Phát hiện hố va chạm khổng lồ trên vệ tinh sao Mộc

Ganymede là vệ tinh lớn nhất của sao Mộc, đồng thời cũng là vệ tinh tự nhiên lớn nhất trong Hệ Mặt trời. Các nhà khoa học phát hiện ra rằng, trên bề mặt của vệ tinh này có thể có hố va chạm thiên thạch lớn nhất từ trước tới nay.

Các đường rãnh kiến tạo - những đối tượng địa chất lâu đời nhất trên Ganymede, tạo thành loạt vành đai đồng tâm với đường kính 7.800km. Chúng khiến người ta nghĩ tới sự kiện một vật nào đó đã va vào vệ tinh.


Vệ tinh Ganymede.

Các quan sát tiếp theo không khẳng định điều đó, tuy nhiên nếu đúng là các vành đai hình thành do kết quả va chạm thì đây là cấu trúc va chạm lớn nhất trong Hệ Mặt trời.

Từ lâu, các nhà khoa học đã nghĩ rằng các đường rãnh trên Ganymede là kết quả của hàng loạt các vụ va chạm thiên thạch lớn, xảy ra trong quá trình vệ tinh còn trẻ, khi thạch quyển của nó còn khá mỏng. Các phân tích dữ liệu Ganymede mới nhất, do nhà hành tinh học Naoyuki Hirata ở ĐH Kobe (Nhật Bản) thực hiện, cho thấy một kịch bản va chạm khác.

Nhóm của Hitara đã nghiên cứu những bức ảnh chụp Ganymede do các tàu thăm dò vũ trụ Voyager và Galileo thực hiện. Họ chứng minh được rằng Ganymede có lịch sử địa chất rất phức tạp. Bề mặt vệ tinh được chia thành hai khu vực - vùng tối và vùng sáng. Vùng sáng là nơi có nhiều đường rãnh và hầu như không có các hố va chạm. Điều đó chứng tỏ nó hình thành muộn hơn so với vùng tối.

Vùng tối, tức là khu vực sẫm màu, có khá nhiều hố va chạm thiên thạch, hình thành từ các đường rãnh trước đó. Các nhà khoa học cố gắng phân loại tất cả các đường rãnh và họ thấy rằng, chúng không phân bổ tình cờ mà nằm xung quanh một điểm trung tâm.

Các đường rãnh trải dài trên khoảng cách 7.800km. Đường kính của Ganymede là 5.268km. Do vậy, va chạm trên bề mặt là rất lớn.

Các nhà khoa học không biết cụ thể cái gì tạo nên cấu trúc như vậy. Họ thực hiện các kịch bản mô phỏng khác nhau và phát hiện ra rằng, kịch bản khả dĩ nhất là sự kiện tiểu hành tinh có đường kính 150km lao vào Ganymede với vận tốc khoảng 20km/s. Sự kiện đó diễn ra khoảng 4 tỷ năm trước, vào giai đoạn Ganymede còn khá non trẻ.

Phát hiện mới đang chờ được khẳng định; nhưng có thể chúng ta không phải chờ đợi lâu. Nếu các đường rãnh hình thành do kết quả của vụ va chạm khổng lồ, thì tại nơi va chạm phải xuất hiện trọng trường bất thường, tương tự như ở trên các thiên cầu khác, chẳng hạn như hố va chạm South Pole - Aitken trên Mặt trăng.

Vào năm 2022, Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) sẽ phóng tàu thăm dò Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE) về phía các vệ tinh sao Mộc. Tàu thăm dò này có thể giúp giải thích bí ẩn về hố va chạm khổng lồ trên Ganymede.

TIN CŨ HƠN
Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là đơn vị đo thông dụng ngoài vũ trụ bao la, rộng lớn. Và người ta thường nhầm lẫn nghĩ rằng đây là đơn vị đo thời gian.

Đăng ngày: 22/08/2025
Sẽ ra sao nếu bạn rơi vào hố đen vũ trụ?

Sẽ ra sao nếu bạn rơi vào hố đen vũ trụ?

Thật khó tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra khi rơi vào một hố đen. Một mô phỏng mới đây đã hé lộ trải nghiệm kinh hoàng này.

Đăng ngày: 18/08/2025
Thiên Vương Tinh - Hành tinh kỳ lạ nhất Hệ Mặt Trời

Thiên Vương Tinh - Hành tinh kỳ lạ nhất Hệ Mặt Trời

Cho tới khi chưa tìm ra được Hành tinh thứ 9 (chỉ mới là giả thuyết), Thiên Vương Tinh (Uranus) vẫn là hành tinh "khác người" nhất so với 7 hành tinh còn lại của hệ Mặt Trời chúng ta.

Đăng ngày: 18/08/2025
Hàng tỉ nền văn minh ngoài hành tinh đã và đang tồn tại

Hàng tỉ nền văn minh ngoài hành tinh đã và đang tồn tại

Các nhà khoa học tính toán và gần như chắc chắn nhiều nền văn minh ngoài Trái đất đã và đang tồn tại trong vũ trụ này.

Đăng ngày: 17/08/2025
Số phận của những lá cờ Mỹ cắm trên Mặt Trăng

Số phận của những lá cờ Mỹ cắm trên Mặt Trăng

Những lá cờ do phi hành gia Mỹ cắm trên bề mặt của Mặt Trăng trong chương trình Apollo ngày càng phai màu và phân hủy.

Đăng ngày: 17/08/2025
Những sự thật

Những sự thật "khó tin nổi" về sao Thiên vương

Sao Thiên vương có thể chứa được 63 Trái đất bên trong nó, mùa hè ở đây kéo dài tới 42 năm, sao Thiên vương chỉ có 2 mùa.... đây là những sự thật khó tin, ít người biết về sao Thiên Vương.

Đăng ngày: 16/08/2025
Tổng quan về sao Thiên Vương

Tổng quan về sao Thiên Vương

Sao Thiên Vương là hành tinh thứ bảy tính từ Mặt Trời; là hành tinh có bán kính lớn thứ ba và có khối lượng lớn thứ tư trong hệ.

Đăng ngày: 14/08/2025
Khoa Học News