất để tìm hiểu thêm về cách cơ thể và tâm trí con người đối phó với sự cô độc và thiếu thốn cùng cực, Beatriz Flamini đã lên mặt đất.
Loại muối đắt nhất thế giới được sản xuất thế nào?
Muối tre Hàn Quốc là một sản phẩm xa xỉ có thể có giá hơn 100 đô la cho mỗi lọ 240g. Giá cả chủ yếu được quyết định bởi quá trình làm ra nó hoàn toàn bằng tay và cần nguồn nhân công lớn.
Những nước dự trữ nhiều vàng nhất thế giới
Đây là 10 quốc gia có dự trữ vàng lớn nhất trên toàn thế giới.
Top 10 người có chỉ số IQ cao nhất thế giới
Trên thế giới có những con người xuất chúng với chỉ số thông minh vượt trội như Albert Einstein, Stephen Hawking. Tuy nhiên, trong lịch sử thế giới có rất nhiều người có chỉ số IQ cao hơn hai nhà bác học trên.
