Phát hiện hóa thạch bò sát biển "kỳ dị" 240 triệu năm tuổi

Phân tích hóa thạch mới tiết lộ một loài bò sát ăn thịt trông giống con lai giữa thằn lằn biển tiền sử và hải cẩu hiện đại.

Theo mô tả trên tạp chí Cổ sinh vật học Động vật có xương sống hôm 29/10, loài bò sát biển kỳ dị - được đặt tên là Brevicaudosaurus jiyangshanensis - sống trong kỷ Tam Điệp cách đây khoảng 240 triệu năm ở khu vực ngày nay là tây nam Trung Quốc. Chúng dài khoảng 2m, có những chiếc răng nanh sắc như dao, thường săn mồi ở vùng nước nông và có thể di chuyển lên bờ để nghỉ ngơi.


Mô phỏng một con Brevicaudosaurus jiyangshanensis săn mồi ở vùng nước nông. (Ảnh: Tyler Stone).

Sau khi phân tích hai bộ xương hóa thạch hoàn chỉnh nhất của loài được thu thập tại mỏ đá Jiyangshan, các nhà cổ sinh vật học từ Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) và Bảo tàng Tự nhiên Canada (CMN) đã xác định được B. jiyangshanensis là thành viên của lớp bò sát biển Nothosauria. Tuy nhiên, khác với hầu hết các loài họ hàng có đuôi dài, loài mới đặc trưng bởi chiếc đuôi ngắn.

"Kết quả phân tích của chúng tôi cho thấy B. jiyangshanensis có thân hình tròn, rộng, xương dày đặc hơn và có một chiếc đuôi ngắn, dẹt. Trong khi đuôi dài hoạt động như mái chèo, tạo lực đẩy để các loài Nothosauria điển hình lướt đi dưới nước, chiếc đuôi ngắn của B. jiyangshanensis cho thấy nó phù hợp hơn với việc lượn lờ ở gần đáy các vùng nước nông để săn mồi. Đuôi ngắn và dẹt khi đó được sử dụng để giữ thăng bằng", Tiến sĩ Qing-Hua Shang từ CAS, tác giả chính của nghiên cứu, giải thích.


Hai bộ xương hóa thạch hoàn chỉnh của B. jiyangshanensis. (Ảnh: Qing-Hua Shang/Xiao-Chun Wu).

Bộ xương hoàn chỉnh của B. jiyangshanensis cũng tiết lộ nhiều điều về lối sống của loài bò sát biển săn mồi này. Hai chi trước lớn hơn đáng kể so với chi sau cho thấy chúng là bộ phận tạo lực đẩy chính khi bơi chứ không phải đuôi. Tuy nhiên, xương bàn chân trước của B. jiyangshanensi lại ngắn hơn so với các loài Nothosauria khác, điều này làm hạn chế sức mạnh đẩy nước của nó.

Bên cạnh đó, cấu trúc xương sườn và đốt sống vừa dày vừa đặc đã củng cố giả thuyết rằng sinh vật này di chuyển khá chậm chạp dưới nước nhưng có khả năng tăng tốc độ ổn định.

Các xương sườn dày đặc cũng tiết lộ B. jiyangshanensis có phổi lớn, cho phép lấy nhiều oxy hơn và nhờ đó, làm tăng thời gian hoạt động dưới nước.

Nhóm nghiên cứu cùng tìm thấy một xương bàn đạp ở tai giữa, có tác dụng truyền âm. Phần xương này khá dày và dài, cho thấy B. jiyangshanensis nghe tốt ở dưới nước. "Có lẽ vì kích thước nhỏ, nó cần có thính giác nhạy bén để cảnh giác những kẻ săn mồi lớn hơn trong vùng nước nông", Tiến sĩ Xiao-Chun Wu từ CMN, một thành viên trong nhóm nghiên cứu, giải thích.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi

Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi

Các nhà nhân chủng học New Zealand vừa phát hiện ra những bằng chứng cho thấy người cổ đại đã sử dụng một loại "kẹo cao su" tự nhiên để chế tạo ra keo dùng cho săn bắn.

Đăng ngày: 03/01/2026
Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh

Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh "máy hút bụi"

Các nhà khoa học mới tìm thấy hóa thạch của loài mà hã sống cách đây khoảng 23 triệu năm đã từng sử dụng chiếc mõm đặc biệt như cái máy hút bụi.

Đăng ngày: 03/01/2026
9 khám phá khảo cổ đang

9 khám phá khảo cổ đang "đi đường quyền" với khoa học, đến giờ vẫn chưa ai giải thích được

Trái đất ra đời từ 4,5 tỉ năm trước. Với lịch sử lâu đời như vậy, có rất nhiều bí ẩn trong quá khứ mà đến giờ chúng ta vẫn chưa thể tìm ra.

Đăng ngày: 02/01/2026
Dấu vết mộ cổ chứng minh Chúa Jesus từng có vợ và con trai

Dấu vết mộ cổ chứng minh Chúa Jesus từng có vợ và con trai

Mới đây, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra điều mới lạ trong khu mộ chúa Jesus tại Jerusalem. Kết quả nghiên cứu hé lộ răng Chúa Jesus từng có vợ và một người con trai có tên là Judah.

Đăng ngày: 02/01/2026
Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?

Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?

Người Aztec, người Maya và người Ai Cập cổ thuộc ba nền văn minh rất khác nhau nhưng lại cùng chung một biểu tượng: các kim tự tháp.

Đăng ngày: 02/01/2026
Giải oan cho loài chim bị con người tuyệt diệt

Giải oan cho loài chim bị con người tuyệt diệt

Dodo - loài chim bị con người tàn sát đến mức tuyệt chủng - luôn bị gán cho biệt danh "ngu ngốc, khờ khạo".

Đăng ngày: 31/12/2025
Thủy quái Leviathan không còn là huyền thoại

Thủy quái Leviathan không còn là huyền thoại

Các nhà nghiên cứu vừa phát hiện những dấu tích hóa thạch của một con cá voi cổ đại với bộ răng to lớn đáng sợ.

Đăng ngày: 28/12/2025
Khoa Học News