Nguyên nhân rùng mình khiến Trái đất từng biến thành "hành tinh quái vật"

Một ngày tận thế còn khủng khiếp hơn phim ảnh đã xảy ra với các động vật kỷ Tam Điệp, kích hoạt sự sản sinh của dòng họ quái vật khủng khiếp nhất mọi thời đại, thống trị xuyên 2 kỷ sau đó.

Đáng sợ hơn, đó là lựa chọn của chính Trái đất: tự "đóng băng" chính mình, gây nên một cuộc đại tuyệt chủng vào cuối kỷ Tam Điệp, dọn đường cho dòng họ khủng long phát triển và "lên ngôi" trong kỷ Jura và kỷ Phấn Trắng sau đó, theo nghiên cứu vừa được SciTech Daily trích dẫn.


Một động vật có vú cổ đại bị khủng long bắt - (Ảnh: Larry Felder/SCITECH DAILY)

Công trình thú vị dẫn đầu bởi nhà địa chất Paul Olsen từ Đài Quan sát Trái đất Lamont-Doherty của Trường Đại học Columbia - Mỹ đã phân tích các mẫu vật từ các cuộc khai quật gần đây ở vùng sa mạc hẻo lánh thuộc lòng chảo Junggar, Tây Bắc Trung Quốc.

Trước đó, khủng long được cho là xuất hiện khoảng 231 triệu năm trước ở vĩ độ ôn đới của lục địa Pangea - siêu lục địa duy nhất của Trái đất thời điểm đó, rồi di chuyển về phía cực Bắc khoảng 214 triệu năm trước.

Trong suốt kỷ Tam Điệp và phần lớn kỷ Jura, nồng độ carbon dioxide trong khí quyển cao gấp 5 lần hiện tại nên hầu như toàn cầu được boa phủ trong "mùa hè vĩnh cửu". Tuy nhiên, các mô hình khí hậu đã tìm thấy những mùa đông xen lẫn ở các vĩ độ cao.

Nghiên cứu mới này đã tìm hiểu bí mật về những mùa đông bí ẩn đó nhờ vào những tàn tích địa chất xen lẫn hóa thạch, và phát hiện ra nó dài và khủng khiếp hơn tưởng tượng.

Nói cách khác, có một mùa đông khủng khiếp gây ra đại tuyệt chủng cuối kỷ Tam Điệp, với 3/4 loài trên Trái đất - chủ yếu là các động vật có vú, tổ tiên của chúng ta và nhiều động vật ngày nay. Chính đại tuyệt chủng này đã dọn đường cho khủng long "bùng nổ" trong 2 kỷ Jura và Phấn Trắng sau đó.

Mùa đông bí ẩn này xảy ra bởi một cuộc trỗi dậy bí ẩn từ lòng đất: hàng loạt núi lửa phun trào, đủ để tạo ra các sol khí lưu huỳnh làm chệch hướng ánh sáng mặt trời, cũng như khiến carbon dioxit và các đám mây tro bụi nhiều tới mức làm chắn bớt ánh sáng gây hiệu ứng ngược: thay vì nóng lên thì Trái đất lại lạnh đi, trong một "mùa đông núi lửa" tưởng chừng vô tận.

Các bằng chứng cho thấy nhiều nơi trên siêu lục địa, bao gồm cả những vùng nhiệt đới, đã đóng băng nhiều thập kỷ. Quá trình này tạo thành sa thạch và một loại bột hạt mịn, còn được lưu lại cho đến ngày nay trong trầm tích ở vùng sa mạc bí ẩn.

Rất may vào cuối kỷ Phấn Trắng (66 triệu năm trước), sự xuất hiện của Chicxulub - tiểu hành tinh giết khủng long - đã làm chao đảo môi trường toàn cầu lần nữa và xóa sổ dòng họ quái vật này, từ đó các vị tổ tiên bé nhỏ của chúng ta mới có cơ hội "lấn sân" trở lại và tiến hóa mạnh mẽ.

Nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí khoa học Science Advances.

TIN CŨ HƠN
Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Đăng ngày: 14/04/2026
Báu vật vô song ở Ai Cập: Được

Báu vật vô song ở Ai Cập: Được "nhào nặn" từ nhiều thế giới ngoài hành tinh

Ai Cập, miền đất nổi tiếng với nhiều báu vật ngoài hành tinh được khai quật từ các lăng mộ, tiếp tục sở hữu một báu vật vô song, thứ xuyên qua 2 cái chết sao, đánh cắp vật liệu từ một thế giới khác rồi lén lút xâm nhập Hệ Mặt trời sơ khai.

Đăng ngày: 13/04/2026
Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?

Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?

Người Aztec, người Maya và người Ai Cập cổ thuộc ba nền văn minh rất khác nhau nhưng lại cùng chung một biểu tượng: các kim tự tháp.

Đăng ngày: 08/04/2026
Hình ảnh chưa từng thấy về con thuyền đắm chất đầy châu báu San Jose

Hình ảnh chưa từng thấy về con thuyền đắm chất đầy châu báu San Jose

Quân đội Colombia vừa công bố những bức hình chưa từng thấy về xác thuyền San Jose huyền thoại, được cho là chứa lượng của cải trị giá hàng tỷ USD.

Đăng ngày: 08/04/2026
Con người bắt đầu mặc “quần áo” từ bao giờ?

Con người bắt đầu mặc “quần áo” từ bao giờ?

Theo các nhà khảo cổ học, họ tìm ra bằng chứng thời điểm sớm nhất tổ tiên loài người không “cởi truồng” là ở những khu vực khảo cổ như Gran Dolina thuộc dãy núi Atapuerca ở Tây Ban Nha, liên quan tới loài người Homo antecessor có niên đại khoảng 780.000 năm về trước.

Đăng ngày: 07/04/2026
Phát hiện xác ướp sư tử đông lạnh 28.000 năm còn nguyên ria mép

Phát hiện xác ướp sư tử đông lạnh 28.000 năm còn nguyên ria mép

Con sư tử hang động non tên Sparta trông như đang ngủ sau hàng nghìn năm nằm dưới lớp đất đóng băng vĩnh cửu ở Siberia.

Đăng ngày: 04/04/2026
Tìm ra nguyên nhân khiến cho nền văn minh Maya sụp đổ

Tìm ra nguyên nhân khiến cho nền văn minh Maya sụp đổ

Phân tích của nghiên cứu cho thấy lượng mưa hàng năm giảm mạnh và độ ẩm giảm đã góp phần gây ra hạn hán và chấm dứt nền văn minh Maya.

Đăng ngày: 04/04/2026
Khoa Học News